Επρόκειτο λοιπόν —ας τα πούμε άλλη μια φορά τώρα που… «εγένετο δικαιοσύνη» στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ— επρόκειτο, λέει, να γίνη κίνημα στρατιωτικών, που σκοπό του είχε την ανατροπή του καθεστώτος και την εγκαθίδρυση δικτατορίας «ελεεινής μορφής». Ο δε τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου ήθελε να το κουκουλώση όταν αποκαλύφθηκε, και γι’ αυτό επέμενε να κρατήση ο ίδιος το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. Εξ ου και ο ανώτατος άρχων τού τα είπε χύμα στις περίφημες επιστολές του και προκάλεσε την παραίτησή του ή μάλλον την αποπομπή του.


«ΤΑ ΝΕΑ», 20.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Επρόκειτο ακόμα την ίδια νύκτα της αποπομπής να εκδηλωθή το κίνημα και να γίνουν πράματα και θάματα: Ν’ αναλάβουν την πρωτοβουλία οι κομμουνισταί —με τις ευλογίες του Γεωργίου Παπανδρέου— ν’ ανατρέψουν τον Θρόνο και το καθεστώς, να επιβάλουν την ελεεινή δικτατορία και ο εκδιωχθείς πρωθυπουργός να πάρη την θέση του βασιλιά, ανακηρυσσόμενος πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας, με πρωθυπουργό, κατά πάσαν πιθανότητα, τον κ. Πασαλίδη!


«ΤΑ ΝΕΑ», 20.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αλλά ευτυχώς —ω σωτηρία 15η Ιουλίου— αντέδρασαν αστραπιαία οι πιστοί: Άγρυπνοι αετομμάτηδες οι φύλακες του Θρόνου διέταξαν, εν ριπή οφθαλμού, ορισμένες στρατιωτικές μετακινήσεις, σχηματίσθηκε αμέσως κυβέρνηση και… η Ελλάς εσώθη!


«ΤΑ ΝΕΑ», 20.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ύστερα —φυσικά— οι νικητές άρχισαν να ψάχνουν τους ανατροπείς, επειδή… δεν τους ήξεραν! Ήξεραν, δηλαδή, ότι όλα αυτά τα φοβερά και τρομερά επρόκειτο να γίνουν, ήξεραν όλα τα καταχθόνια σχέδια και τις μύχιες σκέψεις των συνωμοτών, ήξεραν τους σκοπούς των, τις κινήσεις των, τα πάντα των πάντων, αλλά δεν ήξεραν τους ίδιους!


«ΤΑ ΝΕΑ», 17.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Η υπόθεση αυτή, φυσικά, μοιάζει με αστείο παραμύθι, αλλά, δυστυχώς, οι συνέπειές της στάθηκαν όχι και τόσο αστείες. Γιατί, ως γνωστόν, σείστηκε η Ελλάδα απ’ άκρη σ’ άκρη, ανακόπηκε κάθε δραστηριότητα, έγιναν αλχημιστικές προσπάθειες σχηματισμού κυβερνήσεων ιλαροτραγικών, αναρριχήθηκαν στα υπουργικά αξιώματα πρόσωπα φαιδρά, έγινε μέγας φωστήρ της Δημοκρατίας κι’ ο Μητσοτάκης —τόσα και τόσα άλλα πολιτικά γεγονότα «ελεεινής μορφής»— κι’ όλος ο κόσμος αναρωτιόταν:

— Πού είναι οι συνωμότες;

— Ποιοι ήσαν οι ανατροπείς;

— Πώς δεν τους έπιασαν ακόμα;


«ΤΑ ΝΕΑ», 17.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Πώς να τους πιάσουν, όμως, αφού… τους ήσαν άγνωστοι; Το μυαλό κι’ ενός γάτου ακόμα, αλλά και μιας κότας, λέει ότι όταν ένα κίνημα αποκαλύπτεται, προλαμβάνεται και καταπνίγεται απάνω στο τσακ —την ύστατη στιγμή— η πρώτιστη κίνηση είναι να πιαστούν οι κινηματίες. Αλλά η πρωτοτυπία της υπόθεσης αυτής έγκειται ακριβώς σε τούτο: Ότι υπήρξε κίνημα… χωρίς κινηματίες! Κίνημα, μάλιστα, που συνεκλόνισε το παλάτι, τον στρατό, την κυβέρνηση, την πολιτική ζωή του τόπου κι’ ολόκληρο το έθνος, χωρίς, όμως, να είναι γνωστά τα πρόσωπα που επρόκειτο να δράσουν.


«ΤΑ ΝΕΑ», 18.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Σατανικές, υπεράνθρωπες ικανότητες είχαν εκείνοι οι συνωμότες, αφού κατάφεραν να σηκώσουν τέτοια θύελλα στον τόπο κι’ όμως να παραμένουν άφαντοι. Άφαντοι κι’ άγνωστοι σ’ όλο το διάστημα που οργάνωσαν το πραξικόπημά τους, άφαντοι κι’ άγνωστοι μετά που συντρίφτηκαν και εξουδετερώθηκαν! Λέγαμε άλλοτε το γνωστό:

— Τούρκον έπιασα!

— Άφησέ τον.

— Δεν μ’ αφήνει!


«ΤΑ ΝΕΑ», 18.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αλλά στην υπόθεση της καταπληκτικής αυτής συνωμοσίας, το αστείο ξεπέρασε όλα τα όρια:

— Συνωμότη έπιασα!

— Φέρτον.

— Δεν… τον είδα, δεν τον ξέρω!


«ΤΟ ΒΗΜΑ», 17.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο λαός όμως —όλοι οι κάτοικοι του τόπου τούτου που δεν τρώνε κουτόχορτο— ήθελε να δη τους σατανικούς κινηματίες, επέμενε να μάθη ΠΟΙΟΙ, ΠΩΣ, ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΟΤΕ έδρασαν αυτοί οι κινηματίες, των οποίων οι αετομμάτηδες κι’ αετονύχηδες φρουροί και Ηρακλείς του Θρόνου ανακάλυψαν τα σχέδια εγκαίρως, τους πρόλαβαν και έσωσαν τον τόπο. Γι’ αυτόν τον λόγο οι Ηρακλείς άρχισαν να ψάχνουν για να βρουν… ποιους ενίκησαν, ποιους συνέτριψαν και από ποιους έσωσαν τον τόπο, τον Θρόνο και το έθνος!


«ΤΟ ΒΗΜΑ», 17.3.1967 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Είδαμε πρόσφατα στην Αθήνα μια παράξενη φάρσα, που υποτίθεται ότι παιζόταν μέσα στο σκοτάδι κι’ οι ήρωές της, δρώντας στα στραβά, δεν έβλεπαν ο ένας τον άλλον — «Μαύρη κωμωδία» λεγόταν η φάρσα. Ίδιοι με τους ήρωες του έργου εκείνου οι πρωταγωνιστές της υπόθεσης του ΑΣΠΙΔΑ, αφού νίκησαν μέσα στο σκοτάδι τους συνωμότες —γι’ αυτό και δεν ήξεραν ποιοι ήσαν— άρχισαν να ψάχνουν πάλι μέσα στο σκοτάδι τους ηττημένους αντιπάλους, ψηλαφώντας, ρωτώντας, ανακρίνοντας, σκοντάφτοντας:

— Μην τους είδατε; Τους απαντήσατε;


Μήνες και μήνες εξακολούθησε το ψάξιμο κι’ ένα ολόκληρο δεκαπεντάμηνο για να συνταχθή το βούλευμα για την παραπομπή εκείνων που «ανακαλύφθηκαν», θεωρήθηκαν ένοχοι και πιάστηκαν. Δυο ολόκληρα χρόνια έμειναν φυλακισμένοι αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, που τίμησαν το αξίωμά τους —γεμάτοι παράσημα, αριστεία, τραύματα— λιγοστοί ανώτεροι, οι περισσότεροι κατώτεροι, το όλον 28. Ταπεινώθηκαν, διασύρθηκαν, ταλαιπωρήθηκαν, εξευτελίσθηκαν όλοι μαζί και, στο τέλος, οι μισοί… αθωώθηκαν:

— Συγγνώμην, λάθος έγινε!


Αυτό ήταν η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ που, αλλίμονο, δεν τέλειωσε καθόλου. Όλος ο λογικευόμενος λαός το είδε καθαρά ότι επρόκειτο αληθινά για μια μαύρη κωμωδία. Τι άλλο θέλει ακόμα για να το καταλάβη κι’ ο Μεγαλειότατος, ώστε ν’ απαλλαγή, επί τέλους, από εκείνους που εκθέτουν και τον Στρατό και το Έθνος και τον Θρόνο;

*Άρθρο του Δημήτρη Ψαθά, που έφερε τον τίτλο «Η μαύρη κωμωδία» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Τα Νέα» τη Δευτέρα 20 Μαρτίου 1967.


Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 16 Μαρτίου 1967, είχε εκδοθεί η απόφαση του Διαρκούς Στρατοδικείου Αθηνών για την περίφημη υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, η οποία είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο από τον Ιούλιο του 1965.


Με την εν λόγω δημοσιευθείσα απόφαση είχαν καταδικαστεί σε ποινές κάθειρξης ή φυλάκισης (ορισμένοι και σε στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων τους) οι δεκαπέντε από τους είκοσι οκτώ κατηγορούμενους αξιωματικούς. Από τους τέσσερις συνταγματάρχες που είχαν συρθεί στο εδώλιο του κατηγορουμένου, είχαν κηρυχθεί αθώοι οι τρεις. Οι εντέλει καταδικασθέντες ήταν ένας συνταγματάρχης, δύο αντισυνταγματάρχες και δώδεκα λοχαγοί. Αυτοί, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, είχαν οργανώσει την επαναστατική συνωμοσία που θα καταργούσε το Σύνταγμα και θα επέβαλλε στη χώρα στυγνή δικτατορία. Κατά τον Γεώργιο Παπανδρέου, η απόφαση που έλαβε το Διαρκές Στρατοδικείο τη 16η Μαρτίου 1967 υπήρξε «η μελανωτέρα σελίς της συγχρόνου πολιτικής ιστορίας».

Ειδήσεις Σήμερα: