Η αρχαιολογική σκάπανη στα χνάρια των «ελληνικών δρόμων του μεταξιού»

38

Επί οκτώ χρόνια ανέσκαπταν οι αρχαιολόγοι την έρημο και τα βράχια στα σύνορά της Αιγύπτου με το Σουδάν, πλάι στη θάλασσα. Το αποτέλεσμα τους αποζημίωσε· τα λιμάνια της Βερενίκης, του Μυός Όρμου και της Νικεσίας ήταν όντως όπως τα περιέγραφαν οι αρχαίοι: πολύβουοι κόμβοι του «θαλάσσιου δρόμου του μεταξιού» των Ελλήνων και των Ρωμαίων προς την Ινδία και την Κίνα.

Για τους δυτικούς, τα καραβάνια του ασιατικού «δρόμου του μεταξιού» ήταν ο σύνδεσμος της Ευρώπης με την Κίνα, μεταξύ του 1ου αιώνα π.Χ. και του 15ου μ.Χ. Όπως όμως αποδεικνύεται με τα πρόσφατα αυτά ευρήματα, οι Έλληνες, οι Αιγύπτιοι, οι Ινδοί και οι Ρωμαίοι είχαν αναπτύξει ένα θαλάσσιο εμπορικό δίκτυο πολλαπλάσιας ισχύος και με προεκτάσεις που έφθαναν στην Απω Ανατολή.

Όπως ανέφερε σε άρθρο της η εφημερίδα The New York Times, που αναδημοσιεύεται το Σάββατο στο Βήμα, η Βερενίκη είχε εντοπιστεί από τις αρχές του 19ου αιώνα. Ήταν όμως τόσο απομακρυσμένη και ερημική που οι αρχαιολόγοι την «ξέχασαν» έως το 1994 που κατέφθασαν ο Δρ Σάιντμπόθαμ και ο Δρ Γουέντριτς, οι δύο αρχαιολόγοι που διηύθυναν την ανασκαφή.

Η σκαπάνη τους αποκάλυψε ερείπια κτιρίων, μέταλλο και ξυλεία τικ από τα πλοία, πανιά, ζαφείρια και χάντρες, κρασί και αποθήκες μαύρου πιπεριού, αλλά και αντικείμενα που έδειχναν ότι έφθαναν εκεί από μέρη όπως η Ταϊλάνδη και η Ιάβα. Βρήκαν επιγραφές και γραπτά μνημεία σε 11 διαφορετικές γλώσσες (Ελληνικά, Εβραϊκά, Κοπτικά, Σανσκριτικά, Λατινικά…), πράγμα που αποδεικνύει ότι ο τόπος αυτός γνώρισε ένα κοσμοπολίτικο μείγμα ανθρώπων στους εννέα αιώνες κατοίκησής του.

Ιδρυμένη τον 3ο αιώνα π.Χ., η πόλη της Βερενίκης πήρε το όνομά της από την πανέμορφη γυναίκα του Πτολεμαίου ΙΙ του Φιλάδελφου, που τότε διοικούσε την Αίγυπτο. Για δύο αιώνες άνθησε, για να γνωρίσει την παρακμή στα χρόνια του Χριστού. Έπειτα, ξαναγνώρισε τη δόξα -κι ακόμη μεγαλύτερη- στα χέρια των Ρωμαίων, μέχρι και το τέλος του 1ου αιώνα μ.Χ.

Από το λιμάνι της Βερενίκης και τα συνεργαζόμενα λιμάνια του Μυός Όρμου και της Νικεσίας -κάπου 100 και 200 μίλια αντίστοιχα βόρειά της- ξεκινούσαν τα πλοία για ένα ταξίδι 3.500 μιλίων πήγαινε-έλα προς τα ινδικά παράλια. Ξεκινούσαν συνήθως Ιούλιο, για να έχουν ούριο άνεμο, έπιαναν τον νοτιοδυτικό μουσώνα προς την Αραβική Θάλασσα και έφθαναν στη ΒΔ Ινδία, στη Μπαριγάζα ή στο Μουζίρι της ΝΔ Ινδίας.

Βάσει των ευρημάτων των ανασκαφών, οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι εξήγαγαν στους Ινδούς και του συνεργάτες τους της Απω Ανατολής πολυτελείς οικοσκευές, υαλικά και κρασί. Κατά την επιστροφή τους, μεταφόρτωναν τα αγαθά από τα πλοία σε καμήλες, διέσχιζαν με καραβάνια την έρημο ως την Κόπτο -το πλησιέστερο λιμάνι στο Νείλο- και από εκεί με ποταμόβαρκες τα μετέφεραν στην Αλεξάνδρεια, όπου τους περίμεναν τα πλοία όλης της Μεσογείου.

Σύμφωνα με τους ιστορικούς η Βερενίκη εγκαταλείφθηκε κατα τη διάρκεια του 3ου ή του 4ου αιώνα. Όμως, προς μεγάλη έκπληξη των αρχαιολόγων, οι ανασκαφές πιστοποιούν ότι τον 4ο αιώνα η ευημερία επέστρεψε στον τόπο και κράτησε μέχρι τα μισά του 6ου αιώνα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ