Κώστας Θωμαΐδης: «Το τραγούδι είναι πολιτική πράξη»

Κύριε Θωμαΐδη, πώς προέκυψε η ιδέα του αφιερώματος στα πολιτικά τραγούδια, που θα πραγματοποιηθεί στο «Ρυθμός Stage» στις 22/11;
«Οι μέρες βαρβαρότητας που περνάμε εδώ και πέντε περίπου χρόνια έχουν φέρει ξανά στο προσκήνιο τραγούδια που υπήρχαν στη μνήμη μας, τραγούδια που γεννήθηκαν από την ανάγκη όλων αυτών που υπέμενε ο λαός μας σε πέτρινα χρόνια. Τα τραγούδια στις μέρες μας είναι επίκαιρα όσο ποτέ, λες και δεν πέρασε μία μέρα. Νομίζω πως το χρέος ενός καλλιτέχνη – ενεργού πολίτη, είναι να ξαναφέρει με τον τρόπο του όλο αυτό το υλικό στην επιφάνεια. Είναι το λιγότερο που μπορεί να προσφέρει. Μην ξεχνάμε ότι όλα αυτά τα τραγούδια είναι δημιουργίες σημαντικών συνθετών και ποιητών της πατρίδας μας. Δεν είναι συνθήματα, αλλά δημιουργίες υψηλής αισθητικής.»

Δώστε μας μια γεύση από τα τραγούδια που θα ακουστούν εκείνη την βραδιά.
«Είναι τραγούδια που έχουν γράψει την δική τους ιστορία και έχουν αντέξει στο χρόνο. Συνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Λοΐζος, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Διονύσης Σαββόπουλος, ποιητές όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Άλκης Αλκαίος, ο Κώστας Τριπολίτης κ.α., έχουν αφήσει ανεξίτηλα τα χνάρια της δημιουργίας τους και μάλιστα μέσα από τραγούδια που ήρθαν στα χείλη της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Τραγούδια που εκφράζουν όλα αυτά που νιώθει ο καθένας μας, για την αδικία, την καταπίεση, τον φασισμό που δυστυχώς ξανασηκώνει κεφάλι.»

Τα πολιτικά τραγούδια του «τότε», μπορούν να αγγίξουν, πιστεύετε, το σημερινό κοινό της νεότερης γενιάς;
«Βλέπουμε καθημερινά τα αδιέξοδα που βρίσκουν οι νέοι σήμερα, αποτέλεσμα της κρίσης και των μνημονίων. Όσο οι συνθήκες είναι δυσμενείς για τη νεολαία, τόσο πιο πολύ αυτά τα τραγούδια γίνονται αναγκαία. Ένα μικρό παράδειγμα, το τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Ελευθερίου «Ποιος τη ζωή μου» που αγαπήθηκε από τη νέα γενιά με την ερμηνεία που έδωσαν ο Χάρης και ο Πάνος Κατσιμίχας. Όταν ένα τραγούδι είναι έργο τέχνης αφήνει ανεξίτηλα το δακτυλικό του αποτύπωμα στον χρόνο.»

Οι δημιουργοί του «σήμερα» θεωρείτε πως είναι πρόθυμοι και ικανοί να παράγουν πολιτικό τραγούδι; Αναφέρω μια δήλωση του Nick Cave σε συνέντευξή του: «πραγματικά δεν νομίζω ότι έχω την απαραίτητη αξιοπιστία για να γράψω ένα πολιτικό τραγούδι».
«Πάντα σε κάθε εποχή θα υπάρχουν εκείνοι οι δημιουργοί που θα εμπνέονται από τα κοινωνικά προβλήματα. Μην ξεχνάμε ότι όλοι μας είμαστε κύτταρα αυτής της κοινωνίας και αποδεκτές της πολιτικής που εξασκείται. Ο δημιουργός είναι ευαίσθητος δέκτης όλων όσων συμβαίνουν στην κοινωνία και με το ταλέντο του τα μετουσιώνει σε τέχνη.»

Πόση δύναμη έχει, αλλά και πόσο ανάγκη έχουμε εμείς το τραγούδι σήμερα ως πολιτική πράξη, στην εποχή των social media, του YouTube, του «download» και των καταιγιστικών πληροφοριών από παντού;
«Η τέχνη είναι καθρέφτης της Κοινωνίας. Σίγουρα οι σύγχρονες μορφές επικοινωνίας ή τεχνολογίας με την σωστή χρησιμοποίηση, είναι ένα επιπλέον όπλο. Νομίζω πως ήδη μέσα από τα social media έχουμε δει, έχουμε ακούσει κάτι που συμβαίνει στην άλλη άκρη του κόσμου την ίδια στιγμή. Αυτό το θεωρώ θετικό καταρχήν. Βέβαια η προπαγάνδα είναι μεγάλος εχθρός απέναντι και στην τέχνη, την τέχνη που βοηθάει τον άνθρωπο στην ανέλιξή του. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν μεγάλα συμφέροντα στην βιομηχανία που εκμεταλλεύεται έργα Τέχνης. Ο αποδέκτης θα πρέπει να προβληματίζεται και να μην υιοθετεί χωρίς σκέψη ότι του σερβίρουν μέσα από τα social media. Το τραγούδι είναι πολιτική πράξη και μπορεί να παίξει μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση της υπάρχουσας λογικής στα social media.»

Ποια είναι η ευθύνη ενός δημιουργού, ενός τραγουδοποιού σήμερα;
«Η ίδια ευθύνη είναι πάντα σε όλες τις εποχές. Ο δημιουργός πρέπει με το ταλέντο του και την έμπνευσή του να δίνει πνευματική τροφή στους ανθρώπους, να προσπαθεί να ζωγραφίζει τα όνειρά τους, τις αγωνίες τους, τον έρωτά τους, τις αγάπες τους τα πάντα.»

Υπάρχει η παιδεία, η κουλτούρα για το σημερινό δημιουργό, ώστε να παράγει ένα πολιτικό τραγούδι; Και αντίστοιχα υπάρχει παιδεία και ωριμότητα από τον αποδέκτη-ακροατή της νεότερης γενιάς;
«Τα πάντα ωριμάζουν και οι καθημερινές μας ανάγκες είναι αυτές που μας κάνουν πιο σοφούς. Όποια απάντηση και να δώσω στο ερώτημά σας ίσως πέσω και λίγο έξω, αλλά πάντα ελπίζω, γιατί από τη φύση μου είμαι αισιόδοξος.»

Ποια ευχή θα θέλατε να κάνετε για την κοινωνία αλλά και το σημερινό τραγούδι;
Η ευχή είναι για όλους μας. Να αφυπνιστούμε για να αποτινάξουμε αυτήν τη βαρβαρότητα που μας έχει επιβληθεί από πάνω μας. Όσο για το τραγούδι οι νέοι δημιουργοί να αφουγκραστούν με όλη τους την ευαισθησία την κοινωνία και τις ανάγκες της.»

Αφού σας ευχαριστήσω, θα ήθελα να σας ρωτήσω, με ποιο στίχο θα θέλατε να κλείσουμε την κουβέντα μας αυτή;
««Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει»»
Ναζίμ Χικμέτ»

Συνέντευξη: Τζωρτζίνα Ντούτση