«Φωτιά» τα φρέσκα τρόφιμα – Η μεγαλύτερη αύξηση τιμών παραγωγού εδώ και ενάμιση χρόνο

Τα φρέσκα τρόφιμα, από προϊόντα που θεωρητικά θα έπρεπε να είναι φθηνά και άφθονα, σε μια χώρα με αγροτική παραγωγή όπως η Ελλάδα, κοντεύουν να γίνουν είδη πολυτελείας. Μην ξεχνάμε ότι ως και το 2024 το ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών στα αγροδιατροφικά προϊόντα ήταν θετικό, με εμπορικό πλεόνασμα, απόδειξη ότι τουλάχιστον σε ορισμένα αγαθά είχαμε όχι μόνο επάρκεια αλλά και περίσσευμα.

Το 2025 το εμπορικό ισοζύγιο σε τρόφιμα και ζώα ζωντανά πέρασε σε αρνητικό έδαφος, με τις εισαγωγές να υπερβαίνουν σε αξία τις εξαγωγές κατά περίπου 1 δισεκ. ευρώ. Οι εξαγωγές σε λάδι μειώνουν το συνολικό εμπορικό έλλειμμα στα αγροδιατροφικά προϊόντα, χωρίς όμως να είναι επαρκείς για να γυρίσουν το ισοζύγιο σε πλεονασματικό.

Αύξηση σε τιμές και κόστη παραγωγού

Καμπανάκι για την αγροτική παραγωγή χτυπάει και από την ΕΛΣΤΑΤ. Ο Γενικός Δείκτης Εκροών στη Γεωργία-Κτηνοτροφία για τον Φεβρουάριο παρουσίασε ανησυχητική αύξηση στο 4%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές παραγωγού εδώ και 21 μήνες, από τον Μάιο του 2024. Η υψηλότερη αύξηση σημειώθηκε στο κρέας, κατά 9,3% και στα φρέσκα φρούτα κατά 6,7%.

Ο Δείκτης Εισροών, ο οποίος αποτυπώνει τα κόστη της αγρο-κτηνοτροφικής παραγωγής, αυξήθηκε για πέμπτο συνεχόμενο μήνα, με ετήσιο ρυθμό 1,1%.  Οι αυξήσεις θα είναι πιθανόν σημαντικά υψηλότερες τον Μάρτιο, εξαιτίας και των ανατιμήσεων σε καύσιμα και λιπάσματα.

Όταν τα φρέσκα τρόφιμα… «ταΐζουν» τον πληθωρισμό

Οι ανατιμήσεις στα μη επεξεργασμένα είδη διατροφής είναι από τους βασικούς παράγοντες που «ταΐζουν» τον πληθωρισμό στη χώρα μας, μαζί με τις υπηρεσίες. Το παραπάνω γεγονός επισημαίνει και η νέα έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας.

Μελετώντας τις βασικές συνιστώσες του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, διαπιστώνει ότι την τελευταία περίοδο, από τα μέσα του 2024 και μετά, η συχνότητα αυξήσεων των τιμών στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα παρουσιάζει συνεχή ανοδική τάση. Αντιθέτως η συχνότητα μειώσεων των τιμών παραμένει σταθερή. Με άλλα λόγια, οι τιμές σε φρέσκα προϊόντα διατροφής, όχι μόνο έχουν συχνές μεταβολές κάτι που δικαιολογείται λόγω εποχικότητας, αλλά βαίνουν διαρκώς αυξανόμενες, ωθώντας προς τα πάνω τα επίπεδα του γενικού πληθωρισμού.

Το ασανσέρ των τιμών στα τρόφιμα

Μια διαφορετική τάση παρατηρείται στα επεξεργασμένα τρόφιμα και στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά. Οι τιμές τους αλλάζουν πιο συχνά, τόσο προς τα πάνω όσο και προς τα κάτω, ασκώντας ουδέτερη επίδραση στον πληθωρισμό. Η έκθεση της ΤτΕ παραδέχεται ότι πρόκειται για «ένα πολύ ασυνήθιστο γεγονός», καθώς οι οικονομικές διαταραχές τείνουν να ωθούν τις τιμές είτε προς τα πάνω, είτε προς τα κάτω, και όχι προς τις δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι επιχειρήσεις επιλέγουν να μειώσουν τις τιμές σε ορισμένα συμφωνημένα προϊόντα – συμμορφούμενες στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Την ίδια στιγμή όμως αυξάνουν τις τιμές σε άλλα προϊόντα, για να διατηρήσουν τα συνολικά προϊόντα κέρδους. Η παρατήρηση αυτή απαντά εν μέρει στο ερώτημα «γιατί οι τιμές αυξάνονται, παρά το πλαφόν;».

Μια άλλη εξήγηση για τον πληθωρισμό των φρέσκων τροφίμων, είναι ότι η κύρια συνιστώσα που ωθεί ανοδικά τις τιμές είναι η κατηγορία «κόκκινο κρέας» – αρνί, κατσίκι, μοσχάρι.

Ζωονόσοι και αύξηση τιμών στο κρέας

Η ΤτΕ υπογραμμίζει ότι «η ανοδική τάση της συχνότητας των αυξήσεων στις τιμές του κόκκινου κρέατος, είναι πολύ πιθανόν να συνδέεται με τους πρόσφατους περιορισμούς στην πλευρά της προσφοράς, λόγω της έξαρσης των ασθενειών από τα μέσα του 2024 και μετά, που έχουν οδηγήσει στη σφαγή ζώων για προληπτικούς λόγους».

Επιβεβαιώνεται δηλαδή, από τα πλέον αρμόδια χείλη, αυτό για το οποίο φωνάζουν και διαμαρτύρονται οι αγρο-κτηνοτρόφοι. Οι καθυστερήσεις, οι παραλείψεις αλλά και τα λάθη του κυβερνητικού σχεδιασμού στην αντιμετώπιση των ζωονόσων, οδηγούν σε δυσαναπλήρωτες απώλειες ζωικού κεφαλαίου και καταδικάζουν την ελληνική κτηνοτροφία όχι απλώς σε μαρασμό, αλλά σε κατάρρευση.

Το νέο στοιχείο που κομίζει η ΤτΕ είναι ότι οι σπασμωδικές αντιδράσεις,  η αδυναμία (ή ανικανότητα) του κρατικού μηχανισμού να περιορίσει την εξάπλωση της ευλογιάς, έχουν σημαντικό, μετρήσιμο αρνητικό αποτύπωμα συνολικά στην οικονομία της χώρας. Όταν ο κεντρικός τραπεζίτης φτάνει στο συμπέρασμα ότι τα φρέσκα τρόφιμα, μαζί με τις υπηρεσίες, είναι η βασική αιτία που ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι υψηλότερος από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, γεννώνται σοβαρά ερωτήματα και για το ποιος ευθύνεται που η περιβόητη «μάχη κατά της ακρίβειας» αποδείχθηκε σισύφειο έργο.

Εκτόξευση πληθωρισμού

Επίσης καταρρέει η θεωρία περί αποκλειστικά «εισαγόμενου πληθωρισμού». Αποδεικνύεται ότι η ντόπια παραγωγή, το υψηλό κόστος, οι ελλείψεις, πιθανόν και τα «καπέλα» από το χωράφι στο ράφι, συμβάλλουν περισσότερο στην άνοδο των τιμών των τροφίμων από ό,τι οι φθηνές μαζικές εισαγωγές τυποποιημένων τροφίμων.  Σε περιόδους όμως όπως αυτή που διανύουμε, όταν οι ανατιμήσεις στα καύσιμα, την ενέργεια, τις μεταφορές, καθιστούν πολύ πιο ακριβά και τα τυποποιημένα-εισαγόμενα τρόφιμα και καταναλωτικά αγαθά, το πληθωριστικό κοκτέιλ γίνεται εκρηκτικό.

Μια πρόγευση μας έδωσε ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή του Μαρτίου. Η εκτίναξη του ετήσιου πληθωρισμού στο 3,9% (από 2,6% το περσινό αντίστοιχο διάστημα), οφείλεται, εκτός από το ράλι στα καύσιμα, και στις ανατιμήσεις στα τρόφιμα, κατά 4,4%. Οι υψηλότερες ανατιμήσεις αφορούν το κρέας, με 20,3% στο μοσχάρι και 14,1% στο αρνί-κατσίκι. Οι τιμές καταναλωτή σε φρούτα και λαχανικά αυξήθηκαν κατά 6,9% και 8,9% αντίστοιχα.