Πώς κινείται το χρήμα την ώρα του πολέμου

Ήδη, μία ημέρα πριν ξεκινήσει ο τελευταίος γύρος επιθέσεων ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, οι αγορές είχαν μπει σε αναστάτωση. Έκτοτε, μετοχές, χρηματιστήρια, ομόλογα, νομίσματα και εμπορεύματα βλέπουν καθημερινά μεγάλες μεταβολές.

Το ευρώ δεν δείχνει να μπορεί να αναλάβει – προς ώρας τουλάχιστον – τον ρόλο του «αποθηκευτηρίου αξίας»

«Οποιοδήποτε γεγονός εκτός κανονικότητας αυξάνει τη μεταβλητότητα, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να ανταλλάξουν στοιχεία που έχουν αυξημένο κίνδυνο με πιο ασφαλείς επιλογές» αναφέρει στα «ΝΕΑ» στέλεχος της αγοράς αμοιβαίων κεφαλαίων. Αυτές οι επιλογές βρίσκονται και στις ασφαλέστερες ανεπτυγμένες αγορές, όπως αυτή των ΗΠΑ.

Αυτό άλλωστε εξηγεί και τη σημαντική ενίσχυση του δολαρίου τις τελευταίες δύο εβδομάδες, καθώς οι επενδυτές ρευστοποιούν περιουσιακά στοιχεία σε αναδυόμενες αγορές (το ελληνικό χρηματιστήριο συμπεριλαμβάνεται σε αυτές) και στρέφονται σε «ασφαλή καταφύγια» που αποτιμώνται σε δολάριο. Αντιθέτως, το ευρώ δεν δείχνει να μπορεί να αναλάβει – προς ώρας τουλάχιστον – τον ρόλο του «αποθηκευτηρίου αξίας». Πριν το ξέσπασμα της κρίσης, 1 ευρώ αντιστοιχούσε σε 1,1814 δολάρια. Την περασμένη Τετάρτη (11/3), η ισοτιμία είχε πέσει στο 1,1567 (-2,1%).

Στα εμπορεύματα, τα πετρελαιοειδή και το φυσικό αέριο έχουν δει πολύ σημαντικές αυξήσεις, με το βαρέλι του Μπρεντ να κοστολογείται πάνω από τα 100 δολάρια το πρωί της περασμένης Πέμπτης (12/3), έχοντας σημειώσει αύξηση 40% από την αρχή της κρίσης. Το φυσικό αέριο έχει αυξηθεί περίπου στα 50 ευρώ ανά MWh, από 32 ευρώ στα τέλη Φεβρουαρίου (+56%). Ο χρυσός έχει μείνει στα ίδια περίπου – υψηλά – επίπεδα (γύρω στα 1.150 δολάρια η ουγγιά) και δεν έχει λειτουργήσει ως «αποθήκη αξίας» στον βαθμό που θα περίμενε κανείς, παρά το ράλι των πρώτων ημερών.

Άλλα εμπορεύματα, όπως τα σιτηρά, το κακάο ή ο χυμός πορτοκαλιού, μοιάζουν να μην έχουν επηρεαστεί. «Η συγκεκριμένη κρίση δεν αφορά αφορά το σύνολο του παγκόσμιου εμπορίου, αλλά είναι προσανατολισμένη στην ενέργεια» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο επικεφαλής οικονομολόγος της Εθνικής Τράπεζας Νίκος Μαγγίνας, επισημαίνοντας ότι όταν είχε ξεσπάσει ο πόλεμος στην Ουκρανία οι επιπτώσεις ήταν άμεσες στα τρόφιμα.

Ομόλογα και μετοχές

Τα ομόλογα παρουσιάζουν διαφορετικές συμπεριφορές, ανάλογα με το κράτος που τα εκδίδει και τη διάρκειά τους. Τα ομόλογα των ΗΠΑ έχουν δει αυξήσεις στις αποδόσεις τους, με αυτή του δεκαετούς στο 4,213% (από 3,952%, +261 μονάδες βάσης). Το δεκαετές της Γερμανίας (bund) είχε απόδοση 2,937% την περασμένη Τετάρτη (11/3) από 2,653% στις 27 Φεβρουαρίου (+284 μ.β.).

Το αντίστοιχο της Ιταλίας σημείωσε ακόμα μεγαλύτερο άλμα (+367 μ.β.) στο 3,646%. Το ελληνικό δεκαετές ομόλογο είχε απόδοση 3,301% πριν τον πόλεμο στο Ιράν, όμως πλέον έχει φτάσει το 3,632% (+331 μ.β.). Παρόμοιες είναι οι αυξήσεις στα ομόλογα της Βρετανίας και της Γαλλίας.

Από την άλλη, τα κινεζικά ομόλογα δεν έχουν επηρεαστεί καθόλου, με τις αποδόσεις τους μάλιστα να σημειώνουν ελαφρά μείωση. Αλώβητα μοιάζουν και τα ομόλογα της Ιαπωνίας, παρά το γεγονός ότι θεωρείται αρκετά εκτεθειμένη στην κρίση, αφού προμηθεύεται περίπου το 90% του αργού πετρελαίου της από την περιοχή του Κόλπου. Η Ινδία, ωστόσο, που επίσης εξαρτάται σημαντικά από το πετρέλαια του Κόλπου, επηρεάζεται: η απόδοση του τριετούς ομολόγου αυξήθηκε κατά 234 μ.β. στο 6,093% από 5,859% προηγουμένως. Το δεκαετές ομόλογο, όμως, παρέμεινε σχετικά σταθερό.

Στις μετοχές, οι αντιδράσεις ποικίλλουν. Αν και οι περισσότερες αγορές έχουν παρουσιάσει σημαντική – αλλά σε καμία περίπτωση ανεξέλεγκτη – κάμψη, δεν είναι λίγες οι επιχειρήσεις που βλέπουν τις μετοχές τους στα «πράσινα». «Οι τομείς της τεχνολογίας, της άμυνας και του πετρελαίου ανεβαίνουν» λέει ο Νίκος Μαγγίνας.

Όπως εξηγεί, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή των πετρελαιοειδών κινούνται ανοδικά, όμως οι κλάδοι που καταναλώνουν τα πετρελαιοειδή, όπως οι αεροπορικές εταιρείες, δείχνουν λιγότερο ανθεκτικές. Παράλληλα, ενώ στη ναυτιλία είναι αυξημένος ο κίνδυνος και το κόστος ασφάλισης εκτοξεύεται, η αύξηση κερδών που αναμένεται από τα tankers εξισορροπεί την κατάσταση.

Πράγματι, αν δει κανείς τη διακύμανση των τιμών των μετοχών εταιρειών της αμυντικής βιομηχανίας, οι περισσότερες έχουν ενισχυθεί μετά την έναρξη των εχθροπραξιών. Η γαλλική Dassault έχει καταγράψει άνοδο 1,7% ενώ η ιταλική Leonardo έχει άνοδο 6,4%. Η γερμανική Rheinmetall, όμως, δεν έχει ακολουθήσει.

Όπως εξηγεί το στέλεχος της αγοράς αμοιβαίων κεφαλαίων, η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να οφείλεται στο κατά πόσο τα αμυντικά συστήματα μιας εταιρείας «ταιριάζουν» με αυτά που χρησιμοποιούνται στην τρέχουσα σύρραξη. Παράλληλα, στα «πράσινα» κινούνται και οι περισσότερες εταιρείες τεχνολογίας, που συχνά συνδέονται και με την άμυνα. Η μετοχή της εταιρείας παραγωγής μικροτσίπ και ημιαγωγών Nvidia έχει δει άνοδο 5% από τα τέλη Φεβρουαρίου.

Πηγές με γνώση της αγοράς των κρυπτοστοιχείων αναφέρουν άλλωστε ότι το Bitcoin έχει συμπεριφερθεί για πρώτη φορά σαν «ασφαλές καταφύγιο» σε μια κρίση, καθώς προηγούμενες εντάσεις είχαν οδηγήσει την αγορά κρυπτοστοιχείων σε πτώση. Ωστόσο, αυτό μπορεί να είναι και μια απλή σύμπτωση, καθώς το Bitcoin βρισκόταν σε φάση ολοκλήρωσης καθοδικού κύκλου πριν την έναρξη του πολέμου.

«Κλειδί» η πολιτική αντίδραση

Όπως επισημαίνει το στέλεχος της αγοράς αμοιβαίων κεφαλαίων, ο καλύτερος σύμβουλος σε τέτοιες περιστάσεις είναι η ψυχραιμία, αλλά και η πρόληψη: ένα διαφοροποιημένο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο εξασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό την απόδοσή του σε αρκετά υψηλά επίπεδα και περιορίζει τις επιπτώσεις μιας εξωγενούς κρίσης.

Σε κάθε περίπτωση, σημείο – κλειδί σε περιόδους κρίσεων είναι η πολιτική αντίδραση: έκτακτα μέτρα όπως η απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα αποθεματικά των χωρών – μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που ανακοινώθηκε την Τετάρτη, το πλαφόν σε τιμές προϊόντων ή οι αποφάσεις κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια.

«Οι σημαντικοί επενδυτές πάντα περιμένουν την πολιτική αντίδραση για να αποφασίσουν τις κινήσεις τους», καταλήγει.

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»