Γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαταλείπει το δίλημμα «Εγώ ή το Χάος»;

«Το δίλημμα είναι Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος, δεν είναι Μητσοτάκης ή χάος. Είναι λάθος να το λέμε. Αυτό είναι το δίλημμα. Τι θα προέλθει από την κάλπη και πώς θα σχηματιστεί κυβέρνηση, νομίζω ότι πρέπει να απασχολήσει τους πολίτες. Αλλά εγώ δεν θα συγκριθώ με το χάος, θα συγκριθώ με τους πολιτικούς μου αντιπάλους.» Αυτό δήλωσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, σε πρόσφατη συνέντευξή του.

Εμμέσως πλην σαφώς, ο Πρωθυπουργός αποσυνδέθηκε από το δίλημμα «εγώ ή το χάος». Αρκετοί διαβάζουν αυτές τις δηλώσεις ως μήνυμα μεταμόρφωσης του κυβερνητικού αφηγήματος για έναν πολύ απλό λόγο: το Μαξίμου δεν θέλει να κατέβει με αυτό το πολιτικό δίλημμα στις επόμενες εκλογές.

Από την παραπάνω δημοσκόπηση προκύπτει ένα πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα: οι πολίτες, όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα τέτοιο ερώτημα, είχαν προτιμήσει… το χάος. Η δήλωση λοιπόν του Πρωθυπουργού πως «δεν θα συγκριθώ με το χάος, θα συγκριθώ με τους πολιτικούς μου αντιπάλους», εύλογα σε βάζει σε σκέψεις.

Γιατί τώρα; Και για ποιον λόγο στρίβει η ρητορική της κυβέρνησης, βάζοντας πλέον «πρόσωπο» στον αντίπαλο; Έναν αντίπαλο που μέχρι τώρα ήταν απλώς μια αοριστία, χτισμένη γύρω από τον άξονα του φόβου να μην οδηγηθεί η χώρα σε πολιτική και δημοσιονομική αστάθεια.

Καταρχάς, η συγκυρία για να επαναπροσδιορίσει ο Πρωθυπουργός τα πολιτικά του μηνύματα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου τα σενάρια για ίδρυση νέων κομμάτων πληθαίνουν και φαίνεται να αποκτούν ρεύμα στο πολιτικό σκηνικό, ενώ παράλληλα, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ ετοιμάζονται για τα συνέδριά τους.

Το χάος ως αφήγημα από το 2019

Από το 2019, το πιο δημοφιλές προεκλογικό αφήγημα για την παράταξη της ΝΔ ήταν, είναι και θα είναι η λέξη σταθερότητα. Ήταν σχεδόν δεδομένο πως ο δημόσιος λόγος των εκπροσώπων της ΝΔ θα κινούνταν γύρω από το εξής δίπτυχο: Η ΝΔ είναι ο εγγυητής της σταθερότητας, η μόνη υπεύθυνη παράταξη. Αν δεν ψηφιστεί, θα έρθει κάποιος άλλος —όπως παλαιότερα ο ΣΥΡΙΖΑ— και θα μας φέρει νέα μνημόνια.

Κάπως έτσι, η πόλωση των κυβερνητικών μηνυμάτων μετέτρεψε αυτό το προεκλογικό αφήγημα σε μια μονοπρόσωπη εκστρατεία πανικού, η οποία ουσιαστικά υποστήριζε ότι: αν δεν εκλεγεί ξανά η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, τότε θα συμβούν στη χώρα απίστευτα πράγματα.

Σήμερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει να μεταμορφώσει το εκλογικό δίλημμα. Ουσιαστικά, τι λέει η κυβέρνηση; Ότι στις επόμενες εκλογές ο Πρωθυπουργός θα είναι εκείνος που θα μετρηθεί —αυτό είναι το μόνο βέβαιο για το Μαξίμου— απέναντι σε συγκεκριμένα πρόσωπα. Ο αντίπαλος δεν θα είναι πια ένα αόριστο αερικό απειλών, αλλά θα έχει ονοματεπώνυμο.

Ένας από τους βασικούς λόγους για αυτή την αλλαγή πλεύσης είναι ότι το κυβερνητικό αφήγημα περί χάους είχε πάρει, εμμέσως, μια ακραία και εκβιαστική μορφή, η οποία τελικά φαίνεται να ενισχύει την αντισυστημική ψήφο.

Η ΝΔ δεν θέλει πλέον έναν αντίπαλο που να τρέφεται από την τρομοκρατική ρητορική, ούτε έναν αντίπαλο που να γεννιέται μέσα από το θεσμικό χάος ή την κοινωνική δυσαρέσκεια, καθώς αυτό το φαινόμενο έχει ήδη λάβει ανεξέλεγκτες πολιτικές διαστάσεις. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι στις δημοσκοπήσεις από το 2025 η κατηγορία «αδιευκρίνιστη ψήφος» κινείται σταθερά σε διψήφιο ποσοστό.

Εξ ου και τα χαμηλά επίπεδα πολιτικής εμπιστοσύνης. Όταν η κοινωνία είναι προβληματισμένη και κουρασμένη, αναζητά μεν το αίσθημα της ασφάλειας, αλλά όχι μέσω εκβιασμών. Αυτή η κοινωνία, με τη χαμηλή εμπιστοσύνη προς το πολιτικό σύστημα, έχει πλέον ανάγκη από μια αντιπολίτευση μεγάλων προσδοκιών.