Έπρεπε να τον είχα κλοτσήσει πιο δυνατά. Το άξιζε – Αμετανόητος αντιφασίστας, ο θρύλος Καντονά στις Κάννες

Το θάρρος, ο τσαμπουκάς, οι θρίαμβοι και οι αναπολογητικές στιγμές του Ερίκ Καντονά έρχονται στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου στις Κάννες καθώς ένα νέο ντοκιμαντέρ που υπογράφουν οι Ντέιβιντ Τράιχορν και Μπεν Νίκολας θέλει να αναλύσει ένα ζωντανό μύθο επιβεβαιώνοντας πως ο «Βασιλιάς Ερίκ» παραμένει ένας ασυμβίβαστος, μαχητικός γρίφος.

Η ταινία καταπιάνεται με τη στρογγυλή θεά, αλλά την προσεγγίζει με όρους υψηλής τέχνης. Οι Τράιχορν και Νίκολας επιλέγουν ως θέμα τον Ερίκ Καντονά αδιαφορώντας για όποια στατιστικά ή νούμερα.

Η διείσδυση στον ψυχισμό μιας σχεδόν μυθικής φιγούρας που αρνήθηκε πεισματικά να συμμορφωθεί με τα καλούπια της εποχής του είναι και ο ξεκάθαρος σκοπός και ατζέντα τους.

Οι σκηνοθέτες του ντοκιμαντέρ εστιάζουν στην πενταετή θητεία του στο Μάντσεστερ, μια περίοδο που ξεκίνησε με αμφισβήτηση και κατέληξε σε μια σχεδόν θρησκευτική λατρεία προς το πρόσωπο του.

Μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, μέρος του οποίου παραχωρήθηκε για πρώτη φορά από την Premier League μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, το φιλμ παρακολουθεί τη μεταμόρφωση του Καντονά.

«Η μυθολογία του Ερίκ χτίστηκε γύρω από εκείνη την κλοτσιά» λέει ο Τράιχορν. «Χωρίς αυτό το περιστατικό και την επακόλουθη επιστροφή του, δεν θα είχε εξελιχθεί στην εμβληματική φιγούρα που είναι σήμερα».

«Τράβα γ*μήσου μπάσταρδε»

Ήταν 25 Ιανουαρίου του 1995 όταν ένας φανατικός οπαδός της Crystal Palace, ο Μάθιου Σίμονς, επιτέθηκε λεκτικά στον Καντονά. Το σκορ ανάμεσα στην ομάδα του και τη Manchester United ήταν 0-0, ενώ ο Eρίκ Καντονά μόλις είχε δεχθεί κόκκινη κάρτα.

Οργισμένος από τις κλωτσιές που είχε φάει εκείνη την ημέρα, ο Γάλλος άσος δεν είχε καμία υπομονή να ακούσει την ατάκα «Τράβα γ*μήσου και γύρνα στη Γαλλία, γ*μημένε Γάλλε μπάσταρδε». Θα απαντούσε, ό,τι και αν σήμαινε αυτό.

Ο Καντονά πήδηξε πάνω από τις διαφημιστικές πινακίδες, έριξε μία κλωτσιά κουνγκ φου στον Σίμονς. Τα βρετανικά ταμπλόιντ επιτέθηκαν στον Γάλλο γράφοντας τίτλους που έγιναν θέμα συζήτησεις σε παμπ: «Απόλυτη βαναυσότητα». «Η νύχτα που το ποδόσφαιρο πέθανε από ντροπή».

«Η νύχτα που το ποδόσφαιρο πέθανε από ντροπή» έγραφαν τα ταμπλόιντ της Βρετανίας, γεμάτα μίσος για τον Γάλλο που τόλμησε να ρίκει κλωτσιά σε έναν δικό τους, Βρετανό νεοναζί skinhead

Τα αντίποινα ήταν άμεσα. Ο Καντονά βρέθηκε εκτός ομάδας μέχρι το τέλος εκείνης της σεζόν, αποκλείστηκε για πάντα από την Εθνική Γαλλίας, η MU πλήρωσε πρόστιμο 20 χιλιάδων λιρών, επιβλήθηκε επιπλέον πρόστιμο 10 χιλιάδες λίρες από την αγγλική Ομοσπονδία ενώ οι απειλές για δια βίου απαγόρευση του Γάλλου από τους αγωνιστικούς χώρους ήταν εκεί, στοίχειωναν τη στιγμή, τα ματς, τα πάντα.

Οι Κόκκινοι Διάβολοι έχασαν το πρωτάθλημα από την Blackburn Rovers χωρίς τον Καντονά που διέψευσε όποιον περίμενε μια μετάνοια, απολογία, ή συγγνώμη. Ο Καντονά έγινε από μυθικός Βασιλιάς, μυθικό Τέρας στο γρασίδι, η αντιπάθεια προς το πρόσωπο του πέρασε τα σύνορα της Βρετανίας, η Γαλλία τον μίσησε και ένα εγωιστικό προφίλ γύρω από το όνομα του οικοδομήθηκε λέξη προς λέξη από τα συστημικά media.

Καντονά όπως αίνιγμα

«Ψώνιο, τσογλάνι, σίχαμα» έλεγαν ενώ το θύμα, ο Σίμονς έγινε από τη μία μέρα στην άλλη ένα αθώο θύμα που βρέθηκε εκτεθειμένο στην οργή ενός Γάλλου.

Απαντώντας στην οργή ο Καντονά είπε αινιγματικά: «Όταν οι γλάροι ακολουθούν το αλιευτικό, είναι επειδή νομίζουν ότι θα πεταχτούν σαρδέλες στη θάλασσα. Ευχαριστώ» [When the seagulls follow the trawler, it’s because they think sardines will be thrown into the sea. Thank you].

«Ποτέ δεν είπα ότι είμαι παράδειγμα. Δεν θέλω να είμαι πρότυπο»

Βέβαια η επιστροφή του στο γρασίδι εξασφάλισε το πρώτο μεγάλο κεφάλαιο στο μύθο του. Ο Καντονά με 185 συμμετοχές και 82 γκολ σε όλες τις διοργανώσεις έγινε κομμάτι των ποδοσφαιρικών χρονικών της Manchester United.

Xρόνια μετά, το 2006, ο ίδιος λέει: «Η καλύτερη στιγμή μου; Έχω πολλές καλές στιγμές, αλλά αυτή που προτιμώ είναι όταν κλότσησα τον χούλιγκαν». Το 2011, σε άλλη συνέντευξη, υπενθύμισε σε όλους τι εστί Ερίκ λέγοντας:

«Ποτέ δεν είπα ότι είμαι παράδειγμα. Δεν θέλω να είμαι πρότυπο. Μετανιώνω που δεν τον κλότσησα πιο δυνατά».

Ο Καντονά είχε πει την αλήθεια. Ο Σίμονς ήταν ένας χούλιγκαν της εξέδρας. Skinhead, ακροδεξιός με συμμετοχές σε νεοναζιστικές πορείες, ρατσιστής και επαγγελματίας ταραχοποιός, ο Σίμονς το 2010 καταδικάστηκε μετά από επίθεση σε άνδρα σε αγώνα παιδικού πρωταθλήματος.

Ο βιρτουόζος από τη Μασσαλία είχε δίκιο.

Πατέρας Φέργκιουσον

Ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ Ντέιβιντ Τράιχορν ανακαλεί την ένταση εκείνων των ημερών. «Χρειάστηκαν περισσότεροι από έξι μήνες διαπραγματεύσεων με την Premiere League για να εξασφαλίσουμε την άδεια χρήσης των πλάνων» λέει στον Guardian, καθώς το υλικό αυτό θεωρείται μέχρι σήμερα το πιο «απαγορευμένο» αρχείο του αγγλικού ποδοσφαίρου.

Στο ντοκιμαντέρ, ο Γάλλος αναφέρεται στις ημέρες του αποκλεισμού του με μια δόση υπαρξιακής αγωνίας, δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «ένιωθα σαν να παρακολουθώ τον ίδιο μου τον θάνατο».

Ωστόσο, όταν η συζήτηση φτάνει στην ουσία της πράξης, ο ίδιος δεν αναζητά εξιλέωση, επαναλμβάνοντας με θάρρος πως «έπρεπε να τον είχα χτυπήσει ακόμα πιο δυνατά. Το άξιζε».

«Έχω πολλές αγαπημένες στιγμές στη καριέρα μου αλλά η πιο αγαπημένη μου ήταν όταν κλότσησα τον χούλιγκαν»

Η αφήγηση ξεφεύγει από τα τετριμμένα αθλητικά πρότυπα, χρησιμοποιώντας μια υποβλητική ηλεκτρονική μουσική επένδυση και πλάνα που θυμίζουν ταινίες εποχής.

Ο θεατής βλέπει τον Καντονά να ζωγραφίζει ανάμεσα σε ελαιώνες στη νότια Γαλλία, ενώ ταυτόχρονα ανατρέχει στην παιδική του ηλικία μέσω ερασιτεχνικών λήψεων.

Κεντρικός πυλώνας του έργου είναι η σχέση του με τον Άλεξ Φέργκιουσον, την οποία οι δημιουργοί αντιλαμβάνονται ως μια βαθιά ιστορία αγάπης.

Ο Τράιχορν εξηγεί πως «ο Ερίκ δοκίμασε τα όρια του Φέργκιουσον σε αρκετές περιπτώσεις, ειδικά μετά το επεισόδιο στο Λονδίνο, αλλά ο προπονητής του τον συγχώρεσε, έμειναν μαζί και ο Καντονά του το ανταπέδωσε με μια τελευταία, αριστουργηματική σεζόν».

«Ο Ερίκ δοκίμασε τα όρια του Φέργκιουσον αλλά ο προπονητής του τον συγχώρεσε, έμειναν μαζί και ο Καντονά του το ανταπέδωσε με μια τελευταία, αριστουργηματική σεζόν»

Η αυθεντικότητα του πρωταγωνιστή αναδεικνύεται περαιτέρω από την απόφαση των σκηνοθετών να του πάρουν συνέντευξη στη μητρική του γλώσσα.

Ο σκηνοθέτης τονίζει τη σημασία αυτής της επιλογής αναφέροντας πως «κανένας άλλος ποδοσφαιριστής δεν σκέφτεται ούτε μιλάει όπως ο Ερίκ» και προσθέτει ότι «η πραγματική γνησιότητα ενός ανθρώπου αναδύεται μόνο όταν εκφράζεται στη γλώσσα του, καθώς στα αγγλικά υπήρχε ο κίνδυνος να αναλωθεί σε κοινότοπες εκφράσεις».

Για πάντα πρόσφυγας

Παρά την πάροδο του χρόνου, ο Καντονά παραμένει ένας άνθρωπος γεμάτος αντιφάσεις, με τον Μπεν Νίκολας να τον παρομοιάζει με τον Μπομπ Ντίλαν, περιγράφοντάς τον ως «έναν αινιγματικό και απρόσιτο χαρακτήρα που ασκούσε μια ακαταμάχητη μαγεία στο κοινό».

Από τη μία πλευρά παρουσιάζεται ως ο παίκτης που αναζητούσε την απόλυτη ελευθερία και από την άλλη ως ο αθλητής που μπορούσε να προσφέρει μια μαγική ασίστ την ίδια στιγμή που θα προέβαινε σε ένα βίαιο μαρκάρισμα.

Ο ίδιος ο Καντονά, στα 59 του χρόνια, παραμένει πιστός στις αξίες του και την αντιφασιστική του ατζέντα τιμώντας τις ρίζες του.

Ο Καντονά γεννήθηκε στο λιμάνι που οικοδόμησαν μετανάστες και πρόσφυγες, την Μασσαλία. Στο γενεαλογικό του δέντρο υπάρχουν άλλοι μαχητές, συγγενείς που πολέμησαν στον Ισπανικό Εμφύλιο ενάντια στον δικτάτορα Φράνκο, άλλοι που συμμετείχαν στη γαλλική Αντίσταση κατά των ναζί. «Ξέρω πως είναι να είσαι πρόσφυγας, είμαι ένας από αυτούς» έχει πει ο Καντονά.

Αδιάλλακτος, ορκισμένος μαχητής στην σωστή πλευρά της ιστορίας, ο Καντονά δεν ενδιαφέρθηκε να επέμβει στο ντοκιμαντέρ για τη ζωή του.

«Είμαστε απίστευτα περήφανοι»… Ντέιβιντ Τράιχορν και Μπεν Νίκολας φέρνουν τον Καντονά στις Κάννες

Προς ανακούφιση των δημιουργών της ταινίας, ο Γάλλος δεν απαίτησε να έχει τον τελευταίο λόγο στο μοντάζ, σε αντίθεση με τόσα πολλά ντοκιμαντέρ με διασημότητες σήμερα. Εμπιστεύθηκε τους σκηνοθέτες, είδε το αποτέλεσμα και τους ευχαρίστησε. Άλλωστε δεν είναι νεοναζί τσογλάνια για να τους σπάσει τα μούτρα.

«Τους αξίζει».