Καταδικαστική εισήγηση στο Ευρωδικαστήριο για τις κρατικές ενισχύσεις της Ολυμπιακής

27

Η Ελλάδα δεν έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα για την επιστροφή των ενισχύσεων, που χορηγήθηκαν στην Ολυμπιακή Αεροπορία και οι οποίες κρίνονται μη συμβατές με τη λειτουργία της κοινής αγοράς.

Τη γνωμοδότηση αυτή υπέβαλε την Τρίτη ο γενικός εισαγγελέας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Λέντερντ Γκίλχοντ στην υπόθεση της προσφυγής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά της Ελλάδας σχετικά με τις ενισχύσεις, που χορηγήθηκαν στην Ολυμπιακή Αεροπορία.

Το ύψος του προστίμου που κατά πάσα πιθανότητα θα επιβληθεί στην ΟΑ ανέρχεται στα 200 εκατ. ευρώ.

Στις προτάσεις του ο γενικός εισαγγελέας εκτιμά κατ αρχήν ότι ο πρόσφατος ελληνικός νόμος παρεμποδίζει, από νομικής ή οικονομικής άποψης, την αποτελεσματική εκτέλεση απόφασης της Επιτροπής για την ανάκτηση των ενισχύσεων με τις οποίες το ελληνικό Δημόσιο υποστήριξε παράνομα τις οικονομικές και εμπορικές δραστηριότητες της Ολυμπιακής Αεροπορίας νοθεύοντας κατ αυτόν τον τρόπο τον ανταγωνισμό στον τομέα της Πολιτικής Αεροπορίας.

Ο γενικός εισαγγελέας υπενθυμίζει επίσης ότι, για την επίτευξη του σκοπού της προστασίας του ανταγωνισμού, οι χρηματοοικονομικές συνέπειες της ανάκτησης των ενισχύσεων πρέπει να βαρύνουν την επιχείρηση, που είναι πραγματικά υπεύθυνη, από χρηματοοικονομικής άποψης, για τις οικονομικές δραστηριότητες που υποστηρίχθηκαν με τις εν λόγω ενισχύσεις. Κατά συνέπεια, όπως εκτιμά ο κ. Γκίλχοντ, η εφαρμογή του ελληνικού νόμου μπορεί να παρεμποδίσει την εφαρμογή της απόφασης στην πράξη.

Σύμφωνα με τον γενικό εισαγγελέα, η ανάκτηση των ενισχύσεων από την Ολυμπιακή Αεροπορία δεν μπορεί πλέον να καταλήξει στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, καθώς η εταιρεία αυτή δεν διαθέτει πλέον επαρκή περιουσιακά στοιχεία, ενώ ακόμη και στην απίθανη περίπτωση που τα στοιχεία του ενεργητικού της ΟΑ θα επαρκούσαν για την επιστροφή των ενισχύσεων, η νέα εταιρεία Ολυμπιακές Αερογραμμές εξακολουθεί να διαθέτει όλα τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από τις παράνομες ενισχύσεις.

Στη συνέχεια, ο γενικός εισαγγελέας τονίζει ότι η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε με καθυστέρηση στην ανάκτηση της δεύτερης δόσης της ενίσχυσης ύψους 41 εκατ. ευρώ επισημαίνοντας ότι αυτού του είδους η στασιμότητα δεν μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο με την επίκληση διατάξεων του εθνικού δικαίου. Ο γενικός εισαγγελέας υπενθυμίζει ότι το συμφέρον της Κοινότητας για την ορθή εκτέλεση των αποφάσεων που αφορούν στην ανάκτηση παρανόμων ενισχύσεων προϋποθέτει, επίσης, την έγκαιρη εκτέλεσή τους προκειμένου να αποφεύγεται η διαρκής μεταβολή των συνθηκών του ανταγωνισμού.

Ο γενικός εισαγγελέας επισημαίνει ακόμη ότι η εκ μέρους του ελληνικού Δημοσίου ανάκτηση των νέων λειτουργικών ενισχύσεων υπήρξε όψιμη και ιδιαιτέρως ελλιπής, χωρίς να μπορεί να δικαιολογηθεί λόγω απόλυτης αδυναμίας. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, οι συμφωνίες διακανονισμού των οφειλών που είχε συνάψει η ΟΑ θα αρκούσαν αν δεν είχε μεσολαβήσει η έκδοση του νόμου 3185/2003. Αντίθετα, κρίνεται ότι η εφαρμογή του νόμου αυτού συνεπάγεται ενδεχομένως την ολική ή μερική αδυναμία εκτέλεσης των διακανονισμών, ελλείψει επαρκών περιουσιακών στοιχείων.

Αναφερόμενος στο ιστορικό της υπόθεσης, ο γενικός εισαγγελέας επισημαίνει ότι το 1998, η Κομισιόν ενέκρινε τις ενισχύσεις που επρόκειτο να χορηγήσει η Ελλάδα για την αναδιάρθρωση της ΟΑ (για την περίοδο 1998-2002). Πρόκειται για την απόφαση 1999/332/ΕΚ της 14ης Αυγούστου 1998. Το 2002 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 88, παράγραφος 2, ΕΚ, κρίνοντας ότι το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης δεν είχε εφαρμοστεί και ορισμένοι από τους όρους των εγκριτικών αποφάσεων δεν είχαν τηρηθεί.

Λαμβάνοντας υπόψη την ανεπάρκεια των στοιχείων που προσκόμισε η Ελλάδα, η Επιτροπή διαπίστωσε στη συνέχεια την παράβαση καθώς και την ύπαρξη νέων λειτουργικών ενισχύσεων. Πρόκειται για την απόφαση 2003/372/ΕΚ της 11ης Δεκεμβρίου 2002. Σύμφωνα με το γενικό εισαγγελέα, το ελληνικό Δημόσιο ανέχθηκε τη μη πληρωμή των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων (ΙΚΑ), του ΦΠΑ επί των καυσίμων και ανταλλακτικών, των οφειλομένων στους αερολιμένες μισθωμάτων για το διάστημα 1998 έως 2001 (2,46 εκατ. ευρώ), των αερολιμενικών τελών (33,9 εκατ. ευρώ) που οφείλονταν στο αεροδρόμιο των Σπάτων και του τέλους που καταβάλλουν οι επιβάτες που αναχωρούν από ελληνικά αεροδρόμια (του αποκαλούμενου «σπατοσήμου», ύψους 61 εκατ. ευρώ).

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή υποχρέωσε την Ελλάδα να ανακτήσει, χωρίς καθυστέρηση και εντόκως, από τη δικαιούχο εταιρία, τη δεύτερη δόση της ενισχύσεως στην αναδιάρθρωση (δηλαδή ποσό ύψους 41 εκατ. ευρώ) καθώς και τις νέες λειτουργικές ενισχύσεις που της χορηγήθηκαν παρανόμως.

Τα μέτρα όμως που έλαβε η Ελλάδα κρίθηκαν μη ικανοποιητικά από την Επιτροπή με αποτέλεσμα το εκτελεστικό όργανο της Κοινότητας να καταθέσει την εν λόγω προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Εν τω μεταξύ, όπως σημειώνει ο εισαγγελέας, η Ελλάδα εξέδωσε δέκα μόλις ημέρες πριν από την άσκηση της προσφυγής αυτής το νόμο 3185/2003 (ΦΕΚ Α 229/26.9.2003), που προβλέπει τη μεταβίβαση στη νέα εταιρεία «Ολυμπιακές Αερογραμμές» του προσωπικού και των στοιχείων του ενεργητικού της πρώην «Ολυμπιακής Αεροπορίας», η οποία όμως, όπως επισημαίνει ο εισαγγελέας, διατηρεί το παθητικό της εταιρείας.

Τέλος, σημειώνεται ότι η γνωμοδότηση του γενικού εισαγγελέα δεν δεσμεύει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Ωστόσο, σύμφωνα με την κοινοτική πρακτική, το Ευρωδικαστήριο στην τελική του απόφαση ακολουθεί κατά κανόνα (80% περίπου) τη γνωμοδότηση του γενικού εισαγγελέα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ