Στον Μανόλη Ανδρόνικο, τον ανασκαφέα των βασιλικών τάφων της Βεργίνας, αναφέρεται ο Τάσος Βουρνάς στο σημερινό άρθρο μας για τη Μακεδονία και το Μακεδονικό. Και εξαίρει την επιστημονική συμβολή του διαπρεπούς αρχαιολόγου στην επιβεβαίωση (κατακύρωση την ονομάζει ο ίδιος) της ελληνικότητας των φύλων που κατοίκησαν την αρχαία μακεδονική γη.
Την ημέρα της ανακοίνωσης των περίφημων ευρημάτων του στη Βεργίνα, την Πέμπτη 24 Νοεμβρίου 1977, ο αείμνηστος Ανδρόνικος, τρέμοντας από συγκίνηση, είχε πει μεταξύ άλλων τα εξής (πηγή: «Το Βήμα», Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 1977):
«Την περασμένη Πέμπτη το πρωί πήγα στον τάφο (σ.σ. του βασιλιά των Μακεδόνων Φιλίππου Β’, του πατέρα του Μεγαλέξανδρου) μόνος. Κάθισα μιάμιση ώρα με μια δυνατή λάμπα, ψάχνοντας. Βρήκα πέντε μικρές κεφαλές από ελεφαντοστούν, που εύκολα θ’ αναγνωρίσετε σε ποιους ανήκουν».
Προβάλλοντας τη σχετική διαφάνεια, ο Μανόλης Ανδρόνικος είπε:
«Ναι, πρόκειται για τον Φίλιππο, την Ολυμπιάδα, τον Μεγάλο Αλέξανδρο και τους γονείς του πρώτου, έργα του μεγάλου γλύπτη Λεωχάρη, που είχαν ανατεθεί από τον Μακεδόνα βασιλιά στο Φιλιππείο της Ολυμπίας».
Ζητωκραυγές και επευφημίες κάλυψαν τις τελευταίες φράσεις του ομιλητή.
Λίγες ημέρες αργότερα, την Τρίτη 29 Νοεμβρίου 1977, σε άρθρο του υπό τον τίτλο «Εμπρός σ’ ένα σκελετό», ο Παύλος Παλαιολόγος έγραφε στο «Βήμα» τα ακόλουθα:
Με τη βοήθεια των θεών και με τα χέρια του Μανόλη Ανδρόνικου η αρχαιολογική σκαπάνη ξέθαψε ένα κεφάλαιο μακεδονικής ιστορίας.
Ιστορία κάτω από το χώμα. Το σήμερα παραχωρεί τη θέση του στο σκελετωμένο χτες, έτσι όπως αναπηδά από τις υπόγειες κρύπτες του. Η Ελλάδα και ο άλλος κόσμος έκθαμβος εμπρός σ’ ένα σκελετό που αποτινάσσοντας τον κονιορτό εκφωνεί το «παρών» του.
Η μεγάλη στιγμή του Μανόλη Ανδρόνικου. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, νεαρός κάποτε «βοηθός» μιας άλλης προσωπικότητας, του αρχαιολόγου Ρωμαίου, συνεχίζοντας το έργο του δασκάλου, ζει με τ’ όνειρο να θέσει τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων της ιστορίας και διαθέτει τις μέρες και τα χρόνια του σκάβοντας τη μακεδονική γη.
Ώσπου κάποια στιγμή, σε στάση εξάρσεως, παίρνει στις παλάμες του που τρέμουν από δέος και συγκίνηση μια νεκροκεφαλή, για να διαλαλήσει στην οικουμένη: Φίλιππος ο Β’.
Απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη η Ελευθερία των Ελλήνων. Απ’ τα κόκκαλα και η ιστορία τους. Αναζητώντας την ιστορία στις πρώτες της πηγές ο αρχαιολόγος συνδέει αυτός ο ίδιος το όνομά του με την ιστορία.
Μεγάλη η δύναμη τού χτες. Το βλέπετε στις ανασκαφές της Βεργίνας. Πυρακτωμένη η Ελλάδα από την πολιτική λάβα (σ.σ. λίγο πριν, στις 20 Νοεμβρίου 1977, είχαν διεξαχθεί οι εθνικές εκλογές), έρχεται όμως ένας Ανδρόνικος και κραδαίνοντας το σκελετό αποσπά την παγκόσμια έκσταση.
Δεν επαιρόμαστε. Χρόνια τώρα την οίηση και την προγονοπληξία τις χτυπούμε σαν μια από τις πληγές του Έθνους. Μνηστήρες όμως της Ευρωπαϊκής Οικογένειας, απευθυνόμαστε στους υπερανάπτυκτους για να τους ρωτήσουμε αν υπάρχει ανάμεσά τους κανείς που έχει τη δωρεά να χτυπά σα Μωυσής τη ράβδο και ν’ αναπηδά ιστορία. Ας σκάβουν, αν δεν βαριούνται, Σουηδίες και Βρεταννίες. Πολλά τα σίδερα και τα κάρβουνα που θα εκπηδήσουν. Φίλιππους δεν πρόκειται να βγάλουν από τα σπλάχνα τους.
Δωρεά της Μοίρας στο χώρο μας. Τέτοιες όμως δωρεές επιβάλλουν υποχρεώσεις. Πρώτη δε υποχρέωση να μας γίνει συνείδηση ότι, παράλληλα με την εθνική άμυνα, χρέος του συνόλου είναι σε ανάλογο ύψος μ’ αυτήν να κρατά και τις δαπάνες για την αρχαιολογική έρευνα. Φρουροί των θησαυρών του παρελθόντος και συγχρόνως ερευνητές που τεκμηριώνουν και ευρύνουν τις σελίδες της ιστορίας.
Και να σκέπτεται κανείς ότι οι φρουροί και ερευνητές ιδρώνουν ώσπου ν’ αποσπάσουν καμμιά δεκάρα από τον προϋπολογισμό για να συνεχίσουν το έργο τους.
Ο κ. Ανδρόνικος, θριαμβευτής των ημερών, σείοντας τη σκαπάνη του διαλαλεί τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η ιστορία, ν’ αναζητούμε τις ρίζες μας, που είναι και ρίζες του πολιτισμού της σημερινής Ευρώπης.
Τη Δευτέρα 20 Ιουλίου ο σαξοφωνίστας και πολυοργανίστας Isaiah Collier έρχεται στο ΣΤΟΑ Culture για να παρουσιάσει το project του «Collier plays Coltrane»
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 08.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/erik-mclean-go7GkMubo5c-unsplash-1-315x220.jpg)
