Ακόμη δύο δεκαετίες κυριαρχίας του «μαύρου χρυσού» στην ελληνική αγορά βλέπει το ΙΟΒΕ

88

O απόλυτος πρωταγωνιστής της ενεργειακής αγοράς για τις δύο επόμενες δεκαετίες προβλέπεται να είναι το πετρέλαιο.

Το ΙΟΒΕ εκτιμά πως η διείσδυση στο ενεργειακό ισοζύγιο εναλλακτικών μορφών ενέργειας θα καθυστερήσει, κυρίως λόγω του κόστους υποκατάστασής του και των υψηλών κεφαλαιακών επενδύσεων που απαιτούνται.

Σύμφωνα με την κλαδική μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, το πετρέλαιο θα εξακολουθήσει να κυριαρχεί τις επόμενες δύο δεκαετίες μεταξύ των ενεργειακών αγαθών, παρουσιάζοντας ωστόσο, χαμηλότερους ρυθμούς μεγέθυνσης.

Ώθηση στην εξέλιξη της εγχώριας προσφοράς αναμένεται να δώσει, κατά το ΙΟΒΕ, η κατασκευή του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, ο οποίος θα μειώσει αισθητά το κόστος εισαγωγής αργού πετρελαίου και ταυτόχρονα θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εταιρειών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, μέχρι το 2010 προβλέπεται σημαντική αύξηση της ζήτησης της αμόλυβδης βενζίνης στην εγχώρια αγορά, κατά 5,5% ετησίως, μείωση της βενζίνης σούπερ κατά 18,5% το χρόνο, ενώ η αύξηση του συνόλου των βενζινών θα διαμορφωθεί για τα επόμενα χρόνια στο 2,5% ετησίως.

Για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσεως (κίνησης και θέρμανσης) προβλέπεται έως και το 2010 μέση ετήσια αύξηση από 2% έως 6%, για το πετρέλαιο κίνησης 0,4% με 2,7% και για το πετρέλαιο θέρμανσης 3% με 5,7%.

Το μεγάλο εύρος των προβλέψεων οφείλεται στο ότι πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση των προϊόντων αυτών, όπως ο ρυθμός διείσδυσης του φυσικού αερίου, ο αριθμός των ντιζελοκίνητων αυτοκινήτων που θα κυκλοφορήσουν κ.ά., δεν ήταν εφικτό να εκτιμηθούν.

Στη χώρα μας, τα πετρελαιοειδή προϊόντα κατέχουν την μερίδα του λέοντος μεταξύ του συνόλου των ενεργειακών αγαθών, με ποσοστό που φτάνει περίπου το 70%. Το ποσοστό αυτό ωστόσο εμφανίζει στην περίοδο 1985 – 2000 οριακή, πλην σταθερή, υποχώρηση η οποία αποδίδεται στην βραδεία υποκατάσταση των προϊόντων πετρελαίου από άλλες μορφές ενέργειας.

Η εξάρτηση των τομέων της οικονομίας από προϊόντα πετρελαίου παρέμεινε σχεδόν σταθερή διαχρονικά ή μειώθηκε οριακά, με τις μεταφορές να κατέχουν κατά μέσο όρο το 57,6% (6,06Mtoe) της συνολικής τελικής ζήτησης στην εξεταζόμενη περίοδο και ακολουθούν η βιομηχανία με 16,7% (1,74Mtoe), τα νοικοκυριά με 16% (1,68Mtoe), ο αγροτικός τομέας με 8,5% (0,86Mtoe) και ο τομέας των υπηρεσιών με 1,5% (0,14Mtoe).

Σε ότι αφορά τις εταιρείες διύλισης, η μελέτη του ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι κατέγραψαν θετικούς ρυθμούς μεταβολής στα περισσότερα χρηματοοικονομικά τους μεγέθη την περίοδο 1997-2001. Οι πωλήσεις σημείωσαν μέση ετήσια άνοδο κατά 18,6% προσεγγίζοντας το 2001 τα 5,58 δισ. ευρώ, παρόμοια τα καθαρά κέρδη προ φόρων παρουσίασαν ιστορική αύξηση με μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής 258% σε 142,35 εκατ. ευρώ.

Τα ΕΛΠΕ είναι ο κυρίαρχος παίκτης στην αγορά πετρελαίου, με την Motor Oil όμως να επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια και να διευρύνει το μερίδιο της στην αγορά. Η συγχώνευση της Πετρόλα με την εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια (2003), η ανταλλαγή του τομέα των καυσίμων της Texaco στην Ελλάδα με πρατήρια της Shell στην Αγγλία (2000) και η συγχώνευση της εταιρείας ΕΚΟ-ΕΛΔΑ με την Γ.Μαμιδάκης (2000) ήταν οι σημαντικότερες επιχειρηματικές εξελίξεις του κλάδου τα τελευταία χρόνια.

Προβλήματα

Τα προβλήματα που προέκυψαν στην ελληνική αγορά πετρελαίου σχετίζονται κατά κύριο λόγο με το θεσμικό πλαίσιο που τη διέπει, καθώς οι κανόνες λειτουργίας της αγοράς που έχουν θεσπιστεί δεν επαρκούν για την ενίσχυση θεμάτων όπως η απελευθέρωση, η ανταγωνιστικότητα και η προστασία του καταναλωτή ως προς τιμή των προϊόντων, την ποιότητα αυτών και την παροχή υπηρεσιών.

Σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, τα κυριότερα προβλήματα της αγοράς είναι τα εξής:

– Τα εμπόδια εισόδου νέων επιχειρήσεων στην αγορά, κυρίως λόγω των κρατικών πολιτικών τόνωσης της εγχώριας παραγωγής προϊόντων διύλισης.

– Η αύξηση από το νέο νόμο των ορίων των ελάχιστων απαιτούμενων αποθηκευτικών χώρων και του μετοχικού κεφαλαίου των εταιρειών της αγοράς.

– Η διατήρηση του δικαιώματος του κράτους να μπορεί να επιβάλλει ανώτατο επίπεδο τιμών στα πετρελαιοειδή προϊόντα σε περιόδους υψηλής ζήτησης, όταν η αγορά δεν λειτουργεί αποτελεσματικά.

– Το σημερινό σύστημα φορολόγησης του πετρελαίου θέρμανσης, που διαφοροποιείται ανάλογα με την εποχή του έτους.

– Η νοθεία, η πειρατεία και η λαθρεμπορία των προϊόντων πετρελαίου.

– Το επίπεδο της τεχνολογίας των εγχώριων διυλιστηρίων.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ