«Εμφύλιος» μεταξύ Φαναρίου και Εκκλησίας της Ελλάδος με «φόντο» την Πράξη του 28

38

Οι θάνατοι του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα και του μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως Ευδόκιμου το καλοκαίρι έγιναν η αφορμή για τη νέα διαμάχη που ξέσπασε ανάμεσα στην Εκκλησία της Ελλάδος και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Αιτία ο τρόπος πλήρωσης των κενών θέσεων σε μητροπόλεις των λεγομένων Νέων Χωρών, δηλαδή της Μακεδονίας, της Θράκης και Ανατολικού Αιγαίου.

«Αιχμή» της διαφοράς αποτελεί η Πατριαρχική Πράξη του 1928, η οποία προβλέπει ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει το δικαίωμα να εγγράφει και να διαγράφει ονόματα υποψηφίων, τα οποία υποβάλει προς έγκριση η Εκκλησία της Ελλάδος. Η τελευταία, ωστόσο, θέλοντας παγίως να κατοχυρώσει το δικαίωμα εκλογής των μητροπολιτών στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας, αποφάσισε να στείλει τον κατάλογο των υποψηφίων στο Πατριαρχείο μόνο προς ενημέρωση.

Η θέση που διαμορφώθηκε στη συνεδρίαση της Ιεραρχίας στις 6 Νοεμβρίου στηριζόταν στο ότι ο Πατριάρχης θα διατηρήσει το δικαίωμά του να εγγράφει ή να διαγράφει ονόματα, αλλά όχι να εγκρίνει. Έτσι, η Εκκλησία της Ελλάδος έστειλε στο Φανάρι τον κατάλογο των εκλόγιμων για τις χηρεύουσες μητροπολιτικές έδρες, ενώ σε 15σέλιδη επιστολή ανέπτυσσε τις θέσεις της επί του θέματος.

Κατόπιν αυτού, το Φανάρι αρνήθηκε κατηγορηματικά να μετακινηθεί από την αρχική του θέση και ο κ. Βαρθολομαίος ζήτησε με επιστολή του από το αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο να εφαρμόσει κατά γράμμα την Πράξη του 28.

Δηλώσεις όπως «Είμαστε έτοιμοι για πόλεμο, εάν προκληθούμε» από τον Πατριάρχη ή ότι «κινδυνεύει το αυτοκέφαλο της ελλαδικής εκκλησίας αν αποσταλεί ο κατάλογος προς έγκριση» από τον μητροπολίτη Θεσσαλιώτιδος Θεόκλητο, μόνο περιθώριο για συνεννόηση δεν άφηναν. Όλες οι απόπειρες διαπραγματεύσεων -λαϊκών και κληρικών- απέτυχαν, προκαλώντας έναν νέο «διχασμό» ακόμη και σε πολιτικούς κύκλους, ενώ η επίσημη θέση της ελληνικής κυβέρνησης ήταν ότι η Πολιτεία δεν πρέπει να αναμιχθεί σε ένα εκκλησιαστικό ζήτημα.

Το θέμα παρέμεινε σε εκκρεμότητα έως το τέλος του έτους, καθώς μετά την τελευταία απειλή του Πατριαρχείου ότι εάν δεν ξανασταλεί ο κατάλογος των εκλόγιμων -για έγκριση αυτή τη φορά και όχι για ενημέρωση-, δεν θα αναγνωρίσει τους νέους μητροπολίτες, η Εκκλησία της Ελλάδος ανακοίνωσε ότι τις ημέρες των Χριστουγέννων «είναι ανάγκη να νιώσει ο λαός απερίσπαστος το θεανθρώπινο μήνυμα της αγάπης και της ειρήνης»», προαναγγέλλοντας στην ουσία τη συνέχιση της διαμάχης.

Ν.Σ.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ