Εγκέφαλος: Γιατί ξεχνάμε κάποια πράγματα τόσο γρήγορα;

Ο εγκέφαλος καταναλώνει τεράστια ποσά ενέργειας (20% της συνολικής) και χρειάζεται να διαγράφει άχρηστες πληροφορίες για να λειτουργεί αποτελεσματικά. Ερευνητές έχουν εντοπίσει συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που εργάζονται για να ξεχάσουμε πληροφορίες, συχνά καταβάλλοντας μεγαλύτερη προσπάθεια από ό,τι για να θυμηθούμε.

Τι είναι η βραχυπρόθεσμη μνήμη;

Η βραχυπρόθεσμη μνήμη είναι το σύστημα που κρατά πληροφορίες για λίγα δευτερόλεπτα ή λίγα λεπτά.

Μια πολύ σημαντική μορφή της είναι η μνήμη εργασίας. Αυτή μας επιτρέπει να κρατάμε προσωρινά μια πληροφορία και ταυτόχρονα να τη χρησιμοποιούμε.

Παραδείγματα:

• να θυμόμαστε τα βήματα μιας συνταγής ενώ μαγειρεύουμε
• να κρατάμε στο μυαλό μας έναν αριθμό μέχρι να τον πληκτρολογήσουμε
• να ακολουθούμε οδηγίες που μόλις ακούσαμε

Η μνήμη εργασίας είναι πολύ χρήσιμη, αλλά έχει περιορισμένη χωρητικότητα. Οι έρευνες δείχνουν ότι ο μέσος άνθρωπος μπορεί να κρατήσει ταυτόχρονα περίπου 5 έως 9 άσχετες πληροφορίες.

Και αν δεν προσπαθήσουμε συνειδητά να τις συγκρατήσουμε, αυτές οι πληροφορίες μπορεί να χαθούν μέσα σε 18 έως 20 δευτερόλεπτα.

Αυτό μπορεί να ακούγεται απογοητευτικό, αλλά στην πραγματικότητα είναι χρήσιμο: αν ο εγκέφαλος κρατούσε τα πάντα, θα υπερφορτωνόταν.

Τι είναι η μακροπρόθεσμη μνήμη;

Η μακροπρόθεσμη μνήμη είναι το σύστημα που επιτρέπει στον εγκέφαλο να διατηρεί πληροφορίες για μεγάλα χρονικά διαστήματα, από ημέρες μέχρι δεκαετίες.

Σε αυτήν καταλήγουν πιο συχνά:

• προσωπικά σημαντικά γεγονότα
• εμπειρίες με έντονο συναίσθημα
• γνώσεις που επαναλαμβάνουμε
• δεξιότητες που εξασκούμε

Σε αντίθεση με τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, η μακροπρόθεσμη μνήμη έχει τεράστια χωρητικότητα. Ο εγκέφαλος μπορεί να αποθηκεύσει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε.

Και το σημαντικότερο: ακόμη και με το πέρασμα του χρόνου, ο εγκέφαλος διατηρεί την ικανότητα να μαθαίνει νέα πράγματα, εφόσον δεν υπάρχει νόσος ή σοβαρός τραυματισμός.

Γιατί ξεχνάει ο εγκέφαλος;

Το να ξεχνάμε είναι κάτι που συχνά μας ανησυχεί, αλλά δεν είναι πάντα ένδειξη προβλήματος.

Ξεχνάμε επειδή:

• η πληροφορία δεν ήταν αρκετά σημαντική
• δεν δώσαμε προσοχή όταν τη λάβαμε
• δεν τη συνδέσαμε με κάτι γνώριμο
• δεν την επαναλάβαμε
• μια παρόμοια μνήμη «μπερδεύει» την ανάκληση

Επιπλέον, με τη φυσιολογική γήρανση, η μνήμη εργασίας και η ταχύτητα επεξεργασίας μπορεί να μειώνονται λίγο. Αυτό σημαίνει ότι ίσως χρειαζόμαστε περισσότερο χρόνο ή περισσότερη επανάληψη — όχι απαραίτητα ότι υπάρχει παθολογία.

Η μνήμη δεν είναι ένας τέλειος αποθηκευτικός μηχανισμός. Είναι μια ζωντανή, δυναμική λειτουργία που συνεχώς επιλέγει, οργανώνει, ξεχνά, κρατά και ανασυνθέτει.

Κάθε φορά που μαθαίνουμε κάτι νέο, ο εγκέφαλος περνά από τρία βασικά στάδια: το αποκτά, το σταθεροποιεί και, όταν χρειαστεί, το ανακαλεί. Κάποιες μνήμες χάνονται γρήγορα γιατί δεν χρειάζονται. Άλλες μένουν, επειδή συνδέονται με συναίσθημα, επανάληψη ή προσωπικό νόημα.

Και ίσως αυτό είναι το πιο παρήγορο: η μνήμη δεν είναι απλώς μια «λειτουργία» του εγκεφάλου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο δίνουμε συνέχεια στη ζωή μας.

Δεν θυμόμαστε μόνο πληροφορίες.

Θυμόμαστε, με τον δικό μας ατελή αλλά βαθιά ανθρώπινο τρόπο, ποιοι είμαστε.

* Πηγή: Vita