Μίλτος Πασχαλίδης: «Εμείς λέμε τα τραγούδια μας, δεν είμαστε προφήτες ούτε ιεροκήρυκες»

Για τη συναυλία «Αυτοί μου λείπουν πιο πολύ» στον Κήπο του Μεγάρου
«Η ιδέα ξεκινάει από έναν στίχο του Άλκη Αλκαίου σε ένα τραγούδι που λέγεται «Ιπτάμενο Χαλί» και το έχει μελοποιήσει ο Λαυρέντης. Υπάρχει ένας στίχος μέσα που λέει: «Τώρα χαμένος στων ονείρων μου το χάρτη
όλο ρωτάω πώς τα έφερε έτσι η ζωή
αυτοί που λείπουν να με καλούν σε πάρτι
και αυτοί που ζουν να μου λείπουν πιο πολύ».
Νομίζω ότι είναι μια συγκλονιστική ματιά πάνω στην απουσία αυτή η φράση. Την τελευταία δεκαετία έχω βιώσει τρεις συν μια απώλειες φίλων εγκαρδίων, συνεργατών και συναδέλφων. Του Μάνου Ξυδούς, του Άλκη Αλκαίου και του Δημήτρη Μητροπάνου -ο συν ένας είναι ο Μάριος Τόκας με τον οποίο θέλαμε αλλά δεν προλάβαμε να συνεργαστούμε. Αποφάσισα λοιπόν, να κάνω μια γιορτή, μια και μου ζητήθηκε να κάνω κάτι πρωτότυπο. Μια γιορτή με τραγούδια τους, αυτά που όμως ακουμπάνε σε εμένα. Τι θέλω να πω: ότι με όλους αυτούς έχω κάνει συνεργασίες κατά καιρούς, έχω πει τραγούδια τους, έχουν πει δικά μου και έχουμε φτιάξει τραγούδια μαζί. Επίσης αυτοί όλοι είχαν σχέση και συνεργασία. Υπό αυτή την έννοια λοιπόν αποφάσισα να κάνω μια γιορτή με τα τραγούδια μας, μια βραδιά μνήμης, αλλά όχι μνημόσυνο.»

Για το αν γράφονται ωραία τραγούδια σήμερα
«Βέβαια γράφονται. Έχω αρκετά να σκεφτώ που με συναντάνε στο δρόμο χωρίς να τα ψάχνω εγώ. Η πληροφορία είναι ισχυρή όταν σε βρίσκει εκείνη, όχι όταν την ψάξεις εσύ.»

Μαθηματικά και τραγούδι
«Δεν με διεκδίκησε και πολύ το τραγούδι να σου πω την αλήθεια. Δεν υπήρχε και μεγάλη διχογνωμία, μόνο αυτό ήξερα να κάνω καλά. Όλες οι στιγμές του τραγουδιού έχουν τη χαρά τους, τη δυσκολία τους, το στρίμωγμά τους και την ανακούφισή τους. Δεν προτιμώ κάποια. Η πιο εύκολη είναι όταν τραγουδάς, η πιο δύσκολη είναι γράφεις, αλλά και εκεί έχει μεγάλη χαρά.»

Για την έμπνευση
«Η έμπνευση δεν υπάρχει. Είναι μια ευκολία για να συνεννοούμαστε αυτό. Δεν περπατάει κανείς στο δρόμο και του έρχονται σαν τούβλα οι ιδέες. Ιδέες έχουμε πάρα πολλές όλοι μας. Το θέμα είναι ποια από αυτή ή αυτές είναι αρκετά ισχυρή ώστε να σε τραβήξουν από το μανίκι, να σε καθίσουν κάτω και να τις γράψεις. Κατ’ εμέ σε ένα τραγούδι η έμπνευση παίζει ένα ρόλο γύρω στο 5 με 10% και το 90% είναι μόχθος, ζόρισμα, κόπος. Χρειάζεται πολύ μεγάλο θάρρος απέναντι στο λευκό χαρτί, στο να πετάς αυτά που είναι βλακείες και να μην τα αγαπάς επειδή είναι δικά σου. Για εμένα δεν είναι θέμα έμπνευσης, έμπνευση έχω δέκα φορές τη μέρα. Το θέμα είναι πόσες φορές μπορεί να δω κάτι και να μου φανεί ενδιαφέρον για να το περιγράψει κανείς και ποιος έχει το κουράγιο μετά ή τα κότσια ή πόσο επαρκής είναι στο να το κάνει τραγούδι. Για κάθε τραγούδι που έχω εκδώσει, έχω 6-7 ακόμα τα οποία έχω πετάξει. Σήμερα που μιλάμε έχω εκδώσει περίπου 100 με 120 τραγούδια και δεν μπορώ να πω ότι μου αρέσουν όλα το ίδιο ή ότι θα έκανα όλα το ίδιο. Διαφωνώ μαζί τους πολύ συχνά, κυρίως με τα παλαιότερα, αλλά επειδή αποτελούν καταγραφή για το πώς ήμουν τότε, εντάξει μου φαίνονται.»

Για τον τίτλο του συγγραφέα
«Είναι τίτλος τιμής, αλλά δεν αισθάνομαι συγγραφέας. Έχω εκδώσει τρία μυθιστορήματα. Είναι μάλλον ευλογία και σίγουρα μου αρέσει η τέχνη της αφήγησης. Σαφώς αισθάνομαι πολύ καλύτερα μέσα στα χωράφια του τραγουδιού, με τη μελοποιημένη αφήγηση, αλλά και η άλλη με ιντριγκάρει συχνά, με ερεθίζει και μου αρέσει να λέω τις ιστορίες μου «πλατειάζοντας» λίγο περισσότερο. Αλλά όχι, δεν νομίζω ότι είμαι συγγραφέας, τουλάχιστον όχι κατ’ επάγγελμα.»

Τι τον εκπλήσσει ευχάριστα σήμερα
«Η ευγένεια, γιατί είναι τόσο σπάνια. Θυμάμαι χαρακτηριστικά, μια φορά περπάταγα προς την ίδια κατεύθυνση με έναν κύριο, μεγάλης ηλικίας πηγαίνοντας σε μια τράπεζα από αυτές που κλειδώνεσαι μέσα, μπαίνεις στην πόρτα και δεν ξέρεις τι πρέπει να πατήσεις για να ανοίξει. Όπως φτάσαμε μαζί, ενστικτωδώς του έδωσα τη θέση μου να περάσει πρώτος. Με κοίταξε με ένα μείγμα απορίας και φόβου σαν να ήθελα κάτι από αυτόν ή σαν να τον απειλούσα . Εγώ απλώς του είχα δώσει τη θέση μου γιατί ήταν μεγαλύτερος άνθρωπος, όπως μας μάθανε να κάνουμε από παιδιά. Και μετά κατάλαβε, μου χαμογέλασε και με ευχαρίστησε. Θέλω να σου πω ότι πια σπανίζει πάρα πολύ αυτό το πράγμα και όταν το συναντώ σε άλλους προς εμέ, με εκπλήσσει ευχάριστα.»

Τι τον φοβίζει σήμερα
«Με φοβίζει ότι νομίζω πως νικάει η ασχήμια και το κακό, ότι νικάνε τα άσχημα πράγματα τα ωραία. Το βλέπω και γύρω μου, το βλέπω κοντά μου και μακριά μου πολύ συχνά. Έχουμε αρχίσει και τα συνηθίζουμε όλα πια και αυτό είναι τρομερό. Είναι αυτό που έλεγε ο Χατζιδάκις, ότι αν αρχίσει και δεν σε φοβίζει η εικόνα του τέρατος έχεις αρχίσει και του μοιάζεις. Και αυτό με τρομάζει πάρα πολύ…»

Για την ευθύνη του καλλιτέχνη στις μέρες μας
«Νιώθω ευθύνη και δεν τη ζήτησα. Αισθάνομαι ότι τώρα, περισσότερο από ποτέ, υπάρχει ένας κόσμος ο οποίος ζητάει να ακουμπήσει πάνω στα τραγούδια γιατί πέφτει. Ζητάει να ακουμπήσει πάνω σου γιατί πέφτει. Ζητάει παρηγοριά και -κυρίως εδώ είναι το επικίνδυνο- ζητάει να πεις εσύ αυτά που θα ήθελε, γιατί δεν έχει μικρόφωνο. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο, γιατί μπορεί να σε οδηγήσει να του λες αυτά που θέλει να ακούσει και αυτός είναι ο πιο εύκολος λαϊκισμός. Νιώθω τον κόσμο που έρχεται στις συναυλίες με μεγαλύτερη διάθεση να ακουμπήσει πάνω μας. Δεν είμαστε ούτε προφήτες, ούτε τίποτα ιεροκήρυκες. Εμείς λέμε τα τραγούδια μας. Ωραίο είναι να κάνουμε παρέα με τα τραγούδια μας, αλλά τις περισσότερες ιδιότητες τις φορτωνόμαστε χωρίς να το θέλουμε.»

Για τα talent shows
«Δεν τα βλέπω. Τα προηγούμενα, αυτά που είχαν υποπέσει στην αντίληψή μου τα θεωρώ θλιβερά. Tα καινούρια δεν τα ξέρω. Ένα show με παιδάκια μπορεί να είναι από χαριτωμένο μέχρι βλακεία και φαντάζομαι θα τα αντιμετωπίσουν με τρυφερότητα. Γενικά δεν τα παρακολουθώ επειδή πλήττω και επειδή δεν μου αρέσει αυτή η διαδικασία. Το παρελθόν έχει δείξει ότι δεν έχουν φανεί και ιδιαίτερα χρήσιμα στους νέους συναδέλφους, δεν ξέρω αν τους έκανε και πάρα πολύ καλό η συμμετοχή τους σε αυτά.»

«Αποφώνηση» με έναν στίχο…
«Θα σας πω το στίχο του Άλκη που τελειώνει το «Αγύριστο κεφάλι»: «στα χέρια σου αφήνω το τιμόνι
κι η πιο μεγάλη νύχτα ξημερώνει».»

Συνέντευξη: Τζωρτζίνα Ντούτση