Κλιματική αλλαγή: Η αύξηση της θερμοκρασίας αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε 13 χώρες

Μια νέα μελέτη, που προβάλλει το Conversation, αποκαλύπτει ότι η αύξηση της θερμοκρασίας που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε δεκατρείς χώρες.

Τα θηλυκά έμβρυα φαίνεται να είναι πιο ευαίσθητα από τα αρσενικά

Φανταστείτε μια καυτή καλοκαιρινή μέρα. Τώρα φανταστείτε να αντέχετε τη ζέστη ενώ είστε στον όγδοο μήνα της εγκυμοσύνης. Είναι, το λιγότερο, δυσάρεστο.

Όμως, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η ζέστη δεν είναι απλώς μια ενόχληση, καθώς για πολλές γυναίκες μπορεί να προκαλέσει πρόωρο τοκετό.

Ένα πρόωρο μωρό – δηλαδή ένα μωρό που γεννιέται πριν από την 37η εβδομάδα κύησης – διατρέχει σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας, καθώς και επιπλοκές στην υγεία που μπορεί να το επηρεάσουν για το υπόλοιπο της ζωής του.

Τι δείχνουν δεκαετίες έρευνας

Δεκαετίες έρευνας, με θέμα και την κλιματική αλλαγή, έχουν τεκμηριώσει τη σχέση μεταξύ της έκθεσης στη ζέστη και των πρόωρων τοκετών.

Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες περιορίζονταν σε μία μόνο πόλη ή χώρα, χρησιμοποιώντας διαφορετικές μεθόδους που οδήγησαν σε αποτελέσματα τα οποία ήταν δύσκολο να συγκριθούν.

Πόσοι πρόωροι τοκετοί οφείλονται λοιπόν στην ζέστη σε διάφορα μέρη του κόσμου; Είναι όλες οι έγκυες γυναίκες εξίσου ευάλωτες;

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Environment International, παρέχει τις πιο ολοκληρωμένες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα μέχρι σήμερα, με την κλιματική αλλαγή να προκαλεί όλο και μεγαλύτερη ανησυχία.

Δεκατρείς χώρες χώρες, 36 εκατομμύρια γεννήσεις

Στη μελέτη αναλύθηκαν 36,6 εκατομμύρια γεννήσεις που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού σε 250 πόλεις και κωμοπόλεις, σε δεκατρείς χώρες (Αυστραλία, Βραζιλία, Καναδάς, Χιλή, Ισημερινός, Εσθονία, Ισραήλ, Ιταλία, Ιαπωνία, Παραγουάη, Ισπανία, Ελβετία και Ηνωμένες Πολιτείες) μεταξύ 1979 και 2019.

Πρόκειται για την πιο εκτενή ανάλυση που έχει διεξαχθεί σε πολλαπλές τοποθεσίες σχετικά με το θέμα αυτό μέχρι σήμερα.

Για να εκτιμήσουμε τη σχέση μεταξύ της θερμοκρασίας και του κινδύνου πρόωρου τοκετού, χρησιμοποιήθηκαν πρωτοποριακά στατιστικά μοντέλα που επέτρεψαν να διαπιστωθούν οι καθυστερημένες και μη γραμμικές επιδράσεις της έκθεσης στη ζέστη κατά τις ημέρες που προηγούνται του τοκετού.

Τα ευρήματα είναι σαφή: ο κίνδυνος πρόωρου τοκετού αυξάνεται γραμμικά με την άνοδο της θερμοκρασίας.

Σε ημέρες μέτριας ζέστης, ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται κατά 2,8%. Σε ημέρες ακραίας ζέστης, η αύξηση φτάνει το 3,8%.

Ίσως το πιο εκπληκτικό εύρημα της έρευνας είναι ότι η επίδραση της ζέστης δεν περιορίζεται στους πρόωρους τοκετούς.

855 επιπλέον πρόωροι τοκετοί ανά εκατομμύριο

Η μετατροπή αυτών των κινδύνων σε συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία δίνει μια σαφέστερη εικόνα της κλίμακας του προβλήματος.

Εκτιμάται ότι το 1,41% του συνόλου των πρόωρων τοκετών που σημειώνονται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αποδίδεται στη ζέστη.

Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό ισοδυναμεί με 855 επιπλέον πρόωρους τοκετούς ανά εκατομμύριο γεννήσεις.

Το μέγεθος αυτό είναι συγκρίσιμο με εκείνο άλλων καθιερωμένων παραγόντων.

Για παράδειγμα, υπερβαίνει κατά πολύ την επίδραση του καπνίσματος των εγκύων σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και είναι ισοδύναμο με αυτό της ελονοσίας.

Επιπλέον, η ζέστη αποτελεί ήδη έναν σημαντικό περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για την αναπαραγωγική υγεία.

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι επίσης αποκαλυπτικές. Η Παραγουάη έχει το υψηλότερο ποσοστό, με 1.347 πρόωρους τοκετούς ανά εκατομμύριο, ενώ η Ελβετία έχει το χαμηλότερο, με 628.

Η Ισπανία βρίσκεται στο ανώτερο μέσο εύρος, με 1.080 ανά εκατομμύριο.

Αυτή η μεταβλητότητα υποδηλώνει ότι το κλίμα, το επίπεδο κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και η ικανότητα προσαρμογής κάθε χώρας επηρεάζουν σημαντικά την ευπάθεια των εγκύων γυναικών.

Δεν ενέχουν όλες οι εγκυμοσύνες τον ίδιο κίνδυνο

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης υποδηλώνει ότι η ζέστη ενδέχεται να μην επηρεάζει όλες τις γυναίκες με τον ίδιο τρόπο.

Οι νέες ανύπαντρες μητέρες με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο, οι οποίες βρίσκονται σε ευάλωτη κοινωνικοοικονομική κατάσταση, ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου τοκετού λόγω της ζέστης.

Τα θηλυκά έμβρυα φαίνεται επίσης να είναι πιο ευαίσθητα από τα αρσενικά.

Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις αναλύσεις υποομάδων δεν ήταν στατιστικά σημαντικές, οπότε απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την επιβεβαίωσή τους.

Υπάρχουν συγκεκριμένοι μηχανισμοί που εξηγούν αυτές τις διαφορές. Τα άτομα που βρίσκονται σε μειονεκτική οικονομική θέση είναι πιο πιθανό να ζουν σε περιοχές με ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες λόγω του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας.

Είναι επίσης πιο πιθανό να εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους και να μην έχουν πρόσβαση σε κλιματισμό ή άλλα μέσα προστασίας από τη ζέστη.

Η κοινωνική ανισότητα και η κλιματική ανισότητα αλληλεπικαλύπτονται  και οι πιο ευάλωτες έγκυες γυναίκες πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα.

Η ζέστη επιταχύνει επίσης τους τοκετούς πλήρης κύησης

Ίσως το πιο εκπληκτικό εύρημα της έρευνας είναι ότι η επίδραση της ζέστης δεν περιορίζεται στους πρόωρους τοκετούς.

Παρατηρήθηκε επίσης σημαντική αύξηση του κινδύνου τοκετού σε εγκυμοσύνες που θα θεωρούνταν κλινικά φυσιολογικές, μεταξύ της 37ης και της 42ης εβδομάδας.

Συγκεκριμένα, η ακραία ζέστη αυξάνει τον κίνδυνο τοκετού κατά 3,66% στις εβδομάδες 37-38 και κατά 2,97% στις εγκυμοσύνες 39 εβδομάδων και άνω.

Αυτό σημαίνει ότι η ζέστη μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας που προκαλεί τον τοκετό σε έμβρυα τα οποία, υπό άλλες συνθήκες, θα συνέχιζαν να αναπτύσσονται κανονικά.

Το πιο ευαίσθητο στάδιο της κύησης είναι από την 31η έως την 40η εβδομάδα, που καλύπτει τους τοκετούς στα τέλη της πρόωρης περιόδου και στις αρχές της κανονικής περιόδου.

Βασικές αιτίες

Υπάρχουν πολλοί βιολογικοί μηχανισμοί που εμπλέκονται σε αυτό.

Η ζέστη μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματος και να προκαλέσει συσπάσεις της μήτρας. Η αφυδάτωση που προκαλεί η ζέστη διαταράσσει επίσης την ισορροπία των ηλεκτρολυτών και μειώνει τη ροή του αίματος προς τον πλακούντα.

Επιπλέον, η ζέστη προκαλεί φλεγμονώδεις διεργασίες και οξειδωτικό στρες, τα οποία μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ανάπτυξη του εμβρύου και να επιταχύνουν την ωρίμανση του τραχήλου της μήτρας.

Οι έγκυες γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς το σώμα τους παράγει περισσότερη θερμότητα από το συνηθισμένο λόγω της ανάπτυξης του εμβρύου, ενώ ταυτόχρονα έχει μειωμένη ικανότητα να διαχέει αυτή τη θερμότητα λόγω της αύξησης του σωματικού βάρους.

Παγκόσμια υπερθέρμανση προκαλεί η κλιματική αλλαγή

Τα ευρήματα αυτά είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, ενώ η κλιματική αλλαγή χειροτερεύει.

Τις επόμενες δεκαετίες, οι καύσωνες θα γίνουν πιο συχνοί, πιο έντονοι και θα διαρκούν περισσότερο.

Αν δεν αναλάβουμε δράση, το πρόβλημα των πρόωρων τοκετών που αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες θα χειροτερέψει ακόμη περισσότερο, υπονομεύοντας δεκαετίες προόδου στον τομέα της υγείας των νεογνών και των παιδιών.

Μια κατάλληλη αντίδραση απαιτεί δράση σε διάφορα μέτωπα, τονίζει το Conversation.

Στο κλινικό περιβάλλον, τα συστήματα υγείας πρέπει να ενσωματώσουν τη ζέστη ως παράγοντα κινδύνου στην προγεννητική φροντίδα, ιδίως για τις κοινωνικά ευάλωτες γυναίκες.

Στον αστικό χώρο, είναι επείγον να αναπτυχθούν στρατηγικές προσαρμογής – χώροι πρασίνου, καταφύγια από τις καιρικές συνθήκες, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης – που προστατεύουν τις έγκυες γυναίκες κατά τη διάρκεια περιόδων ακραίας ζέστης.

Και σε επίπεδο πολιτικής, αυτά τα ευρήματα πρέπει να μεταφραστούν σε φιλόδοξους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και μέτρα για την κλιματική αλλαγή.

Η ακραία ζέστη δεν είναι πλέον απλώς θέμα άνεσης. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, κοινωνικής ισότητας και κλιματικής δικαιοσύνης. Και οι έγκυες γυναίκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, τονίζει το Conversation.