Γεωλόγοι ενεργοποίησαν ρήγμα και προκάλεσαν εσκεμμένα χιλιάδες σεισμούς

Βαθιά σε μια σήραγγα που έχει ανοιχτεί κάτω από τις Άλπεις, δεκάδες ερευνητές από όλη την Ευρώπη συμμετέχουν στην πρώτη προσπάθεια εσκεμμένης πρόκλησης σεισμών, ένα πείραμα που θα μπορούσε να προσφέρει δεδομένα για την κατανόηση της σεισμικής δραστηριότητας αλλά και την πρόληψη δονήσεων που οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

«Ήταν επιτυχημένο! Είχαμε σεισμικότητα» δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Ντομένικο Τζιαρντίνι του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Ζυρίχης (ETH Zurich), καθώς κοιτούσε μια ρωγμή στα τοιχώματα του τούνελ.

Ο Τζιαρντίνι είναι συνεπικεφαλής του BedrettoLab, μιας πειραματικής διάταξης που στήθηκε στη μέση ενός αεραγωγού μήκους 5,2 χιλιομέτρων, ο οποίος συνδέεται με τη σιδηροδρομική σήραγγα του Μπεντρέτο. Οι ερευνητές φτάνουν στο εργαστήριο με ειδικά ηλεκτρικά οχήματα που κινούνται στο σκοτάδι.

Η τοποθεσία «είναι τέλεια επειδή έχουμε 1,5 χιλιόμετρα βουνού από πάνω μας […] και μπορούμε να εξετάσουμε από πολύ κοντά τα ρήγματα, το πώς κινούνται, το πότε κινούνται» είπε ο ερευνητής.

Οι σεισμολόγοι συνήθως τοποθετούν αισθητήρες κατά μήκος σεισμικών ρηγμάτων και περιμένουν να συμβεί κάποια δόνηση.

Οι ερευνητές προκάλεσαν 8.000 δονήσεις διοχετεύοντας στο πέτρωμα νερό υπό πίεση (BedrettoLab)

Στο BedrettoLab, αντίθετα, οι ερευνητές προκάλεσαν τη θραύση ενός μικρού ρήγματος διοχετεύοντας μέσα σε τρύπες που ανοίχτηκαν στο πέτρωμα 750 κυβικά μέτρα νερού υπό πίεση.

Για λόγους ασφαλείας, κανένας δεν βρίσκεται στη σήραγγα την ώρα του πειράματος, το οποίο παρακολουθούσε από απόσταση το ETH Zurich.

Αν και ο τελικός στόχος της ομάδας είναι να προκαλέσει σεισμό μεγέθους ενός βαθμού στην κλίμακα Ρίχτερ, οι δονήσεις που έχουν επιτευχθεί μέχρι στιγμής ήταν σημαντικά ασθενέστερες, από -5 έως -0,14 βαθμούς.

«Δεν πετύχαμε στο μέγεθος στο οποίο σκοπεύαμε, αλλά φτάσαμε λίγο πιο κάτω» είπε ο Τζιαρντίνι.

Η κλίμακα Ρίχτερ είναι λογαριθμική, και κάθε αύξηση κατά έναν βαθμό αντιστοιχεί σε δεκαπλάσια ενέργεια.

Ακόμα και οι δονήσεις με αρνητική τιμή είναι αισθητή. Αν στεκόταν κανείς πάνω στο ρήγμα του ισχυρότερου τεχνητού σεισμού των -0,14 βαθμών, επισήμανε ο Τζιαρντίνι, θα δεχόταν επιτάχυνση 1,5 g (δηλαδή μιάμιση φορά την επιτάχυνση της βαρύτητας, και «θα είχε εκτοξευτεί στον αέρα».

Στην επιφάνεια του εδάφους πάντως, τίποτα δεν έγινε αντιληπτό.

Οι ερευνητές διαβεβαιώνουν ότι το πείραμα είναι ασφαλές, καθώς ο κίνδυνος ισχυρού σεισμού αυξάνεται κατά μόλις 1%.

Τα δεδομένα που συλλέγονται μεταξύ άλλων θα μπορούσαν να αποτρέψουν την εκδήλωση σεισμών λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως με τις δονήσεις που προκαλούνται στο Τέξας και άλλες περιοχές από τις γεωτρήσεις υδραυλικής ρωγμάτωσης, οι οποίες διοχετεύουν υγρό υπό πίεση για να θρυμματίσουν τα πετρώματα και να απελευθερώσουν τους παγιδευμένους υδρογονάνθρακες.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο σεισμός των 5,4 βαθμών που σημειώθηκε στο Ποχάνγκ της Νότιας Κορέας τον Νοέμβριο του 2017, αποτέλεσμα της διοχέτευσης νερού στο πρώτο πειραματικό σταθμό γεωθερμίας στη χώρα.

Όπως σχολίασε ο Τζιαρντίνι, «αν μάθουμε πώς να προκαλούμε σεισμούς ενός συγκεκριμένου μεγέθους, μπορεί να μάθουμε και πώς να μην τους προκαλούμε».

Η επόμενη προσπάθεια για τον στόχο του ενός βαθμού της κλίμακας Ρίχτερ προγραμματίζεται για το καλοκαίρι.