Παιχνίδια AI στο μικροσκόπιο των ερευνητών – «Παρερμηνεύουν τα συναισθήματα των παιδιών, απαντούν ανάρμοστα»

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει εισέλθει για τα καλά στον μαγικό κόσμο των παιδιών, με ευφάνταστα παιχνίδια που κατακλύζουν πλέον τα ράφια των καταστημάτων. Κάποια, μάλιστα, έχουν τη δυνατότητα να αναπτύσσουν διαλόγους με τα παιδιά και να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους ανταποκρινόμενα σε αυτά – τουλάχιστον έτσι διατείνονται οι κατασκευαστές τους.

Τα AI παιχνίδια αδυνατούν να ανταποκριθούν στο κοινωνικό και φανταστικό παιχνίδι, λένε οι ειδικοί

Μπορεί, ωστόσο, ένα παιχνίδι να αντικαταστήσει το ανθρώπινο συναίσθημα στα μάτια ενός μικρού παιδιού; Στο ερώτημα αυτό απαντά μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ για τα παιχνίδια τεχνητής νοημοσύνης, με τους ερευνητές να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν είναι έτοιμα για τον ρόλο που τους αποδίδεται.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το αρκουδάκι Kumma της FoloToy, το οποίο τροφοδοτούνταν από το GPT-4o. Ερευνητές διαπίστωσαν ότι το αρκουδάκι αποκρινόταν στο πώς μπορείς να βρεις δυνητικά επικίνδυνα παιχνίδια ή συμμετείχε σε σεξουαλικού περιεχομένου συνομιλίες, με αποτέλεσμα η OpenAI να αναστείλει τη συνεργασία της με την εταιρεία των παιχνιδιών, λόγω παραβίασης πολιτικών ασφαλείας.

Η μελέτη του Κέιμπριτζ, που παρουσιάζει ο Guardian, πάει ένα βήμα παραπέρα και εξετάζει την ποιότητα της συναισθηματικής απόκρισης που υποτίθεται ότι διαθέτουν κάποια παιχνίδια τεχνητής νοημοσύνης. Η ανάλυση των στοιχείων οδήγησε στο συμπέρασμα ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν στο κοινωνικό και φανταστικό παιχνίδι, παρερμηνεύουν τα παιδιά και αντιδρούν ανάρμοστα στα συναισθήματά τους.

Μπορούμε να φανταστούμε την απογοήτευση της 5χρονης Σάρλοτ από την κουβέντα που είχε με τον Gabbo, ένα AI παιχνίδι με πρόσωπο που αναπαριστά οθόνη υπολογιστή. Η μικρή άρχισε να του μιλά για την οικογένειά της, ότι έκανε ένα σχέδιο με καρδιά γι’ αυτούς, αλλά και για όσα την κάνουν χαρούμενη. Όταν, όμως, μέσα στον ενθουσιασμό της που μπορούσε να του μιλάει για όλα του είπε «Gabbo, σε αγαπώ», η συνομιλία διακόπηκε απότομα.

AI toys that ‘talk’ to young children are coming, but are they safe? 🤖🧸

A new @CamEdFac report recommends safety kitemarks for AI toys, as research shows these toys can confuse children and hinder pretend play.

Learn more about this new study 👇https://t.co/Wht5PbeDia pic.twitter.com/g9QEx2s167

— Cambridge University (@Cambridge_Uni) March 13, 2026

Η απόκριση του Gabbo ήταν εντελώς αφύσικη, ίσως να ακούστηκε και σκληρή στα αυτιά ενός μικρού παιδιού: «Ως φιλική υπενθύμιση, παρακαλώ βεβαιωθείτε ότι οι αλληλεπιδράσεις τηρούν τις παρεχόμενες οδηγίες. Πείτε μου πώς θα θέλατε να συνεχίσουμε».

Σε άλλο περιστατικό κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο 3χρονος Τζος ρωτούσε επανειλημμένα τον Gabbo αν είναι λυπημένος για να πάρει την απάντηση «νιώθω υπέροχα, τι σκέφτεσαι;». «Είμαι λυπημένος» είπε τότε ο μικρούλης, μα το AI παιχνίδι δεν μπορούσε να διαχειριστεί την εκδήλωση συναισθήματος όπως θα το έκανε ένας άνθρωπος. «Μην ανησυχείς! Είμαι ένα χαρούμενο μποτάκι. Ας συνεχίσουμε τη διασκέδαση. Για τι να μιλήσουμε τώρα;» απάντησε…

Απαιτείται αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο

Δεδομένων των ευρημάτων, οι αναπτυξιακοί ψυχολόγοι που συμμετείχαν στη μελέτη ζητούν πλέον να επιβληθούν αυστηρότεροι κανονισμοί και νέα σήμανση ασφαλείας για τα παιχνίδια AI που «συνομιλούν» με μικρά παιδιά. Έτσι, όπως εξηγούν, θα διασφαλιστεί η ψυχολογική ασφάλεια περιορίζοντας την ικανότητα των παιχνιδιών να καλλιεργούν φιλικές σχέσεις και άλλους ευαίσθητους συναισθηματικούς δεσμούς με μικρά παιδιά.

«Επειδή αυτά τα παιχνίδια μπορεί να παρερμηνεύσουν συναισθήματα ή να αντιδράσουν ανάρμοστα, τα παιδιά ενδέχεται να μείνουν χωρίς παρηγοριά από το παιχνίδι και χωρίς συναισθηματική υποστήριξη από έναν ενήλικα», δήλωσε η δρ Έμιλι Γκούντακρ, αναπτυξιακή ψυχολόγος στη σχολή εκπαίδευσης του Κέιμπριτζ, αναφερόμενη σε παιχνίδια όπως ο Luka, που παρουσιάζεται ως AI φίλος για τη γενιά Alpha, και το Grem, που έχει φωνή της τραγουδίστριας Grimes.

Η καθηγήτρια Τζένι Γκίμπσον, συν-συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε από την πλευρά της ότι η έρευνα έδειξε ότι ο κόσμος δεν εμπιστεύεται τις εταιρείες τεχνολογίας, ότι θα κάνουν το σωστό. Οπότε, «σαφή, αυστηρά, καθορισμένα πρότυπα θα βελτίωναν σημαντικά την εμπιστοσύνη τους».

Τι λένε οι ειδικοί προσχολικής αγωγής

Το Gabbo, το οποίο κατασκευάζεται από την αμερικανική εταιρεία Curio που συνεργάστηκε με το Κέιμπριτζ στην εν λόγω μελέτη, δοκιμάστηκε σε συνομιλίες με 14 παιδιά ηλικίας τριών έως πέντε ετών.

Οι επαγγελματίες προσχολικής αγωγής που κλήθηκαν να απαντήσουν σχετικά με την επίδραση παιχνιδιών AI που μπορούν να «ακούσουν» και να ανταποκριθούν, εξέφρασαν μεγάλο προβληματισμό για τις επιπτώσεις που θα μπορούσσαν να έχουν στα παιδιά. Έκαναν λόγο για πιθανή υποβάθμιση της ικανότητας των παιδιών να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους στο παιχνίδι αλλά και για αβεβαιότητα και φόβο για το πού καταλήγουν τα δεδομένα από τις συνομιλίες τους, ειδικά αν αρχίσουν να εμπιστεύονται τα παιχνίδια τεχνητής νοημοσύνης σαν να είναι φίλοι τους.

«Το παιχνίδι δεν μπορούσε να καταλάβει πότε το παιδί χρησιμοποιούσε τη φαντασία του», εξήγησε η Γκούντακρ. «Όταν ένα παιδί έλεγε ‘κοίτα, σου έφερα ένα δώρο’, αυτό απαντούσε ‘δεν μπορώ να δω το δώρο. Δεν έχω μάτια’. Ως ενήλικας, είναι απολύτως προφανές ότι ακόμα και αν είχα κλειστά μάτια, θα καταλάβαινα ότι ήταν παιχνίδι φαντασίας».

Η έρευνα εγείρει ανησυχίες ότι τα παιχνίδια AI θα μπορούσαν να αποδυναμώσει τον «μυ» των παιδιών που καλλιεργεί τη φαντασία τους. «Κάτι που απασχολούσε αρκετά τόσο τους επαγγελματίες της προσχολικής αγωγής όσο και τους γονείς με τους οποίους μιλήσαμε ήταν το γεγονός ότι τα παιδιά δεν χρειάζεται πια να φαντάζονται και ότι το παιχνίδι μπορεί να τα απομακρύνει από αυτή τη συνήθεια» συνέχισε η ερευνήτρια.

Και πρόσθεσε: «Θα ήλπιζα ότι αυτά τα παιχνίδια AI θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα παιδιά να εμπλακούν στα παιχνίδι φαντασίας, αλλά δεν είναι αυτό που έχουμε παρατηρήσει μέχρι τώρα».

Από την πλευρά της η εταιρεία Curio διαβεβαίωσε ότι η ασφάλεια των παιδιών καθοδηγεί κάθε πτυχή της ανάπτυξης των προϊόντων της και πιστεύει ότι η έρευνα αυτή βοηθά στην προώθηση της κατανόησης τόσο των ευκαιριών όσο και των τρεχουσών περιορισμών των πρώιμων εμπειριών παιχνιδιού με τεχνητή νοημοσύνη.

Αν και οι υπεύθυνοι της εταιρείας παραδέχτηκαν ότι η τεχνολογία AI βρίσκεται ακόμα σε στάδιο βελτίωσης, για τους ερευνητές η αναμονή έχει κόστος. Kάθε φορά που ένα παιδί μένει χωρίς απάντηση σε μια συναισθηματική στιγμή, η ψυχική του ανάπτυξη βάλλεται. Ένα AI παιχνίδι δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν ενήλικα που δεν ήταν εκεί. Η τεχνολογία δεν μπορεί να γεμίσει συναισθηματικά κενά. Τουλάχιστον όχι ακόμα – και ίσως ποτέ.