Δέκα χρόνια από την αναρρίχηση-σοκ της ακροδεξιάς στην εξουσία της Αυστρίας

2

Ακριβώς δέκα χρόνια συμπληρώνονται από την 4η Φεβρουαρίου του 2000 που έμελλε να σημαδέψει για αρκετά χρόνια την πολιτική ζωή της Αυστρίας, αφού την ημέρα εκείνη μέσα σε κλίμα εσωτερικής αναταραχής και διεθνούς κατακραυγής ορκιζόταν η πλέον αμφιλεγόμενη μεταπλεμικά κυβέρνηση της χώρας.

Και αυτό γιατί για πρώτη φορά στην ιστορία της Αυστρίας συμμετείχε σε κυβέρνησή της ένα ακροδεξιάς και εθνικιστικής απόκλισης κόμμα, το Κόμμα των Ελευθέρων. Το πρώτο κόμμα με αυτή την ιδεολογία που ανέβαινε σε κυβέρνηση και σε πανευρωπαικό επίπεδο.

Το γεγονός έφερε την Αυστρία επανειλημμένως στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, αλλά και της εντονότατης κριτικής που συνοδεύτηκε τότε από πολύμηνης διάρκειας μέτρα πολιτικής και διπλωματικής απομόνωσης.

Στα δύο πρώτα χρόνια από την 4η Φεβρουαρίου του 2000 η χώρα, η οποία έως τότε υπήρχε ως πρότυπο στην Ευρώπη σε πολλούς τομείς, δέχθηκε πλήγματα στην αίγλη και το κύρος που ενέπνεε τις προηγούμενες δεκαετίες στο εξωτερικό.

Στο εσωτερικό της, η χώρα γνώρισε ίσως τις εντονότερες πολιτικές αντιπαραθέσεις μετά το 1945, τις απόπειρες εγκατάστασης ενός αυταρχικού κράτους, την αμφισβήτηση της ελεύθερης έκφρασης και γνώμης, την απειλή της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και των μέσων ενημέρωσης, αλλά συγχρόνως και την επαναπολιτικοποίηση των πολιτών της.

Στο διάστημα αυτό αμφισβητήθηκε και στη συνέχεια άρχισε να εκπίπτει το -για αρκετές δεκαετίες- υποδειγματικό στην Ευρώπη «αυστριακό κράτος πρόνοιας».

Στην κυβέρνηση ο Χάιντερ

Αυτή η σίγουρα «δίσεκτη» διετία για την Αυστρία άρχιζε λίγες ημέρες νωρίτερα, στα μέσα Ιανουαρίου 2000, με σαφείς πλέον ενδείξεις για τις αμέσως μετά τις βουλευτικές εκλογές της 3ης Οκτωβρίου 1999 διεξαγόμενες μυστικές διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης συνασπισμού ανάμεσα στο συντηρητικό Λαικό Κόμμα και το Κόμμα των Ελευθέρων, που είχαν αναδειχθεί σε τρίτη και δεύτερη δύναμη αντίστοιχα στις εκλογές.

Το Λαικό Κόμμα, λόγω των υπερβολικών απαιτήσεων του (κατ άλλους, εκβιασμών του) είχε οδηγήσει νωρίτερα σε ναυάγιο τις σχετικές διαπραγματεύσεις με το πρώτο σε δύναμη κόμμα, το Σοσιαλδημοκρατικό, με το οποίο σχημάτιζαν κυβέρνηση τα προηγούμενα 13 χρόνια.

Οι έντονες προειδοποιήσεις των τότε 14 Ευρωπαίων εταίρων πως σε περίπτωση συμμετοχής των Ελευθέρων σε αυστριακή κυβέρνηση θα επέβαλαν μέτρα εναντίον της Αυστρίας δεν απέτρεψαν τον αρχηγό του Λαικού Κόμματος (υπουργό Εξωτερικών στην προηγούμενη κυβέρνηση με τους Σοσιαλδημοκράτες και κατόπιν καγκελάριο) Βόλφγκανγκ Σιούσελ να προχωρήσει σε κυβερνητική συμφωνία με τον ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο αρχηγό των Ελευθέρων, τον γνωστό για τον λαικισμό και τη δημαγωγία του Γεργκ Χάιντερ.

Στις 4 Φεβρουαρίου 2000, ο τότε πρόεδρος της Αυστρίας Τόμας Κλέστιλ προχωρούσε «ενάντια στις προσωπικές πεποιθήσεις» του, όπως δήλωνε δημόσια ο ίδιος γνωρίζοντας τις διεθνείς επιπτώσεις, στην ορκωμοσία ενός δεξιού-ακροδεξιού κυβερνητικού συνασπισμού -ορκωμοσία που συνοδευόταν από πρωτοφανείς σε έκταση και δυναμικότητα διαδηλώσεις πολλών χιλιάδων Αυστριακών πολιτών μπροστά στα κτίρια της προεδρίας της Δημοκρατίας και της καγκελαρίας.

Κύμα διαδηλώσεων

Αυτή η αντίθεση από μεγάλη μερίδα του πληθυσμού κορυφώθηκε με το τεράστιο «συλλαλητήριο της Αντίστασης», το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2000 στην Πλατεία των Ηρώων με την πρωτοφανή για αυστριακά δεδομένα συμμετοχή 250.000 και πλέον ατόμων, ανάμεσά τους δεκάδες διεθνείς προσωπικότητες της πολιτικής, των γραμμάτων και των τεχνών.

Στο πλαίσιο της κοινής διαπίστωσης πως τα μέτρα απομόνωσης της αμφιλεγόμενης αυστριακής κυβέρνησης ευνοούν και ενισχύουν την ίδια, οι κυβερνήσεις των άλλων 14 κοινοτικών εταίρων και η τότε πορτογαλική προεδρία της ΕΕ έδιναν στα τέλη του Ιουνίου του 2000 εντολή στην αποκαλούμενη «επιτροπή των τριών σοφών» να εξετάσει τις πολιτικές εξελίξεις στην Αυστρία και τη φύση του Κόμματος των Ελευθέρων.

Στη βάση του πορίσματος των «τριών σοφών», που δεν έβρισκε μεν ψεγάδια στο κυβερνητικό έργο, προειδοποιούσε όμως για τους Ελευθέρους ζητώντας συνεχή επαγρύπνηση απέναντί τους, οι «14» προχώρησαν στις 12 Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς στην άρση των μέτρων απομόνωσης της αυστριακής κυβέρνησης.

Με την άρση των μέτρων, ο δεξιός-ακροδεξιός συνασπισμός της Αυστρίας βρέθηκε για πρώτη φορά και χωρίς προσχήματα, αντιμέτωπος με την πολιτική καθημερινότητα, αναγκασμένος να επιδείξει πλέον έργο, μετά οκτώ και πλέον μήνες ενασχόλησης με τον εαυτό του.

Η σταδιακή πτώση των Ελευθέρων

Για τους Ελευθέρους του Χάιντερ -ο οποίος εξαιτίας της διεθνούς κατακραυγής, αλλά και στο πλαίσιο της τακτικής του είχε παραιτηθεί τυπικά από την αρχηγία τους τον Μάιο 2000, παραμένοντας όμως πάντα ο σκιώδης ηγέτης τους- τα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι την απομάκρυνσή τους από την εξουσία στο τέλος του 2006 κυριαρχήθηκαν από αλλεπάλληλα πλήγματα και ήττες.

Εκλογικές ήττες του Κόμματος των Ελευθέρων σε τοπικές εκλογές και στα εννέα ομόσπονδα κρατίδια της Αυστρίας, αλλά και η κορύφωση στις βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου 2002, στις οποίες έχασαν σχεδόν τα δύο τρίτα της δύναμής τους σε σχέση με τον θρίαμβό τους τον Οκτώβριο του 1999 πέφτοντας από το 27 % στο 10 %, έφεραν τις μεγαλύτερες απώλειές του από την ανάληψη της αρχηγίας του από τον Χάιντερ τον Σεπτέμβριο 1986.

Παρόλα αυτά ο καγκελάριος Βόλφγκανγκ Σιούσελ ανανέωσε τον Φεβρουάριο του 2003 τη συνεργασία του με τον Χάιντερ και τους Ελευθέρους του, σε ένα δεύτερο δεξιό-ακροδεξιό κυβερνητικό σχήμα, το οποίο παρέμεινε στην εξουσία ως τις εκλογές του Οκτωβρίου 2006.

Ενδιάμεσα, και συγκεκριμένα τον Απρίλιο 2005, ο Χάιντερ είχε διασπάσει τους Ελευθέρους του, ιδρύοντας τον Συνασπισμό «Μέλλον της Αυστρίας» που παρέμεινε στην κυβέρνηση Σιούσελ και του οποίου ο Χάιντερ ηγείτο μέχρι τον θάνατό του σε αυτοκινητικό δυστύχημα στις 11 Οκτωβρίου 2008.

Από τον Ιανουάριο του 2007 τη διακυβέρνηση στην Αυστρία ανέλαβε πάλι ένας «μεγάλος συνασπισμός» Σοσιαλδημοκρατών και Λαικού Κόμματος, που έπειτα από πρόωρες εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2008 ανανεώθηκε και βρίσκεται έως σήμερα στην εξουσία.

Σε αυτές τις τελευταίες, πρόωρες εκλογές, το Κόμμα των Ελευθέρων με τον νέο ηγέτη του -από τη διάσπαση του 2005 και μετά- τον, κατά πολύ ακραιότερο του Χάιντερ, Χάιντς Κρίστιαν Στράχε, απέσπασε και πάλι ένα αξιοπρόσεκτο ποσοστό της τάξης του 17,5 % και βρέθηκε στην τρίτη θέση, ηγούμενο σήμερα της αυστριακής αντιπολίτευσης.

Ο Στράχε, όπως και ο Χάιντερ πριν δέκα χρόνια, υπολογίζει πως σε περίπτωση μεγάλων απωλειών των Σοσιαλδημοκρατών στις τοπικές και δημοτικές εκλογές στη Βιέννη τον ερχόμενο Οκτώβριο και σε μια ως εκ τούτου αποδυνάμωσή τους στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, θα σημάνει η δική του ώρα και θα επιτύχει την αναρρίχησή του στην εξουσία με ένα νέο δεξιό-ακροδεξιό κυβερνητικό σχήμα Λαικού Κόμματος και Ελευθέρων.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ