Δ. Παπαδημητρίου: «Η κρίση περιλαμβάνει την οικονομία, αλλά πηγάζει από τον πολιτισμό»

Σε συνέντευξή σας έχετε πει ότι τα τραγούδια σας δεν είχαν ποτέ υποστήριξη από τους μεγάλους τραγουδιστές. Είναι αυτό ένα παράπονο, μια πικρία που βγάζετε προς τους συγκεκριμένους ανθρώπους;
«Δεν έχω κανένα παράπονο. Ο κάθε τραγουδιστής έχει την καριέρα του κι εγώ αντιθέτως, το έργο μου. Όταν και για όσο συμφέροντα και έργο μου ταυτίζονται, όλα πάνε καλά. Μετά ένας τραγουδιστής καριέρας πιάνει το επόμενο κλαδί σύμφωνα με τις μόδες και τα νέα συμφέροντα του ασχέτως ιδεολογίας. Γι’ αυτό εξαιρώ, τιμώ και υπεραγαπώ τους ερμηνευτές που παρήγαγαν συνολικό έργο και όχι σωρηδόν δίσκους ανάλογα τις εποχές. Ιδίως, αν αυτοί είναι της νεώτερης γενιάς που το πράττουν, χωρίς την ασφάλεια ενός θησαυροφυλακίου πίσω τους -όπως οι πλείστοι των τραγουδιστών καριέρας. Όμως αυτό είναι μια απλή παρατήρηση που δεν αφορά όλους. Άλλωστε έχω τιμηθεί με σπουδαίες και πιστές συνεργασίες που όλοι γνωρίζουν.»

Με τι πρέπει να είναι «οπλισμένος» ένας ερμηνευτής για να παραμείνει δίπλα σας;
«Ας πούμε τι χρειάζεται για να συνυπάρξουμε πρώτα. Φωνητικά προσόντα υπερβάλλοντα, μουσικότητα και ερμηνευτική πολυδιαστατότητα που βοηθάει στο να αντεπεξέρχεται των εγγενών δυσκολιών σε αυτά τα περίεργα που γράφω και στην διαρκή μεταβολή του μουσικού τοπίου. Υπάρχουν πολλοί τραγουδιστές «καρατερίστες». Αυτό είναι εμπορικό ζητούμενο -δίνει στίγμα εύκολα- αλλά περιοριστικό δημιουργικά. Όμως ο πραγματικά μεγάλος τραγουδιστής είναι ραλίστας. Μπορεί και ερμηνεύει με επιτυχία τα πάντα. Η ίδια η δισκογραφία εγκλωβίζει πολύ καλές φωνές σε φωνητικές περσόνες. Το αντίθετο βέβαια είναι μακροπρόθεσμα ασύμφορο, αλλά και δύσκολο γιατί θέλει και παιδεία. Αλλά μακροπρόθεσμα επιφέρει μεγαλοσύνη.»

Σε ποιες νέες φωνές θα θέλατε να δώσετε τραγούδια σας;
«Ο Γιώργος Φλωράκης ξεχωρίζει με βεβαιότητα και όταν βγει ο δίσκος που ετοιμάζουμε θα δοθεί η δυνατότητα της επαλήθευσης. Είναι αληθινός καλλιτέχνης. Όμως ελάτε και στους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού που γίνονται για τέταρτη χρόνια εφέτος, να βρείτε καμιά δεκαριά σοβαρούς νέους τραγουδιστές, σύνθετες και στιχουργούς που προτείνουμε κάθε χρόνο. Είμαι εμπνευστής και συνδιοργανωτής των αγώνων αυτών, προτείνοντας και δισκογραφικά νέα πρόσωπα. Αν ο Τύπος αληθινά ενδιαφέρεται για τα όσα κατά καιρούς με ρωτάει, ας κάνει και την εμφάνισή του όταν το πράγμα συμβαίνει. Όχι να ειναι ουραγός. Ας αγκαλιάσει και τους αληθινά νέους, δηλαδή τους «μη απομιμητές» τραγουδιστές.»

Δέχεστε τις ταμπέλες που βάζουν στο ελληνικό τραγούδι, όπως «έντεχνο», «εμπορικό» κ.α. και κατ’ επέκταση και στους δημιουργούς/ερμηνευτές, όπως και σε εσάς;
«Το θέμα είναι να μη στέκει στη περίπτωση σου η κάθε ταμπέλα. Αν στέκει, τότε την έφτιαξες μόνος σου. Οι όροι δε αυτοί όλοι, είναι τόσο παραφθαρμένοι που στερούνται νοήματος. Δεν σηματοδοτούν τίποτε. Όταν ήμουν διευθυντής του Τρίτου, έκανα δίσκο με τον Μητρόπονο. Τώρα συνεργάζομαι με τον Μαργαρίτη και ταυτόχρονα γράφω το «Σατυρικόν» για την Στέγη και την ΚΟΑ και ένα μιούζικαλ για το Μέγαρο. Ποια ταμπέλα να μου βάλουν;»

Τι από όλα αυτά που θα σας αναφέρω παρακάτω (ή που θέλετε να προσθέσετε) ο Δημήτρης Παπαδημητρίου θεωρεί επιβράβευση ουσιαστικά: τα βραβεία και τα εύσημα, οι χρυσοί δίσκοι, η αναγνώριση, οι κατάμεστοι χώροι στις ζωντανές σας εμφανίσεις και το χειροκρότημα;
«Όλα αυτά και κάτι ακόμα. Το γεγονός ότι οι νέοι άνθρωποι που εισήγαγα στο χώρο έφεραν οξυγόνο στο τοπίο του παλαιού τραγουδιού. Με πρώτο βραβείο στη Φωτεινή Δάρρα, τους Αγώνες Τραγουδιού και σε λίγο έπεται ο Γιώργος Φλωράκης με τον μεγάλο νέο ποιητή μας, τον Διονύση Καψάλη (Στάλσιμο-Περσεφόνη).»

Πιστεύετε ότι η κρίση συντελεί ώστε να γίνει και ένα ξεκαθάρισμα στα μουσικά πράγματα, ένα ξεσκαρτάρισμα που ίσως και να άργησε να συμβεί;
«Η κρίση θα δώσει την ευκαιρία να ξεκαθαρίσουν πράγματα. Αν εμείς τη θέλουμε την ευκαιρία θα υπάρξει αποτέλεσμα. Όμως δεν βλέπω γύρω μου αλλαγή στο ήθος και τη νοοτροπία που ανατροφοδοτεί τα αίτια της ηθικής, πολιτιστικής και, εν τέλει, οικονομικής κρίσης. Ο λαός καταφεύγει στις ιστορικές του άμυνες, αφού δεν δίνεται βήμα στους διαφωτιστές που θα δώσουν πολιτιστική διέξοδο. Αυτές οι άμυνες του βαθέως λαού είναι ενστικτώδεις, ίσως κάπως χονδροειδείς και οπισθοδρομικές, πλην όμως, άμυνες. Ευτυχώς που υπάρχει έστω ένας τέτοιος αυτόματος μηχανισμός. Στο βάθος χρόνου το κέλυφος αυτό της εσωστρεφούς επιβιωτικής αυτοκατανάλωσης διασώζει ουσιώδη χαρακτηριστικά μιας άλφα επιβίωσης. Όμως μένουμε έτσι κι άλλο πίσω. Το πρόβλημα είναι ότι η κρίση είναι στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Περιλαμβάνει εν τέλει την οικονομία, αλλά πηγάζει από τον πολιτισμό. Γι’ αυτό γράφω το «Σατυρικόν». Τα λέει ο Πετρώνιος αυτά όλα. Αλλά ποιος διδάσκεται πια;»

Στο κοινό γίνατε γνωστός από τα σάουντρακ των τηλεοπτικών σειρών που έχετε γράψει, αρχής γενομένης από την τηλεοπτική σειρά «Αναστασία». Σας είχε ενοχλήσει αυτό; Επιπλέον, ποιος είναι ο λόγος -πιστεύετε- που δεν ήρθε νωρίτερα αυτή η αναγνώριση από το ευρύτερο κοινό;
«Είχα αποφασίσει ότι χρειάζομαι το δεκαπενταετές μου εργαστήρι στο σινεμά και το Θέατρο. Να συναντήσω εκδοχές του συνθετικού εαυτού μου. Η αναγνώριση ήρθε όμως αμέσως. Στα δεκαεννιά μου αμέσως βραβεύτηκα για τον «Ηλεκτρικό Άγγελο», ταινία του Ρέντη και έπαιρνα έκτοτε πάντα το βραβείο μουσικής- δεκαπέντε συνολικά, κάτι εξαιρετικά ύποπτο για τον ρεαλιστή και γνώστη της κοινωνίας πατέρα μου. Έγραψα θέατρο για τριάντα παραγωγές σε όλα τα μεγάλα Θέατρα. Πως να έχω παράπονο; Μήπως εννοείτε αναγνωρισιμότητα; Αυτή ναι, ήρθε σιγά σιγά. Ήδη πολύ πριν την «Αναστασία» με είχαν αρκετά εντοπίσει… Όμως αναγνωρισιμότητα νομίζω ότι χάρις στη Φωτεινή Δάρρα και την ισότιμη συνεργασία μας απέκτησα αληθινή, όπως και εκείνη. Μου αρέσει αυτό, γιατί μόνο καλές δουλειές κάναμε μαζί. Άρα καλής ποιότητας αναγνωρισιμότητα προσφέραμε αλλήλοις.»

Έχετε γράψει μουσική για θεατρικές παραστάσεις, σίριαλ, κινηματογράφο, κ.α. Για ποιο απολαμβάνετε λιγότερο να γράφετε και εν τέλει έχετε νιώσει ποτέ να στερείστε έμπνευσης;
«Όλα έχουν τη χάρη τους. Οι απόψεις διίστανται. Τα έχω όλα ανάγκη! Μου λείπει το σινεμά και το Θέατρο γιατί έχω καιρό να γράψω. Αλλά δεν θα εγκατέλειπα τα ακραιφνή συμφωνικά έργα που έχουν βαθιές ρίζες μέσα μου και που κάθε χρόνο παρουσιάζω στη Στέγη ή στο Μέγαρο. Το λαϊκό τραγούδι το υπηρετώ με σεβασμό. Ναι, μου έχει τύχει να χάσω τον ενθουσιασμό μου για κάποιες δουλειές, δυο τρεις όλες κι όλες. Στο σινεμά και το θέατρο. Βαρεμάρα ασήκωτη! Δεν χαραμίζω τότε νότα. Είναι αδύνατον να γράψω, ο εαυτός μου μού γυρνάει την πλάτη. Τι κάνω τότε; Συνήθως ορίζω αντικαταστάτη ή συνεργάτη που ολοκληρώνει συνυπογράφοντας.»

Τι μουσική θα επιλέξετε να ακούσετε στον προσωπικό σας χώρο;
«Περνάω τις εμμονές μου. Από τον Grieg στον Elgar με πολύ Stravinsky ως διάλειμμα. Από ελληνικά -ίσες δόσεις- τον «Επιβάτη του 2014″ του Θεοδωράκη με τη Φωτεινή Δάρρα, το δίσκο του νεαρού Κογιάννη με μελοποιημένη ποίηση που ξεκίνησε στο γραφείο μου στην ΕΡΤ, το δίσκο του Γρήγορη Βασίλα, σπουδαίου σολίστα στο μπουζούκι.»

Ποια είναι τα επόμενα επαγγελματικά σας σχέδια;
«Επιτρέψτε μου μια διόρθωση. Δεν έχω «επαγγελματικά» σχέδια. Αυτά δεν τα έχουν οι δημιουργοί, ούτε οι σωστοί τραγουδιστές. Τα δημιουργικά μου, λοιπόν, σχέδια είναι οι 5 δίσκοι που είναι έτοιμοι να βγουν και τα δυο νέα έργα που γράφω: το «Σατυρικόν» του Πετρώνιου για Συμφωνική-Χορωδία-Σολίστες που θα παιχτεί στη Στέγη τέλος Οκτωβρίου και το Μιούζικαλ παραγωγή του Αρσακείου για το Μέγαρο Μουσικής σε νέο λιμπρέτο του ιδιοφυούς Ευγένιου Τριβιζά και σκηνοθεσία-χορογραφία Φωκά Ευαγγελινού. Αυτά για Δεκέμβρη, άμεσα δε, σειρά συναυλιών στην Ελλάδα με τη Φωτεινή Δάρρα στην πιο ωραία της φάση.»

Δώστε μας μια γεύση για την παράσταση «Όλα τα πήρε το καλοκαίρι» στον Κήπο του Μεγάρου στις 17 Ιουλίου.
«Τραγούδια κήπου. Κηπευτικά! Οπωροφόρα. Με έμφαση στα θροΐσματα των φύλλων, ιδίως της καρδιάς. Μαγευτικοί στίχοι που με έκαναν να θέλω να τους πω σε όλους. Σημαδιακά τραγούδια, παλιά με νέες -για το δικό μου κόσμο- φωνές. Ο Μαργαρίτης με την «Άννα της Κοκκινιάς», ήδη αγαπητό τραγούδι, πάντα μεγάλος και αυθεντικός. Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου που θα πει, μεταξύ άλλων καινούργιων και παλιών «Ο κόσμος είναι ένα βουνό» και το ομότιτλο της συναυλίας τραγούδι ντουέτο με τη Φωτεινή. Ο Πασχαλίδης στο «Σκάκι», το «Κοίτα Κοίτα», κ.α. Ο βαθύς και αισθαντικός Γιώργος Φλωράκης με το «Κεραυνός κι Αστραπή», αλλά και δυο νέα τραγούδια από τον επερχόμενο δίσκο σε ποίηση Διονύση Καψάλη. Ο πρωτοεμφανιζόμενος, ως στιχουργός, Χρήστος Παναγιωτόπουλος με μερικά τραγούδια από το νέο δίσκο μας «Πάθη Πελάγη». Σημαντική νέα είσοδος στο στιχουργικό τοπίο.»

Τι συμβουλή θα δίνατε στους νέους συνθέτες και ερμηνευτές;
«Να γράφουν και να τραγουδούν τραγούδια που έχουν λόγο ύπαρξης. Όχι δήθεν έντεχνα και παραμύθια. Ας θέλει ο κόσμος σήμερα απομιμήσεις και μαϊμούδες. Αυτός πρώτος αύριο θα τα καταδικάσει στη λήθη. Αληθινό αίμα να τρέχει. Υπάρχει φρικτή ένδεια σε αυτό τον τομέα.»

Συνέντευξη: Τζωρτζίνα Ντούτση