Ρέμπραντ: Παγκόσμιο δέος για τον χαμένο πίνακα του «πρώτου ινσταγκράμερ» 

Ένας χαμένος θησαυρός του Ολλανδού μάστερ Ρέμπραντ Χάρμενσοον φαν Ράιν, που παρέμενε στην αφάνεια για περισσότερες από έξι δεκαετίες, επιστρέφει θριαμβευτικά στο προσκήνιο.

Το Rijksmuseum του Άμστερνταμ ανακοίνωσε την αυθεντικοποίηση του πίνακα «Το Όραμα του Ζαχαρία στον Ναό», ενός έργου του 1633 που οι μελετητές είχαν αποκλείσει επί χρόνια από τους καταλόγους του μεγάλου Ολλανδού δασκάλου.

Μετά από μια εξαντλητική έρευνα δύο ετών, οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το έργο φέρει την υπογραφή της ιδιοφυΐας του Ρέμπραντ σημειώνει το BBC.

Ο πίνακας, ο οποίος είχε εξαφανιστεί από το 1961 μετά την πώλησή του σε ιδιωτική συλλογή, αποκαλύπτει την καινοτόμο ματιά ενός καλλιτέχνη που «μόλις στα 27 του χρόνια επαναπροσδιόριζε τις θρησκευτικές απεικονίσεις».

«Οι άνθρωποι στα έργα του είχαν κουσούρια – καμία εξιδανίκευση, κανένα φτιασίδι»

Μέχρι πρόσφατα, οι μελετητές βασίζονταν μόνο σε φωτογραφικά τεκμήρια και είχαν την τάση να αμφισβητούν την πατρότητά του, αποκλείοντάς το από τις επίσημες λίστες των έργων του.

Ωστόσο, η επανεμφάνισή του από τους τωρινούς ιδιοκτήτες του και η παράδοσή του στο Rijksmuseum για έλεγχο, οδήγησαν σε μια ανατρεπτική αποκάλυψη.

«Η ανάλυση των υλικών, οι υφολογικές και θεματικές ομοιότητες, οι αλλαγές που έγιναν από τον ίδιο τον Ρέμπραντ και η συνολική ποιότητα του πίνακα υποστηρίζουν το συμπέρασμα ότι πρόκειται για αυθεντικό έργο», ανακοίνωσε επίσημα το μουσείο.

Ο Ρέμπραντ ήταν μόλις 27 ετών όταν δημιούργησε αυτόν τον πίνακα, λίγο μετά τη μετακόμισή του από το Λάιντεν στο Άμστερνταμ.

Το έργο απεικονίζει τη βιβλική σκηνή όπου ο αρχιερέας Ζαχαρίας πληροφορείται από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ ότι, παρά το προχωρημένο της ηλικίας του, ο ίδιος και η σύζυγός του θα αποκτήσουν έναν γιο, τον Ιωάννη τον Βαπτιστή.

«Στον κλασικισμό δεν υπήρχε χώρος για τα έργα του· το ύφος του θεωρήθηκε χυδαίο»

Σύμφωνα με το μουσείο, ο Ρέμπραντ έδωσε μια πρωτοποριακή τροπή στην ιστορία. «Αντί να απεικονίσει τον Αρχάγγελο Γαβριήλ ορατά, επέλεξε απλώς να υπονοήσει την παρουσία του», απομακρυνόμενος από τις καθιερωμένες εικαστικές παραδόσεις της εποχής.

Αυτή η επιλογή του να εστιάσει στην καθοριστική στιγμή ακριβώς πριν την αποκάλυψη της ταυτότητας του αγγέλου, αναδεικνύει την ψυχολογική ένταση που χαρακτήριζε το έργο του.

Η διαδικασία πιστοποίησης διήρκεσε δύο χρόνια και ήταν εξαιρετικά λεπτομερής. Οι ερευνητές μελέτησαν τα χρώματα, τα οποία ταυτίζονται με εκείνα που χρησιμοποιούσε ο Ρέμπραντ τη συγκεκριμένη περίοδο, καθώς και την τεχνική του, η οποία είναι συγκρίσιμη με άλλα πρώιμα έργα του.

«Η υπογραφή είναι πρωτότυπη και το ξύλινο πάνελ χρονολογείται από τη σωστή περίοδο», επιβεβαίωσαν οι ειδικοί.

Ο διευθυντής του Rijksmuseum, Τάκο Ντίμπιτς, εξέφρασε τον ενθουσιασμό του για το γεγονός ότι το κοινό θα μπορεί πλέον να δει το έργο από κοντά, σημειώνοντας: «Είναι ένα όμορφο παράδειγμα του μοναδικού τρόπου με τον οποίο ο Ρέμπραντ απεικονίζει ιστορίες».

Ο πίνακας θα τεθεί σε δημόσια θέα από την προσεχή Τετάρτη, προσφέροντας μια νέα ματιά στην εξέλιξη του νεαρού τότε καλλιτέχνη.

Από «χυδαίος» γιος του μυλωνά, Τιτάνας της παγκόσμιας τέχνης

«Θα έδινα δέκα χρόνια από τη ζωή μου για να κάθομαι δέκα μέρες μπροστά σε αυτόν τον πίνακα με ένα ξεροκόμματο ψωμί», είχε πει ο Βίνσεντ βαν Γκογκ για την Εβραία Νύφη, έναν πίνακα που αποτύπωσε την πρωτοποριακή σαγήνη του Ρέμπραντ, του μάστερ που κάποτε χλευάστηκε ως «χυδαίος» επειδή αρνήθηκε να εξιδανικεύσει την ανθρώπινη μορφή και σήμερα αναγνωρίζεται σήμερα ως ο απόλυτος κυρίαρχος του φωτός και των ανθρώπινων συναισθημάτων.

Γιος μυλωνά που κατέκτησε το Άμστερνταμ για να πεθάνει τελικά πάμφτωχος και λησμονημένος στα 63 του, το 1669, ο Ρέμπραντ υπήρξε ένας «μετεωρίτης» για την τέχνη του καιρού του.

Σήμερα, 357 χρόνια από τον θάνατό του, η παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά υποκλίνεται στον άνθρωπο που τόλμησε να ζωγραφίσει την καθημερινότητα χωρίς φτιασίδια, μετατρέποντας τα «κουσούρια» της θνητής φύσης σε αιώνια αριστουργήματα.

Ο Γκρέγκορ Βέμπερ, διευθυντής του Μουσείου του Άμστερνταμ, τον χαρακτηρίζει ως τον «πρώτο ινσταγκράμερ», καθώς ο Ρέμπραντ χρησιμοποίησε τον εαυτό του ως μοντέλο σε ογδόντα έργα, καταγράφοντας την εξέλιξη και τη φθορά του χρόνου πάνω του με αφοπλιστική ειλικρίνεια

Πρωτοπόρος και επαναστάτης, ο Ρέμπραντ προκάλεσε τους συγχρόνους του. Όταν η τέχνη «όφειλε να είναι μεγαλειώδης και να υπηρετεί υψηλούς σκοπούς», εκείνος επέλεξε μια άλλη, προκλητική προσέγγιση καθώς όταν ο κλασικισμός απαιτούσε γυναίκες χυμώδεις και άνδρες ρωμαλέους, εκείνος απεικόνιζε την καθημερινότητα χωρίς ίχνος εξωραϊσμού. Για αυτό τον έλεγαν «χυδαίο».

Αδιάφορος προς το μύθο, τα πρόσωπα στις συνθέσεις του δεν ήταν ημίθεοι, αλλά θνητοί με εμφανή ελαττώματα και «κουσούρια». Όπως έχουν επισημάνει ιστορικοί τέχνης «ο Ρέμπραντ όλα τα έδειχνε υπερβολικά… γήινα», αρνούμενος να υποκύψει στα φτιασίδια και την εξιδανίκευση που επέβαλλαν οι κανόνες της περιόδου.

Η ζωή του Ρέμπραντ υπήρξε εξίσου έντονη και αντιφατική με τα έργα του. Γιος ενός μυλωνά και μιας φουρνάρισσας από το Λέιντεν, κατάφερε να χτίσει μια λαμπρή καριέρα στο Άμστερνταμ, προσελκύοντας τους πιο πλούσιους πελάτες της εποχής. Η προσωπική του ευτυχία, ωστόσο, αποδείχθηκε εύθραυστη.

Ο θάνατος της αγαπημένης του συζύγου, Σάσκια, από φυματίωση, στάθηκε το μοιραίο σημείο καμπής. «Έχασε τη γη κάτω από τα πόδια του και τίποτα πια δεν είχε σημασία», αναφέρεται για την περίοδο εκείνη, κατά την οποία άρχισε να παραμελεί την τέχνη του και να περιφρονεί τις παραγγελίες.

Η οικονομική καταστροφή δεν άργησε να έρθει, οδηγώντας τον στην πτώχευση και, τελικά, σε έναν μοναχικό θάνατο το 1669, σε ηλικία 63 ετών, μέσα στην απόλυτη φτώχεια.