38

Μια συμφωνία συμφιλίωσης από την αρχαιότητα σφραγισμένη με όρκο αποτυπώνεται σε μαρμάρινη στήλη του 4ου αιώνα π.Χ. που βρήκε τυχαία αγρότης στην Αγία Παρασκευή Θεσσαλονίκης. Το κείμενο της επιγραφής, η οποία -όπως δείχνει το περιεχόμενο της- ήταν στημένη στην αποικία των Ερετριέων, Δίκαια, στο μυχό του Θερμαϊκού, περιλαμβάνει πέντε ψηφίσματα της Εκκλησίας του Δήμου που περιγράφουν λεπτομερώς τους όρους και τον τρόπο εφαρμογής μιας συμφωνίας συμφιλίωσης ανάμεσα σε δύο αντιμαχόμενες πολιτικές παρατάξεις, η μια από τις οποίες έχει εξοριστεί.

Η στήλη επίσης περιλαμβάνει μια συμπληρωματική διάταξη που εξαιρεί δύο πολίτες από τη συμφωνία, καθώς και το κείμενο ενός πολιτικού όρκου που την επισφραγίζει και τον οποίο έπρεπε να δώσουν όλοι οι Δικαιοπολίτες στα τρία σημαντικότερα ιερά και στην Αγορά της πόλης. Το κείμενο των ψηφισμάτων και του όρκου ορίζεται να γραφεί σε δύο λίθινες στήλες, που θα στηθούν η μία στην Αγορά και η άλλη στο ιερό της Αθηνάς, το οποίο -σύμφωνα με τις υποθέσεις των αρχαιολόγων- βρισκόταν στην ακρόπολη της Δικαίας.

Η στήλη αυτή, που βρέθηκε στις αρχές του καλοκαιριού του 2001 από τον αγρότη Ιωάννη Βζιβζή και παραδόθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, εξετάστηκε και μελετήθηκε από τους αρχαιολόγους Κ.Σισμανίδη και Εμ.Βουτυρά και στη συνέχεια παρουσιάστηκε στη διάρκεια του Ζ Διεθνούς Συμποσίου για την Αρχαία Μακεδονία, που διοργανώνει το Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου.

«Η στήλη, που σώζεται ακέραια, έχει ύψος 74 εκατοστά, πλάτος 25 και πάχος 13,5. Το υλικό της είναι λευκό, λεπτόκοκκο, πιθανόν πεντελικό μάρμαρο και οι φθορές της επιφάνειας είναι γενικά μικρές. Η χάραξη των γραμμάτων είναι καθαρή, αλλά όχι ιδιαίτερα επιμελημένη. Το μέγεθος των γραμμάτων ποικίλλει από 5 έως 7 εκατοστά και τα ίδιο συμβαίνει με τα διάστιχα που είναι 2-4 χιλιοστά» επισήμανε ο κ. Σισμανίδης. Προσέθεσε πως καθοριστική για τη χρονολόγηση της συμφωνίας είναι η μνεία του Περδίκκα, που εμφανίζεται ως μάρτυρας και εγγυητής της.

«Εφόσον η επιγραφή ανήκει στο πρώτο μισό του 4ου αιώνα με βάση το σχήμα των γραμμάτων, τα διαλεκτικά χαρακτηριστικά και τις ορθογραφικές ιδιομορφίες, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο ηγεμόνας αυτός είναι ο Περδίκκας Γ της Μακεδονίας, ο μεγαλύτερος αδελφός του Φιλίππου Β, που βασίλεψε από το 365 έως το 359 π.Χ.» εξήγησε ο κ. Σισμανίδης.

«Οι διατάξεις της συμφωνίας συμφιλίωσης, αρκετές από τις οποίες αναφέρονται σε συγκεκριμένα πρόσωπα, θυμίζουν έντονα τη συμφιλίωση των Αθηναίων επί άρχοντος Ευκλείδου (403-2 π.Χ.). Βασικό στοιχείο της συμφωνίας ήταν η απόφαση να αποφευχθεί κάθε μορφή αντεκδίκησης. Μόνη εξαίρεση σε αυτή τη γενική αμνηστία είναι οι ανθρωποκτονίες.

»Είναι επομένως εύλογο να υποθέσουμε ότι ο Δάφνων του Πολυζήλου και ο Κηφισόδωρος του Αγαθοκλέους, οι οποίοι εξαιρούνται από τη συμφιλίωση και παραπέμπονται σε δίκη, είχαν αναμειχθεί σε περισσότερους από έναν φόνους. Δεν αποκλείεται να ήταν εκείνοι που εκτελούσαν τις θανατικές ποινές. Αξιοσημείωτο είναι ότι σε καμία περίπτωση δεν προβλέπεται θανατική ποινή. Αυτό είναι μια ακόμη ένδειξη του πνεύματος συνδιαλλαγής που διαπνέει τη συμφωνία» τόνισε ο κ. Σισμανίδης.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κείμενο του πολιτικού όρκου, στο οποίο περιλαμβάνεται η μνεία της άγνωστης τελετουργίας της «παραθήκης». Μετά το τέλος του όρκου κάθε ένας από τους πολίτες που ορκίζονται, δηλώνει ότι δέχεται την «παραθήκην» του Απόλλωνα, την οποία παίρνει από το βωμό. Η παραθήκη είναι προφανώς κάτι που έχει αποτεθεί επάνω στο βωμό κατά τη θυσία, τεμάχιο ζώου που θυσιάστηκε ή κάποια άλλη προσφορά.

«Με την αποδοχή της παραθήκης που παίρνει από το βωμό, ο πολίτης καθιστά τον Απόλλωνα εγγυητή της τήρησης του όρκου που έδωσε. Με τον τρόπο αυτό επισφραγίζεται η δέσμευσή του απέναντι στην πόλη: αν παρά το γεγονός ότι αποδέχτηκε την προσφορά παραβεί τον όρκο του, ο θεός στον οποίο έγινε η θυσία μαζί με όλους τους άλλους θεούς θα τον τιμωρήσει για τη προσβολή» πρόσθεσε ο κ. Σισμανίδης.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΜΠΕ

Ειδήσεις Σήμερα: