Βύρων Θεοδωρόπουλος: Μεταξύ πολιτικής και ποίησης

Πολιτική και ποίηση είναι τα δύο στοιχεία που διέθεσε στη διάσκεψη του Καράκας ο αρχηγός της ελληνικής αντιπροσωπείας πρέσβυς κ. Βύρων Θεοδωρόπουλος.

Η πολιτική στους πολιτικούς. Δεν είναι η κλίση μας. Ούτε το σημερινό κλίμα προσφέρεται στην άνετη καλλιέργεια του είδους. Ξένοι και προς την ποίηση. Έτσι όμως, καθώς έγινε η απαγγελία της πολιτικής ποιήσεως στους 150 αντιπροσώπους που μετέχουν στη διάσκεψη για το δίκαιο της θαλάσσης, η ομιλία του Έλληνα διπλωμάτη είναι, σε ποιητική έκφραση, η ιστορία των Ελλήνων.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 14.7.1974, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Γραμμένη, φυσικά, με γαλάζιο μελάνι. Δίχως το χρώμα της θάλασσας όχι μόνο ιστορία ελληνική, αλλά ούτε μύθος ελληνικός απομένει.

Πριν λίγες μέρες, με την ευκαιρία της Ναυτικής Εβδομάδας, χαιρετίσαμε το υγρό στοιχείο.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 14.7.1974, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Τον ελληνικό χάρτη, χαραγμένο με το ίδιο στοιχείο, παρουσίασε στους συνέδρους ο κ. Θεοδωρόπουλος: «Περάστε, κύριοι, να δήτε ένα κράτος με το ένα τρίτον και πλέον του εδάφους αποτελούμενον από 3.054 νήσους και νησίδας, που σχηματίζουν τα πελάγη του Αιγαίου και του Ιονίου».

Στεριά και θάλασσα συνθέτουν τη ζωή μας, από τότε που υπάρχει ζωή ελληνική. Η στεριά που αυθαδιάζει κάποτε στο θαλάσσιο χώρο: η θάλασσα, που περιπτύσσεται (σ.σ. αγκαλιάζει, περικλείει) με πάθος τη γη, απορροφά το χώμα της και γίνεται ένα μαζί της.

Στην ξηρά ο μέγας όγκος. Κυριαρχεί όμως το ένα τρίτο. Την ποιμενική μας ιδιότητα προβάλλει ο ραδιοφωνικός πομπός: «Τσομπανάκος ήμουνα…», είναι το σήμα του.

Αγνοεί το ναυτάκι, που αναδύεται από θαλάσσιους αφρούς. Η θάλασσα στο μύθο, στο θρύλο, στην προϊστορία, στην ιστορία, στις καλές και τις κακές σελίδες.

Στα βουνά η αρχαία Ελλάδα έστησε τους θεούς της. Στο Άγιον Όρος, μοναστηριακό και άβατο σε θηλυκά πλάσματα, η χριστιανική πίστη έστησε το βωμό της στον ένα θεό.

Όμως, οι παλμοί, οι σφυγμοί, οι δονήσεις, οι συγκρούσεις, οι ανησυχίες, οι ανατάσεις της ζωής γαλάζιο φορούνε χιτώνα.

Χερσαίοι είναι οι οικισμοί, που ερημώνονται από τη νέα οικονομία και δε μένει χριστιανός να εκκλησιασθή, παππάς να σημάνη την αυγινή καμπάνα.

Ανθηρές όμως και γεμάτες σφρίγος μένουν οι ακτές και τα νησιά μας.

Νησιώτες —συμπτωματικά ίσως το τελευταίο αυτό— οι βάρδοι του Γένους, Σολωμοί, Κάλβοι, Βαλαωρίτες, Παλαμάδες, Σικελιανοί· νησιώτες οι εργάτες του λόγου, Παπαδιαμάντηδες, Καζαντζάκηδες, Ξενόπουλοι, Μυριβήλης. Από ακτές του Αιγαίου ο Βενέζης. Ό,τι έρχεται πρόχειρα στη μνήμη.

Με τους κυματισμούς της θάλασσας συντονίζεται η ελληνική σκέψη, ανήσυχη, άστατη, άμετρη, άτακτη…

Όσα διατυπώσαμε, ανεύθυνα. Επίσημα, έγκυρα, υπεύθυνα τώρα, ο Έλληνας αντιπρόσωπος παρουσιάζει την ελληνική εικόνα: «Η ζωή των παρακτίων πληθυσμών, και ιδιαιτέρως του νησιωτικού μας πλούτου, είναι συνδεδεμένη με την θάλασσαν. Και όπως η θάλασσα εισέρχεται βαθέως εντός της χώρας μας, ούτω βαθέως επηρεάζει και τας σκέψεις μας. Η θάλασσα υπήρξε πραγματικόν στοιχείον ζωής διά τον Ελληνισμόν».

Θα αναφερθή ακόμα ο ομιλητής στους Αργοναύτες, στον Οδυσσέα, που παλεύει με τα κύματα, για να οσμισθή τον αποθρώσκοντα (σ.σ. εκείνον που υψώνεται) καπνό του νησιού του και να προσκυνήση το χώμα της Ιθάκης του.

Διπλωματική ομιλία, με περίβλημα ποιητικό. Πώς να γίνη αλλιώς;

Ποίηση είναι τα ελληνικά άπαντα. Καλή, κακή, έπος ή θρήνος, θρίαμβος ή συμφορά, ανάταση ή λάσπη, σε όσα σχήματα κι’ αν τη δήτε, σ’ όποια μορφή κι’ αν την ψαύσετε, θαλάσσια άρμη αναδίνεται. Από τα ιερά κόκκαλα των Ελλήνων, βγαλμένη η Ελευθερία. Από αφρούς κυμάτων, η ελληνική ιστορία. Η θάλασσα ζωή, ψυχή, πνεύμα και αίμα μας.

*Κείμενο του Παύλου Παλαιολόγου, που έφερε τον τίτλο «Απ’ τη θάλασσα βγαλμένη» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Κυριακή 14 Ιουλίου 1974, την παραμονή του ολέθριου πραξικοπήματος της χουντικής κυβέρνησης των Αθηνών κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’, τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο Βύρων Θεοδωρόπουλος είχε μεταβεί την περίοδο εκείνη (20 Ιουνίου-29 Αυγούστου 1974) στο Καράκας της Βενεζουέλας ως επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ο διακεκριμένος διπλωμάτης, μύστης των ελληνοτουρκικών ζητημάτων και του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας (με σημαντική συμβολή στην ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ), απεβίωσε ως πρέσβης επί τιμή στις 25 Φεβρουαρίου 2010, πλήρης ημερών (είχε γεννηθεί το 1920).

Ο Θεοδωρόπουλος, ο αποκληθείς και πρύτανης της ελληνικής διπλωματίας (με 35 έτη υπηρεσίας στο υπουργείο Εξωτερικών, σε καίρια πόστα), διετέλεσε σύμβουλος όλων των ελληνικών κυβερνήσεων της μεταπολίτευσης σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.