43

Ένα ταφικό ιερό μυστών του Διονύσου και ενενήντα αριστουργηματικά πήλινα ειδώλια ανδρικών και γυναικείων μορφών της προϊστορικής εποχής είναι τα νέα ευρήματα που απασχόλησαν τη 14η επιστημονική συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Βόρεια Ελλάδα.

Το ταφικό ιερό


Το ιερό βρέθηκε στη θέση Αγριοκαρυδιά Πέλλας κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Παύλο Χρυσοστόμου, πρόκειται για ένα ναό με νεκροταφείο μυστών, το οποίο, εκτός από τα πλούσια κτερίσματα, περιείχε και μία επιγραφή, η οποία επιβεβαιώνει ότι στην αρχαία Μενηίδα της Βοττιαίας υπήρχαν κλειστές ομάδες ανθρώπων που λάτρευαν θεούς πέρα από αυτούς που όριζε το επίσημο πλαίσιο.


Χαρακτηρίζοντας την επιγραφή ιδιαίτερης σημασίας, καθώς παρέχει πληροφορίες για τη λατρεία στο Διονύσο και τις νεκρικές τελετές, ο κ. Χρυσοστόμου επισήμανε ότι στο ιερό δεν πραγματοποιούνταν τελετές μόνον προς τιμήν των νεκρών, αλλά είχαν καθιερωθεί και μυστήρια του Διόνυσου, με σκοπό την επαγγελία για την αθανασία της ψυχής και τη μεταθανάτια ζωή.


Εκτός, όμως, από το ταφικό ιερό, η σωστική ανασκαφή στην Αγριοκαρυδιά Πέλλας έφερε στην επιφάνεια και 28 ασύλητους τάφους με πλούσια κτερίσματα, κυρίως κοσμήματα και αγγεία.



Ενενήντα πήλινα ειδώλια


Πρόκειται για ευρήματα τα οποία ανακαλύφθηκαν στην Ποντοκώμη Κοζάνης, χρονολογούνται στην αρχαιότερη και μέση νεολιθική εποχή, είναι πανομοιότυπα με τύπους ειδωλίων της Θεσσαλίας και για πρώτη φορά εντοπίζονται εκτός θεσσαλικού εδάφους. Από τα ειδώλια αυτά ακέραια ή σχεδόν ακέραια βρέθηκαν μόνον τα δεκαπέντε.


Σύμφωνα με την αρχαιολόγο Γεωργία Καραμήτρου, στα ανδρικά ειδώλια η μορφή παρατηρείται σε κάθισμα, το οποίο στο πίσω μέρος αποτελείται από δύο καμπύλα πόδια, ενώ στο μπροστινό μέρος τα πόδια του καθίσματος δεν είναι άλλα από τα πόδια της μορφής. Έτσι, δημιουργείται ένα ενιαίο συμπαγές και στιβαρό σύνολο.


Στα γυναικεία ειδώλια διακρίνονται πολλοί τύποι, όπως τα σχηματοποιημένα ειδώλια του εφηβαίου και οι όρθιες και καθισμένες μορφές. Η επιφάνεια των καθισμένων γυναικείων ειδωλίων είναι λεία από την επιμελημένη στίλβωση, ενώ οι όγκοι αποδίδονται καθαροί με ανατομικές λεπτομέρειες.


Το κεφάλι στηρίζεται πάνω σε κανονικό χοντρό λαιμό, η μύτη είναι τριγωνική, πτηνόμορφη, αρκετά διογκωμένη και τα μάτια είναι τοποθετημένα πλάγια. Τα μαλλιά έχουν χωρίστρα στη μέση του κεφαλιού και φτάνουν στο πίσω μέρος έως το λαιμό, ενώ τα χέρια συγκλίνουν στο κάτω μέρος της κοιλιάς και ακουμπούν πάνω στους μηρούς.


Η απόλυτα φυσιοκρατική διάθεση του νεολιθικού ειδωλοπλάστη δηλώνεται με τη χαρακτηριστική απόδοση των μαστών: ο ένας είναι μεγαλύτερος από τον άλλον, όπως συμβαίνει στην πραγματικότητα. Η κοιλιά είναι ελαφρά διογκωμένη και ο ομφαλός διαμορφωμένος με συμπίεση.


«Με τα ευρήματα της Ποντοκώμης καταργείται αυτόματα η μοναδικότητα των θεσσαλικών ειδωλίων και διαπιστώνουμε ότι πολλοί τύποι δεν υπήρξαν αποκλειστικά δημιουργίες του θεσσαλικού κάμπου. Οι κατασκευαστικές λεπτομέρειες μαρτυρούν κοινή και ταυτόχρονη προέλευση, κοινό εγχώριο εργαστήριο, που δεν μπορεί παρά να ανήκε στον ίδιο τον οικισμό της θέσης» επισημαίνει η κ. Καραμήτρου.


Η αρχαιολόγος εξηγεί, μάλιστα, ότι στην έρευνα για την ερμηνεία των ανθρωπόμορφων ειδωλίων επικρατούν δύο τάσεις. Στην πρώτη αποδίδεται θρησκευτική – λατρευτική ερμηνεία, ενώ στη δεύτερη αμφισβητείται η απόδοση σε θεότητες και υιοθετούνται απόψεις σχετικές με ανάγκες έκφρασης και επικοινωνίας των ανθρώπων.


Σύμφωνα, δηλαδή, με τη δεύτερη, τα ειδώλια ερμηνεύονται ως κώδικες επικοινωνίας μεταξύ των νεολιθικών ανθρώπων, αφού με αυτά καθιερώνονται συστήματα επικοινωνίας και συνεννόησης για ζητήματα βιολογικά (αναπαραγωγή, κύηση, θηλασμός) συναλλαγής, οικιακής οικονομίας, γεωργικής παραγωγής και άλλα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΜΠΕ

Ειδήσεις Σήμερα: