Νέες πτυχές της σκέψης του Αρχιμήδη αποκαλύπτονται από την ανάγνωση του παλίμψηστου
Νέες διαστάσεις στη μαθηματική σκέψη του Αρχιμήδη έρχεται να προσδώσει η μελέτη του περίφημου παλίμψηστου από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ρότσεστερ και το Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς των ΗΠΑ. Όσο για τα γεωμετρικά σχέδια που συνοδεύουν τις θεωρίες του Αρχιμήδη στο χειρόγραφο του 10ου μ.Χ. αιώνα, αποδεικνύεται ότι ήταν εφεύρεση των αρχαίων Ελλήνων μαθηματικών για να τεκμηριώνουν τις επιστημονικές τους θέσεις.
Νέες διαστάσεις στη μαθηματική σκέψη του Αρχιμήδη έρχεται να προσδώσει η μελέτη του περίφημου παλίμψηστου από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ρότσεστερ και το Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς των ΗΠΑ. Όσο για τα γεωμετρικά σχέδια που συνοδεύουν τις θεωρίες του Αρχιμήδη στο χειρόγραφο του 10ου μ.Χ. αιώνα, αποδεικνύεται ότι ήταν εφεύρεση των αρχαίων Ελλήνων μαθηματικών για να τεκμηριώνουν τις επιστημονικές τους θέσεις.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας Liberation, το οποίο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα Τα Νέα την Πέμπτη, οι 174 σελίδες του παλίμψηστου φανέρωσαν δύο θεωρίες του Αρχιμήδη που δεν έχουν σωθεί σε άλλα χειρόγραφα. Πρόκειται για το «Στομάχιον» και το «Περί μεθόδου των θεωρημάτων μηχανικής». Και οι υπόλοιπες, όμως, πραγματείες μαζί με τα 55 σχέδια αποκαλύπτουν άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές της σκέψης του Έλληνα μαθηματικού.
Οι μελετητές πίστευαν ότι η θεωρία «Περί μεθόδου των θεωρημάτων μηχανικής» είχε χαθεί, στο παλίμψηστο όμως εμφανίζεται ακέραια. Σύμφωνα με τον ειδικό ερευνητή του παλίμψηστου και καθηγητή Αρχαίων Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, Ρέβιλ Νετζ, στο πρώτο μέρος της θεωρίας υπολογίζονται το εμβαδόν και ο όγκος των βασικών γεωμετρικών σχημάτων. Στο δεύτερο μέρος υπολογίζονται τα άπειρα αθροίσματα (π.χ. υπολογισμός του όγκου μιας σφαίρας με βάση τους άπειρους κύκλους που την αποτελούν), γεγονός που προκάλεσε την απορία του Ρ.Νετζ.
«Πώς κατάφερε να βγάλει πεπερασμένο άθροισμα προσθέτοντας άπειρα αντικείμενα; Αυτή είναι μια καινοτομία του Αρχιμήδη, η οποία μπορεί να συγκριθεί με τους σύγχρονους μαθηματικούς υπολογισμούς. Η μέθοδός του, μπορούμε να πούμε, βρίσκεται 2.000 χρόνια μπροστά από την εποχή του» τόνισε ο Ρ.Νετζ.
Η θεωρία «Περί εμπλεόντων σωμάτων» σωζόταν μόνο αποσπασματικά μέχρι σήμερα, αλλά στο παλίμψηστο φαίνεται να υπάρχει η ολοκληρωμένη εκδοχή της. Σε αυτήν τη θεωρία ο Αρχιμήδης εξηγούσε το φαινόμενο της άνωσης χρησιμοποιώντας καθαρά μαθηματική σκέψη.
Η ανάγνωση του χειρογράφου δεν ήταν και τόσο εύκολη υπόθεση, καθώς οι θεωρίες του Αρχιμήδη βρίσκονταν καλυμμένες κάτω από εκκλησιαστικά κείμενα του 12ου αιώνα. Επειδή η περγαμηνή ήταν υλικό ακριβό και δυσεύρετο, οι μοναχοί διέλυσαν το βιβλίο, «έξυσαν» το γραπτό κείμενο, χρησιμοποίησαν ξανά τον πάπυρο για να γράψουν ένα ευχολόγιο και στη συνέχεια το έδεσαν σε βιβλίο από την αρχή.
Το ταξίδι του χειρογράφου μέσα στο χρόνο είναι μεγάλο και περιπετειώδες. Αρχικά βρέθηκε στην Παλαιστίνη και την Ιερουσαλήμ και στη συνέχεια βρέθηκε και πάλι στην Κωνσταντινούπολη, όπου το 1906 το ανακάλυψε ο Δανός ερευνητής Γιόχαν Χάιμπεργκ. Προσπάθησε να το ερμηνεύσει χρησιμοποιώντας ένα απλό μεγεθυντικό φακό και έκανε πολλά λάθη.
Το χειρόγραφο εξαφανίστηκε μετά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο και το 1930 αγοράστηκε από οικογένεια στη Γαλλία. Το 1998 πωλήθηκε από τον οίκο Christies αντί του ποσού των 2 εκατ. δολαρίων (700 εκατ. δρχ.) σε Αμερικανό συλλέκτη.
Η Σονάτα του Σεληνόφωτος, ο σκηνικός μονόλογος του μεγάλου ποιητή Γιάννη Ρίτσου, θα παρουσιαστεί για μία μοναδική βραδιά τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου στο θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας».
Στις 30 και 31 Ιανουαρίου, στο Ολύμπια θα πραγματοποιηθεί η συναυλία «Δύο Επέτειοι, Μία Σκηνή» - αφορμή τη συμπλήρωση 30 δημιουργικών χρόνων του συνθέτη Κώστα Λειβαδά και για τα 40 χρόνια της Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων «Θανάσης Τσιπινάκης» του Δήμου Πατρέων.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Πέμπτη 22.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/josh-gordon-h8Od9ze-0o-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442