Nαυάγιο στη Χίο: Η συζήτηση που δεν συμφέρει

Oι κυβερνώντες δημιουργούν ένα αφήγημα σύμφωνα με το οποίο όποιος θέτει ερωτήματα σχετικά με τις ακριβείς συνθήκες – ενέργειες και παραλείψεις της ελληνικής πολιτείας – κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα μία τραγωδία με θύματα πρόσφυγες και μετανάστες στο Αιγαίο είναι είτε με τους διακινητές, είτε με τους Τούρκους, είτε στο τέλος τέλος με την Αριστερά. Το εν λόγω αφήγημα βέβαια προσκρούει όχι μόνο στην πραγματικότητα αλλά και στο περιλάλητο κράτος δικαίου.

Οι μαρτυρίες

Και σε αυτή τη τραγωδία στη Χίο, που στοίχισε τη ζωή σε 15 ανθρώπους, οι άνθρωποι που διεσώθησαν – παρουσία διερμηνέα-  αποκάλυψαν την επόμενη ημέρα (05/02)  πως «πηγαίναμε με τη βάρκα πολύ αργά. Ήταν υπερφορτωμένη. Βρισκόμασταν πολύ κοντά στην ακτή. Ξαφνικά άναψε μπροστά μας ένας τεράστιος προβολέας. Δεν υπήρξε κανένα ηχητικό σήμα ή κάτι άλλο. Το σκάφος του Λιμενικού ανέπτυξε αμέσως ταχύτητα και πέρασε από πάνω μας». Ο υπουργός Υγείας επιχείρησε να εμφανίσει τους επιζώντες «δασκαλεμένους» από ΜΚΟ.

Αποκαλυπτικά είναι όμως κι όσα ανέφερε στο Mega (στην εκπομπή Εξελίξεις Τώρα)  η Μαρία Σαραντινίδου, υποδιευθύντρια της νοσηλευτικής υπηρεσίας στην Χίο στο νοσοκομείο όπου νοσηλεύονται οι τραυματίες του ναυαγίου: «Από το 2015 και πριν το 2015 είχαμε πολλά ναυάγια και είχαμε τότε να αντιμετωπίσουμε πνιγμούς. Υπήρχε φορά, το λες και ανατριχιάζεις, ότι βάζαμε τρία παιδάκια πάνω σε ένα φορείο. Χωρούσαν στο φορείο τρία παιδιά πνιγμένα να τα κατεβάζουμε στο νεκροτομείο. Αυτήν τη φορά δεν είχε καμία σχέση αυτό που αντιμετωπίσαμε. Αυτήν τη φορά είχαμε βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, βαρείς τραυματισμούς, είχαμε κατάγματα, είχαμε ρήξη σπλήνας, ρήξη διαφράγματος, κατάγματα αυχένα στα παιδιά». Και συνέχισε λέγοντας «Δηλαδή ασθενείς που φάνηκαν ότι ήταν λες και ήταν από ένα πολύνεκρο τροχαίο. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν χτυπημένοι. Οι σακούλες (που έβαζαν τους νεκρούς) έσταζαν αίμα. Και βέβαια αυτό επιβεβαιώθηκε μετά το πέρας των νεκροτομών που ήρθαν ιατροδικαστές από την Αθήνα».

Τα ερωτήματα

Από τη μία το γεγονός πως οι ιατροδικαστικές εκθέσεις έδειξαν ότι οι άνθρωποι πέθαναν όχι από πνιγμό αλλά από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις σε συνδυασμό με το γεγονός ότι για μία ακόμη φορά η υφιστάμενη θερμική κάμερα του λιμενικού σκάφους δεν ήταν σε λειτουργία καθώς «κρίθηκε ότι δεν ήταν αναγκαία η χρήση της. Από την άλλη η βεβαιότητα του υπουργού Μετανάστευσης που βιάστηκε να συμφωνήσει με την ανακοίνωση του Λιμενικού, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η ανεξάρτητη έρευνα για την διερεύνηση των συνθηκών κάτω από τις οποίες έχασαν τη ζωή τους, 15 άνθρωποι. Η ταχύτητα με την οποία αρκετοί της κυβέρνησης σπεύδουν να βγάλουν πόρισμα, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για σοβαρή συζήτηση.

Όπως πολλά περιθώρια για σοβαρή συζήτηση δεν αφήνει και το γεγονός πως για τη διερεύνηση των συνθηκών του «περιστατικού» το υπουργείο Ναυτιλίας έχει διατάξει τη διενέργεια Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης με τον ελεγκτή και τον ελεγχόμενο να ταυτίζονται.

Οι καταδίκες

Τη σοβαρή συζήτηση όμως, μπορεί να την αποφεύγουμε εντός συνόρων, όμως δεν θα την αποφύγουμε εκτός. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας μετρά σειρά καταδικών από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) και κρίνοντας από τις εκκρεμείς υποθέσεις. Εύκολα συνάγεται πως θα ακολουθήσουν κι άλλες. Κι αυτές οι καταδίκες έχουν τη σημασία τους αν σκεφτούμε πως επικαλούμαστε το διεθνές δίκαιο αξιωματικά. Όταν λοιπόν το επικαλούμαστε, έχει σημασία να ξέρουμε και πως το ίδιο δίκαιο μας δεσμεύει κι εμάς, είτε πρόκειται για το  Δίκαιο της Θάλασσας, είτε για τη Σύμβαση της Γενεύης, είτε για την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Η χώρα μας καταδικάστηκε τον Οκτώβριο του 2025 για το ναυάγιο στο Αγαθονήσι όταν 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ανοιχτά του Αγαθονησίου το 2018. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου καταδίκασε τη χώρα μας  (F.M. & Others v. Greece) για την παραβίαση του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που διασφαλίζει το δικαίωμα στη ζωή αλλά για την πλημμελή διερεύνηση της υπόθεσης

Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Ιανουάριο της ίδιας χρονιάς η χώρα μας καταδικάστηκε και για pushback (A.R.E. v. Greece). Μάλιστα στη συγκεκριμένη απόφαση το ΕΔΔΑ κάνει λόγο για «συστηματική πρακτική pushbacks». Το Δικαστήριο έκρινε ότι υπήρχαν **ισχυρές ενδείξεις πως, κατά την περίοδο των καταγγελόμενων γεγονότων, υπήρχε μια συστηματική πρακτική επαναπροωθήσεων («pushbacks») υπηκόων τρίτων χωρών από τις ελληνικές αρχές».

Δεν σταματάμε όμως εδώ. Τον Ιανουάριο του 2024 η χώρα μας καταδικάζεται από το ΕΔΔΑ (Alkhatib and Others v. Greece) για υπέρμετρη και μη απολύτως αναγκαία χρήση βίας από τα μέλη του Λιμενικού σε επιχείρηση αναχαίτισης στην Ψέριμο. Εκεί ένας πρόσφυγας πυροβολήθηκε στο κεφάλι και πέθανε.

Είχε προηγηθεί το 2022,  η καταδίκη της Ελλάδας για το ναυάγιο στο Φαρμακονήσι. Ήταν 20 Ιανουαρίου 2014, όταν ένα ψαροκάικο με 27 μετανάστες/πρόσφυγες που επιχειρούσαν να φτάσουν στην Ελλάδα βυθίστηκε ανοιχτά του Φαρμακονησίου, με αποτέλεσμα να πνιγούν 11 άνθρωποι – ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά. Η συγκεκριμένη απόφαση του ΕΔΔΑ θεωρείται εμβληματική καθώς  δικαιώνει τα παιδιά και τις μητέρες τους που έχασαν την ζωή τους στο ναυάγιο του Φαρμακονησίου ενώ η χώρα μας καταδικάζεται και για τη μη διεξαγωγή ενδελεχούς και αποτελεσματικής έρευνας για να φωτίσει πώς και γιατί βυθίστηκε το σκάφος.

Η τραγωδία της Πύλου το 2023 ακόμη δεν έχει βγει εκτός συνόρων. Όμως υπάρχει το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, που οι κυβερνώντας είχαν σπεύσει να κατηγορήσουν ότι εξυπηρετεί σκοπιμότητες και η ποινική δίωξη 21 ανώτερων αξιωματικών του Λιμενικού Σώματος ανάμεσα στους οποίους και ο αρχηγός.

Η συζήτηση περί «προδοτών», «πρακτόρων», κατασκόπων κι ανθελλήνων είναι βολική. Η συζήτηση για τις καταδίκες της χώρας μας είναι για τους κυβερνώντες άβολη γιατί δεν αμφισβητείται. Οι επανειλημμένες καταδίκες δεν μπορούν να παρουσιαστούν ούτε ως δάκτυλος των εχθρών της χώρας, ούτε ως υποβολιμαία δημοσιεύματα. Αυτές οι καταδίκες είναι ο καθρέφτης μας.