Δ.Καταλειφός: «Εάν δεν υπήρχε το θέατρο μπορεί να είχα τρελαθεί»

Τι σας γοητεύει περισσότερο στους ήρωες του Πίντερ, αλλά και στα έργα του;

Θεωρώ τον Πίντερ μαζί με τον Μπέικερ και τον Μάμετ έναν από τους πιο σημαντικούς θεατρικούς συγγραφείς του 20ου αιώνα. Ο Πίντερ είναι ένας συγγραφέας που δίνει στους ηθοποιούς την ευκαιρία μιας πολύ προκλητικής αναμέτρησης, γιατί έχει καταπληκτικούς χαρακτήρες, αριστοτεχνικό διάλογο. Δε δίνει πολλές πληροφορίες για το παρελθόν των προσώπων και πρέπει εσύ να πλάσεις πολλά ανάμεσα σε αυτά που λέγονται. Στα έργα του ο λόγος κρύβει αυτά που θέλεις να πεις. Ειδικά στην «Κολεξιόν» οι ήρωες λένε πολλά ψέματα. Η αμφιβολία και ο μετεωρισμός που έχουν οι ήρωες του Πίντερ είναι κάτι πολύ προκλητικό για τους ηθοποιούς. Είναι καινοτόμος στο θέατρο, εκείνος εισήγαγε τη σημασία της παύσης και της σιωπής.

Πόσο κοντά είστε στον άνθρωπο που υποδύεστε στην «Κολεξιόν», που έχει ιδιαιτερότητες, αλλά και χιούμορ απέναντι σε δύσκολες καταστάσεις;

Το κοινό με τον ήρωα είναι η ανασφάλεια, το αίσθημα της μοναξιάς που καραδοκεί. Ανασφάλεια έχω για την ίδια τη ζωή, δεν μπορείς να είσαι βέβαιος για τίποτα. Η τέχνη μου δίνει ισορροπία παρά την ανασφάλεια που διαθέτει το θέατρο. Την ακολουθώ πολύ πιστά, δίνει νόημα στη ζωή μου.

Σε τι εξυπηρετεί το θολό τοπίο που υπάρχει στην «Κολεξιον» όπως και η μη αποκατάσταση της αλήθειας;

Εξυπηρετεί στο να αναλογιστεί ο θεατής την ίδια τη ζωή του. Η ζωή μας είναι μια συλλογή από πράγματα, που τίποτα δεν είναι σίγουρο, παρά μόνο ο θάνατος.

Θα μπορούσατε να παρομοιάσετε τον παραλογισμό που διαφαίνεται στα πιντερικά έργα με το σήμερα;

Ο Πίντερ είναι μεγάλος συγγραφέας γιατί είναι διαχρονικός. Ανδρώθηκε μετά τον Β’Παγκόσμιο πόλεμο, που η ζωή του ατόμου είχε γίνει ασήμαντη. Άρχισε να γράφει σε μια εποχή που ήταν εν θερμώ η αοριστία της ύπαρξης και από εκεί γεννήθηκε το θέατρο του παραλόγου. Τώρα ζούμε σε μια εποχή που είναι με έναν άλλο τρόπο παγκόσμιος πόλεμος. Ο άνθρωπος έχει χάσει και πάλι την αξία του. Με αυτήν την έννοια το έργο είναι πολύ επίκαιρο.

Όπως και στην Κολεξιόν έτσι και στην «Εκδοχή του Μπράουνινγκ» σας είδαμε να εισέρχεστε πλήρως στο πετσί του ρόλου. Ποιος ρόλος σας τράβηξε περισσότερο;

Τους αγαπώ πολύ και τους δύο. Είναι μεγάλη χαρά που παίζω δυο μέρες στο ένα έργο και τέσσερις στο άλλο. Από την εξωστρέφεια πρέπει να πας στην εσωστρέφεια. Μου αρέσει αυτή η αντίθεση, με ανανεώνει.

Ποια στιγμή στην καριέρα σας ξεχωρίζετε;

Πολλές στιγμές, στη σκηνή με το Λευτέρη Βογιατζή, στο «Εμπρός», στο θέατρο του Αντώνη Αντύπα και τώρα. Έχω περάσει τη θεατρική μου ζωή σε τέσσερις οικογένειες.

Υπάρχει κάτι για το οποίο ενδεχομένως έχετε μετανιώσει που ασχοληθήκατε;

Δεν έχω μετανιώσει. Πάντα πίστευα αυτά που έκανα, είτε πετύχαιναν είτε όχι. Αγαπώ τις επιτυχίες και τις αποτυχίες μου.

Ο ιδανικός ηθοποιός πρέπει να υποφέρει, να κάνει θυσίες;

Ο καλλιτέχνης έχει να αντιμετωπίσει ένα σκοτάδι που πρέπει να φέρει στο φως. Είναι μια γέννα και μοιραία θα περάσει από ένα στάδιο οδύνης. Η τέχνη δεν είναι ένα πάρτι, αλλά χρειάζεται κόπος για να έχει νόημα κάτι.

Έχετε δηλώσει σε παλαιότερη συνέντευξή σας πως το θέατρο σε βοηθά να αναβαθμίζεσαι. Πώς έχει επηρεάσει το χαρακτήρα και τη ζωή σας ;

Σε βοηθά να κατανοείς την ανθρώπινη φύση. Μπορεί να σε κάνει πιο ουσιαστικό. Εμένα το θέατρο έδωσε νόημα στη ζωή μου, εάν δεν υπήρχε μπορεί να είχα τρελαθεί. Είναι το καταφύγιο και η δύναμη μου.

Υπάρχουν αξιόλογα ελληνικά έργα στο θέατρο; Εάν ναι, ποια διακρίνετε;

Υπάρχει μια αδικία ως προς τα ελληνικά έργα. Οι περισσότεροι δεν τολμούν να ανεβάσουν ελληνικά έργα αγνώστων συγγραφέων. Έχει μεγάλη σημασία να προωθηθούν οι συγγραφείς που δεν ξέρουμε, ο ελληνικός θεατρικός λόγος είναι ισχνός. Το Εθνικό Θέατρο θα έπρεπε να δίνει ένα γενναιόδωρο βήμα σε νέα κείμενα.

Πού πιστεύετε ότι οφείλεται η στροφή του κόσμου στο θέατρο σε καιρούς κρίσης;

Σε αυτήν την κρίση που δοκιμαζόμαστε όλοι θέλοντας κανείς να επιστρέψει στις πραγματικές αξίες δεν μπορεί παρά να επιστρέψει και στο θέατρο, το οποίο πάντα ανθούσε και σε καιρούς πολέμου.

Έχετε σκεφτεί εν μέσω οικονομικών δυσκολιών να συμμετάσχετε σε παραστάσεις που δεν σας γοητεύουν;

Έτσι όπως έχει εξευτελιστεί το επάγγελμα του ηθοποιού, είμαστε όλοι στην ίδια μοίρα. Οι αποδοχές γενικά είναι πολύ μειωμένες. Οι ηθοποιοί μαστίζονται από μεγάλη ανεργία και αυτοί που εργάζονται δουλεύουν υπό πολύ υποβαθμισμένες συνθήκες. Είναι από τα πιο ταπεινωμένα επαγγέλματα. Με το άλλοθι της κρίσης η τέχνη ως επάγγελμα εξευτελίζεται όλο και περισσότερο. Επομένως, όλοι οι ηθοποιοί περνάμε πολύ δύσκολα. Εγώ δουλεύω χωρίς καμιά μέρα αργία και ίσα ίσα καταφέρνω να επιβιώνω πληρώνοντας λογαριασμούς.

Πιστεύετε πως η ελληνική τηλεόραση έχει πεθάνει;

Εάν ήταν έξυπνοι εκείνοι που έχουν τα κανάλια, θα έπρεπε να είχαν αφουγκραστεί ότι ο κόσμος ζητά κάτι ουσιαστικότερο πέρα από τα ψυχαγωγικά προγράμματα. Αυτή τη στιγμή η τηλεόραση είναι κατωτάτου επιπέδου.

Yπάρχουν, κατά τη γνώμη σας, νέα πρόσωπα που θα μπορούσαν να αναδείξουν το ελληνικό θέατρο;

Ναι, σαφώς, είμαι πολύ αισιόδοξος και ευτυχισμένος καθηγητής στη σχολή του Εθνικού. Βλέπω ταλαντούχα παιδιά με πολύ όρεξη και ευαισθησία. Το θέατρο που τα τελευταία χρόνια πάει πολύ καλά οφείλεται και στις νέες δυνάμεις. Είναι το μόνο στις μέρες μας που πέρνα μάλλον ακμή παρά παρακμή.

Συνέντευξη: Ελισάβετ Σταμοπούλου

*Οι παραστάσεις , «Η εκδοχή του Μπράουνινγκ » και «Κολεξιόν θα συνεχιστούν και μετά το Πάσχα στο θέατρο Εμπορικόν, Σαρρή 11, Ψυρρή, Τ.: 210 3211750