Αυτό το πτηνό ήταν το παγόνι της εποχής των δεινοσαύρων

Σαν το αρσενικό παγόνι που απλώνει την πολύχρωμη ουρά του για να ξελογιάσει τα θηλυκά, ένα πτηνό που έζησε πριν από 121 χρόνια είχε μετατρέψει το φλερτ σε τέχνη.

Το απολίθωμα του προϊστορικού είδους Plumadraco bankoorum, το οποίο περίμενε για χρόνια στην προθήκη ενός μουσείου χωρίς να προσελκύσει ενδιαφέρον, διατηρήθηκε σχεδόν με όλο το φτέρωμά του, συμπεριλαμβανομένης της ουράς που είχε διπλάσιο μήκος σε σχέση με το σώμα.

Αν και το φύλο του συγκεκριμένου πτηνού δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί άμεσα, οι ερευνητές υποθέτουν ότι ήταν αρσενικό, καθώς τα μακριά διακοσμητικά φτερά απαντούν σήμερα κυρίως σε αρσενικά πουλιά.

Το Plumadraco, του οποίου το όνομα σημαίνει στα λατινικά «φτερωτός δράκος», είχε μήκος μόλις 15 εκατοστά από το ράμφος μέχρι την ουρά, όμως τα δύο μακριά φτερά που εξείχαν πίσω του έφταναν τα 30 εκατοστά.

Τα φτερά αυτά δεν είχαν αεροδυναμική χρησιμότητα, λένε οι ερευνητές. Το μήκος και η δομή τους, σε συνδυασμό με την ανατομία του πυγόστυλου, της άκρης της σπονδυλικής στήλης όπου συνδέονταν τα φτερά, υποδεικνύει ότι το Plumadraco δεν μπορούσε μεν να απλώσει την ουρά του σαν παγόνι, μπορούσε όμως να την ανεβοκατεβάζει.

Το γεγονός ότι τα φτερά λεπταίνουν κοντά στην άκρη μαρτυρούν ότι ήταν ευέλικτα και ίσως «τρεμόπαιζαν» στη διάρκεια των επιδείξεων, όπως συμβαίνει και σε αρκετά σύγχρονα είδη.

«Με αυτό το δείγμα, έχουμε ένα αρκετά ισχυρό επιχείρημα ότι τα αρσενικά προσπαθούσαν να προσελκύσουν τα θηλυκά […] με εξαιρετικά μακριά φτερά και πιθανώς επιδείξεις», δήλωσε ο Άλεξ Κλαρκ του Πανεπιστημίου του Σικάγο, πρώτος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο PLOS One.

Καλλιτεχνική απεικόνιση ενός αρσενικού Plumadraco δίπλα στο απολίθωμα του πτηνού (Ville Sinkkonen)

Οι εντυπωσιακές ουρές του παγονιού και των λεγόμενων παραδείσιων πτηνών της Παπούα Νέας Γουινέας είναι ίσως τα διασημότερα παραδείγματα σεξουαλικής επιλογής, δηλαδή της εμφάνισης χαρακτηριστικών που δεν εξυπηρετούν άμεσα την επιβίωση αλλά την προσέλκυση συντρόφων.

Η νέα ανακάλυψη «προσφέρει ισχυρές ενδείξεις ότι τα μακριά διακοσμητικά φτερά, τα οποία προέκυψαν από πιέσεις σεξουαλικής επιλογής, υπάρχουν στα πτηνά εδώ και τουλάχιστον 121 εκατομμύρια χρόνια» γράφει η ερευνητική ομάδα.

Τα πτηνά εξελίχθηκαν από μικρούς φτερωτούς δεινοσαύρους πριν από περίπου 150 εκατ. χρόνια, στη διάρκεια της Ιουράσιας περιόδου. Το Plumadraco έζησε περίπου 30 εκατ. χρόνια αργότερα και ανήκε στην κυριότερη ομάδα πτηνών εκείνης της εποχής, τις εναντιορνιθίνες.

Τα σημερινά πτηνά προέρχονται από διαφορετική ομάδα, καθώς οι εναντιορνιθίνες εξαφανίστηκαν μαζί με τους δεινόσαυρους όταν ένας αστεροειδής χτύπησε τη Γη πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια.

Το εντυπωσιακά πλήρες απολίθωμα του Plumadraco βρέθηκε στο Λιαονίνγκ της βορειοδυτικής Κίνας και φυλασσόταν στο Μουσείο Σαντόνγκ Τιανγιού μέχρι που το πρόσεξε στη διάρκεια ενός ταξιδιού του ο Κλαρ και οι συνεργάτες του.

Χρησιμοποιώντας έναν φορητό φασματογράφο μάζας, οι ερευνητές εξέτασαν τη χημική σύνθεση των φτερών και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ήταν πιθανότατα καφέ ή μαύρα, αν και δεν αποκλείεται να είχαν ιριδίζουσες ή μπλε άκρες.

Το Plumadraco ζούσε σε ένα περιβάλλον εύκρατων δασών με ρυάκια και λίμνες μαζί με άλλα πτηνά, ιπτάμενα ερπετά που ονομάζονται πτερόσαυροι, πρωτόγονα ερπετά και δεινοσαύρους.

Σε αντίθεση με τα σημερινά πτηνά, έφερε δόντια στο ράμφος και πιθανώς τρεφόταν με έντομα και καρπούς.