Κατά την τελευταίαν συνεδρίασιν της Κερκυραϊκής Επιτροπής Αθηνών και εξ αφορμής του δημοσιεύματος του διευθυντού των Γενικών Αρχείων του Κράτους κ. Εμμ. Πρωτοψάλτη «Υπομνήματα συναφή Ιγνατίου Μητροπολίτου Ουγγροβλαχίας και Ιωάννου Καποδιστρίου περί της τύχης της Ελλάδος (1821)» εγένετο ευρεία συζήτησις κατά την οποίαν εξήρθη το γεγονός της δημοσιεύσεως του υπομνήματος του Κυβερνήτου της 1ης Ιουλίου 1821, εκ του οποίου προκύπτει πλέον σαφώς η στάσις αυτού έναντι των ενεργειών της Φιλικής Εταιρείας και η θέσις την οποίαν ούτος έλαβεν ευθύς εξ αρχής υπέρ του αγώνος της ανεξαρτησίας.


«ΤΟ ΒΗΜΑ», 2.4.1957, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Το περιεχόμενον του υπομνήματος τούτου ερχόμενον εις φως διαλύει οριστικώς την υπό πολλών ιστορικών και ερευνητών αμφισβήτησιν της θέσεως του Κυβερνήτου. Διότι ο Καποδίστριας δεν υπεκίνησε βεβαίως την έκρηξιν της Ελληνικής Επαναστάσεως, αποδεικνύεται όμως ότι ήτο γνώστης της προπαρασκευής αυτής εις τας γενικάς γραμμάς και αφανής συμπαραστάτης εις τας ενεργείας των αρμοδίων παραγόντων της Επαναστάσεως. Επί πλέον αποδεικνύεται ότι αφ’ ης εξερράγη η Επανάστασις εστάθη ούτος εις το πλευρόν των αγωνιζομένων, πλήρης ενθουσιασμού και ελπίδων διά την αισίαν αυτής έκβασιν.


«Ο κάθε άνθρωπος», γράφει εις το υπόμνημά του, «όστις επήρε τα όπλα εις την Ελλάδα, έχει έναν τάφον, μίαν οικίαν, μίαν γενεάν που να υπερασπισθή…» Πιστεύει ο Καποδίστριας ότι οι Έλληνες πρέπει ή να νικήσουν ή να αποθάνουν και ότι ουδεμία συνδιαλλαγή χωρεί πλέον μεταξύ τούτων και των Τούρκων. Και περαιτέρω:

«Ηξεύρω ότι οι εδικοί μας θέλουν με είπει: διατί λοιπόν δεν διαμοιράζεσαι ή διατί δεν δίδεσαι ολόκληρος εις την πατρίδα σου; Η απόκρισίς μου είναι εύκολος. Αον) Είμαι μικρός διά να μοιρασθώ και μοιραζόμενος ήθελα αξίζει ολιγώτερον του μηδενός υπέρ των Ελλήνων· ήθελα τους βλάψει. Βον) Μένω εις τον τόπον μου και θέλω μείνει εν όσω θέλω ελπίζει να τους είμαι ωφέλιμος. Οποίαν ημέραν ίδω ότι τα χρέη του υπουργήματός μου είναι ασυμβίβαστα με τα χρέη τα οποία με απαιτεί η Πατρίς πιστεύσατέ με ότι δεν θέλω αναβάλει ουδεποσώς ν’ ακολουθήσω τον δρόμον τον οποίον πρέπει ν’ ακολουθήση πας τίμιος άνθρωπος».


Τα μετέπειτα είναι βεβαίως γνωστά. Αλλ’ αναφέροντες τας ανωτέρω ολίγας γραμμάς επιθυμούμεν να υπενθυμίσωμεν ότι ο Ιωάννης Καποδίστριας κληθείς το έτος 1827, δυνάμει του ψηφίσματος της Γ’ των Ελλήνων Συνελεύσεως, ίνα κυβερνήση την Ελλάδα προσέφερε και αυτήν την ζωήν του υπέρ αυτής.


Χάριν της επετείου του Ψηφίσματος της εν Τροιζήνι συνελεύσεως της 2ας Απριλίου 1827 παραθέτομεν ολόκληρον το ψήφισμα ως τούτο εδημοσιεύθη υπό του ιστορικού κ. Αλ. Δεσποτοπούλου εν τη διατριβή αυτού «Ο Κυβερνήτης Καποδίστριας και η απελευθέρωσις της Ελλάδος», Αθήναι 1954:

«ΨΗΦΙΣΜΑ ΑΡΙΘ. ΣΤ’. Η Γενική τρίτη των Ελλήνων Συνέλευσις θεωρούσα ότι η υψηλή επιστήμη τού κυβερνάν την πολιτείαν και φέρειν προς ευδαιμονίαν τα έθνη, η εξωτερική και εσωτερική πολιτική, απαιτεί πολλήν πείραν και πολλά φώτα, τα οποία ο βάρβαρος Οθωμανός δεν επέτρεψε ποτέ εις τους Έλληνας. Θεωρούσα ότι απαιτείται επί κεφαλής της Ελληνικής Πολιτείας ο κατά πράξιν και θεωρίαν πολιτικός Έλλην διά να την κυβερνήση κατά τον σκοπόν της πολιτικής κοινωνίας.

Ψηφίζει

Α’. Ο Κόμης Ιωάννης Καποδίστριας εκλέγεται παρά της συνελεύσεως ταύτης, επ’ ονόματι του Ελληνικού Έθνους, Κυβερνήτης της Ελλάδος και εμπιστεύεται την νομοτελεστικήν αυτής εξουσίαν.

Β’. Ως τοιούτος θέλει κυβερνήσει την Ελληνικήν Πολιτείαν κατά τους καθεστώτας νόμους.

Γ’. Η διάρκεια της επιτροπείας παρά του Έθνους εις αυτόν εξουσίας προσδιορίζεται διά επτά χρόνους αρχομένους από σήμερον.

Δ’. Να ειδοποιηθή δι’ εγγράφου ενυπογράφου από όλους τους πληρεξουσίους του Έθνους, προσκαλούμενος να έλθη εις την Πατρίδα διά να αναλάβη τα ηνία της Κυβερνήσεως.

Ε’. Διορίζεται τριμελής επιτροπή, γνωριζομένη υπό το όνομα Αντικυβερνητική Επιτροπή, διά να κυβερνήση την Ελλάδα εν απουσία του και θέλει παύση άμα φθάση ο Κυβερνήτης εις την Ελλάδα.

ΣΤ’. Το παρόν ψήφισμα να καταχωρηθή εις τον κώδικα των ψηφισμάτων και κοινοποιηθή διά του τύπου.

Εν Τροιζήνι τη 2α Απριλίου 1827

Ο Πρόεδρος

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΙΣΙΝΗΣ

Ο Γραμματεύς της Συνελεύσεως

Ν. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ»

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, απομακρυνθείς κατ’ Αύγουστον 1822 εκ της υψηλής αυτού θέσεως εν τη Ρωσσική Κυβερνήσει, λόγω ιδία της ολοψύχου αυτού αλληλεγγύης προς την Ελληνικήν Επανάστασιν, ζήσας ως εξόριστος τρόπον τινά εν Γενεύη μέχρι του 1827, «με τον νουν και την καρδίαν» προς τον Αγώνα και την Ελλάδα —αρχηγός εκ των παρασκηνίων της φιλελληνικής κινήσεως και συντονιστής των παντός είδους ενεργειών εν Ευρώπη υπέρ της Ελληνικής Επαναστάσεως— υπήρξε, κατ’ εξοχήν τότε, η άγρυπνος συνείδησις του Έθνους.


Εις τον άνδρα τούτον, ενθυμίζοντα την ηλικίαν και την προπαίδειαν των αρχόντων, των «τελείων φυλάκων» της πολιτείας του Πλάτωνος, η Εθνική Συνέλευσις της Τροιζήνος, σαν σήμερα προ 130 χρόνων, ενεπιστεύετο τας τύχας της Πατρίδος.

*Άρθρο που έφερε τον τίτλο «Σαν σήμερα προ 130 ετών ο Ιωάννης Καποδίστριας διωρίζετο Κυβερνήτης» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Τρίτη 2 Απριλίου 1957.

Την Πρωτομαγιά του 1827 ψηφίστηκε στην Τροιζήνα από τους πληρεξουσίους της Γ’ Εθνοσυνέλευσης το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος», κατά κοινή ομολογία ένα από τα αρτιότερα στη συνταγματική ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους, κι αυτό ανεξάρτητα από τις δυσχέρειες που ανέκυψαν ως προς την εφαρμογή του λόγω της αρνητικής συγκυρίας που είχε διαμορφωθεί την περίοδο εκείνη.

Διαποτισμένο από τις πλέον προωθημένες φιλελεύθερες και δημοκρατικές ιδέες της εποχής του, το Σύνταγμα της Τροιζήνας, το αποκληθέν «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος», ήταν εκείνο που άνοιξε το δρόμο για την εκλογή του Ιωάννη Καποδίστρια ως πρώτου κυβερνήτη του νεότερου ελληνικού κράτους, καθώς προέβλεπε ως επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας ένα μονοπρόσωπο όργανο με επταετή θητεία, τον «Κυβερνήτη της Ελλάδος».

Δεδομένου ότι η κατάσταση που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ήταν όντως δραματική, μια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης χωρίς καμία δόση υπερβολής, ο Ιωάννης Καποδίστριας έκρινε αναγκαία την αλλαγή του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας του πολιτεύματος.

Έχοντας αναλάβει την υποχρέωση αφενός να συνεχίσει τον απελευθερωτικό αγώνα και αφετέρου να ανακουφίσει στο μέτρο του δυνατού το χειμαζόμενο πληθυσμό, ο Καποδίστριας ήταν πεπεισμένος ότι θα μπορούσε να λάβει τις κρίσιμες για τη σωτηρία της πατρίδας αποφάσεις μόνο εάν συγκέντρωνε στα χέρια του την κρατική εξουσία.

Έτσι, δείχνοντας αποφασιστικότητα και προβαίνοντας σε επιδέξιους χειρισμούς, έπεισε τη Βουλή για την «κρισιμότητα των καιρών», για την αναγκαιότητα αποδοχής του σχεδίου του που αφορούσε την προσωρινή μεταβολή της διοικήσεως, ένα σύστημα προσωρινής κυβερνήσεως.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες ανεστάλη η εφαρμογή του «Πολιτικού Συντάγματος της Ελλάδος». Η μεν Βουλή στην ουσία αυτοκαταργήθηκε, η δε νομοθετική εξουσία περιήλθε στον Καποδίστρια, ενώ ιδρύθηκε συμβουλευτικό συλλογικό όργανο, το «Πανελλήνιον» (με 27 μέλη, που διορίζονταν από τον Κυβερνήτη). Τον Καποδίστρια, που λειτουργούσε ως μονοπρόσωπο κυβερνητικό όργανο, πλαισίωναν και συνέδραμαν ο «Γραμματέας της Επικρατείας» (πρώτος ορίστηκε ο Σπυρίδων Τρικούπης) και ένα στοιχειώδες υπουργικό συμβούλιο.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος κυβερνήτης του νεότερου ελληνικού κράτους, γεννήθηκε στην Κέρκυρα στις 11 Φεβρουαρίου 1776 (σ.σ. στις σχετικές πηγές απαντά ως ημερομηνία γεννήσεώς του και η 10η Φεβρουαρίου) και απεβίωσε δολοφονηθείς στο Ναύπλιο στις 27 Σεπτεμβρίου 1831.

Ειδήσεις Σήμερα: