Ανθρωποι του θεάτρου και πανεπιστημιακοί για τη διδασκαλία του αρχαίου δράματος

43

Η «Διδασκαλία του αρχαίου δράματος στις θεατρικές σχολές και τις άλλες βαθμίδες εκπαίδευσης» ήταν το θέμα της ημερίδας που διοργάνωσε την Τρίτη 30 Ιανουαρίου το Κέντρο Έρευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος «Δεσμοί» στη Στοά του Βιβλίου. Συμμετείχαν άνθρωποι του θεάτρου, πανεπιστημιακοί, αλλά και άνθρωποι που έχουν αφιερωθεί στην επαγγελματική εκπαίδευση των ηθοποιών.

Η διαπίστωση πως η διδασκαλία του αρχαίου δράματος στη μέση εκπαίδευση γίνεται κυρίως με γλωσσικά κριτήρια, χωρίς να αντιμετωπίζεται ως θεατρικό κείμενο, η ανίχνευση του τρόπου που διδάσκεται στα πανεπιστημιακά τμήματα και η υποβάθμιση της διδασκαλίας του στις δραματικές σχολές, καθώς δεν αποτελεί υποχρεωτικό μάθημα, αποτέλεσαν το έναυσμα για τη συζήτηση, που αναπτύχθηκε σε δύο μέρη.

Τι είδους μπορεί να είναι η εκπαίδευση, ώστε να προσεγγιστούν οι συγκεκριμένες απαιτήσεις του αρχαίου δράματος; Είναι αναγκαία σήμερα η διδασκαλία του αρχαίου δράματος και πώς μπορεί αυτή να βελτιωθεί; Αυτά ήταν ερωτήματα που απασχόλησαν τους μετέχοντες στη συνάντηση.

Από την πλευρά τους οι διευθυντές των δραματικών σχολών που έδωσαν το «παρών» στην ημερίδα (Τάσος Ρούσσος, Γιάννης Ρήγας, Πάγια Βεάκη, Νέλλη Καρρά) συμφώνησαν ότι, παρά τη διαπιστωμένη διάθεσή τους να συμπεριλάβουν τη διδασκαλία του αρχαίου δράματος στα διδασκόμενα γνωστικά αντικείμενα, ο χρόνος φοίτησης στις σχολές θέτει περιορισμένα όρια στη σωστή διδασκαλία του είδους, αφού αυτό δεν είναι υποχρεωτικό.

Εισηγητές και ακροατές, μεταξύ των οποίων και πολλοί φοιτητές δραματικών σχολών, έθεσαν ουσιώδη ερωτήματα, όπως η σημασία της διδασκαλίας του χορού και της προσωδίας, αλλά και η ανάγκη να αναδειχθεί η πνευματικότητα της ενασχόλησης με το τραγικό είδος.

Ένα δεύτερο ζήτημα που τέθηκε ήταν η διδασκαλία του αρχαίου δράματος στη μέση εκπαίδευση και στα τρία Τμήματα Θεατρικών Σπουδών, που λειτουργούν σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα. Τη δική τους άποψη σε αυτό το θέμα κλήθηκαν να δώσουν οι Βάλτερ Πούχνερ, Νικηφόρος Παπανδρέου, Απόστολος Βέττας, Θόδωρος Στεφανόπουλος και Φάνης Κακριδής, οι οποίοι εντόπισαν ως πρόβλημα της διδασκαλίας στη μέση και ανώτατη εκπαίδευση την προσέγγιση του αρχαίου δράματος με γλωσσικά κριτήρια και την αποσιώπηση του θεατρικού στοιχείου των τραγικών κειμένων και κατέληξαν ότι το αίτημα για διασύνδεση της φιλολογικής – θεατρολογικής έρευνας με την παράσταση του αρχαίου δράματος παραμένει επίκαιρο.

Στο δεύτερο μέρος της ημερίδας οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη λειτουργία του ηθοποιού κατά την ερμηνεία του αρχαίου δράματος, στα υποκριτικά εφόδια που αυτό απαιτεί και στη διδασκαλία από τους σκηνοθέτες. Τη δική τους άποψη για αυτό το θέμα ανέπτυξαν οι Γιώργος Αρμένης, Στέφανος Κυριακίδης, Λήδα Τασοπούλου, Περικλής Καρακωνσταντόγλου, Γιώργος Κιμούλης, Λυδία Κονιόρδου, Δέσποινα Μπεμπεδέλη και Αρης Ρέτσος, καταθέτοντας μάλιστα δύο προτάσεις.

Η πρώτη ήλθε από τη Λήδα Τασοπούλου και αφορούσε στη δημιουργία ενός ανώτατου ιδρύματος με σκοπό την αποκλειστική σπουδή της τραγωδίας, ενώ η δεύτερη από τη Λυδία Κονιόρδου, που πρότεινε την εισαγωγή μιας ειδίκευσης πάνω στο αρχαίο δράμα, η οποία θα παρέχεται στους ηθοποιούς σε ένα επιπλέον (4ο) έτος φοίτησης. Οι περισσότεροι από τους ηθοποιούς που συμμετείχαν τόνισαν ότι οι φοιτητές θα πρέπει να μυούνται σταδιακά στο τραγικό είδος, και συμφώνησαν πως το αρχαίο δράμα απαιτεί αφοσίωση και -κατά τη Δέσποινα Μπεμπεδέλη- τη «μοναξιά του πρωταθλητή».

Για τις σκηνοθετικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται, τις γνώσεις των σκηνοθετών και τις απαιτήσεις τους από τους ηθοποιούς μίλησαν οι κατεξοχήν αρμόδιοι, οι σκηνοθέτες Κώστας Μπάκας, Μίμης Κουγιουμτζής, Σπύρος Ευαγγελάτος, Μιχαήλ Μαρμαρινός, ενώ το βιντεοσκοπημένο μήνυμά τους έστειλαν οι Θόδωρος Τερζόπουλος, Γιάννης Χουβαρδάς, Γιώργος Μιχαηλίδης και Γιάννης Μαργαρίτης.

Ο Κώστας Μπάκας ανέδειξε τον ηθοποιό ως κέντρο της ερμηνευτικής του προσέγγισης. Ο Μίμης Κουγιουμτζής μίλησε για την προσπάθειά του να δημιουργήσει με τους ηθοποιούς του ένα ενιαίο σώμα προκειμένου να διδάξει το χορό, και πρότεινε να διδάσκονται τα χορικά των αρχαίων τραγωδιών στη μέση εκπαίδευση. Ο Σπύρος Ευαγγελάτος έκανε τη διάκριση ανάμεσα στις παραστάσεις αρχαίου δράματος και τις παραστάσεις που ορμώνται από το αρχαίο δράμα, ενώ ο Μιχαήλ Μαρμαρινός τόνισε ότι στην προσέγγιση της αρχαίας τραγωδίας η δουλειά θα πρέπει να επικεντρωθεί στη σχέση με το λόγο, την ποίηση και την αφήγηση, αλλά και στην αποκατάσταση της σχέσης των ηθοποιών με τη μουσική, που αποτελεί «κάθετη εφόρμηση στο σώμα».

Στο τέλος, πάντως, όλοι κατέληξαν ότι το αρχαίο δράμα φιλοδοξεί να είναι όχημα παιδείας, καθώς βασίζεται στο διάλογο, κατεξοχήν παιδευτικό μέσο, αλλά και ότι μπορεί να λειτουργήσει και ως κατεξοχήν όχημα ειδικής εκπαίδευσης, αφού βασίζεται σε έναν κώδικα με συγκεκριμένες απαιτήσεις (ύφος, χειρονομία, μέγεθος).

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ