Πολιτισμός

Η πόλη-κράτος των Αθηνών διατηρούσε την πρωτοπορία στο γραπτό πολιτισμό των Κλασικών Χρόνων

Εικάζεται βασίμως ότι το ποσοστό αλφαβητισμού –έστω και στοιχειώδους– κατά τους Κλασικούς Χρόνους ήταν αρκετά χαμηλό επί τη βάσει των σημερινών κριτηρίων

Δυσχερής παραμένει ο ακριβής καθορισμός του βαθμού διεισδύσεως της γραφής στις ποικίλες εκφάνσεις του ελληνικού πολιτισμού και εν γένει του ελληνικού βίου κατά τους Κλασικούς Χρόνους

Το στερεότυπο για τον «καλό Έλληνα» και τον «κακό βάρβαρο» άρχισε σαφώς να υποχωρεί κατά τη διάρκεια της Ελληνιστικής Εποχής, προπάντων μετά τη δυναμική εμφάνιση της Ρώμης

Ο Αριστοτέλης αποπειράθηκε να ερμηνεύσει το υψηλό φρόνημα («θυμός») και τις πνευματικές αρετές («διάνοια») των Ελλήνων με όρους περιβαλλοντικής αιτιοκρατίας (περιβαλλοντικού ντετερμινισμού)

Ήδη από τους Αρχαϊκούς Χρόνους, έτι δε μάλλον στην Κλασική Εποχή μετά την έναρξη των Περσικών Πολέμων, οι Έλληνες υιοθέτησαν μια εντελώς εχθρική στάση απέναντι στους ξένους, τους υποτιμητικά αποκαλούμενους βαρβάρους

Για τον Ηράκλειτο και τους ομόφρονες, τη μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων, η λέξη «βάρβαρος» δε σήμαινε μόνο τη διαφορά γλώσσας, αλλά και τη διαφορά φυσικής κατασκευής και ψυχικής διάθεσης

Η πρώτη διοικητική Αρχή του επαναστατημένου ελληνικού έθνους με ευρύτερη εμβέλεια

Η επίσημη υιοθέτηση του ιωνικού αλφαβήτου από την Αθήνα στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. έδωσε σημαντική ώθηση στη διάδοση της αττικής διαλέκτου

Τη γλώσσα και το γραπτό πολιτισμό των Κλασικών Χρόνων διαμόρφωσαν σε σημαντικό βαθμό οι πολύμορφες διακρατικές επαφές και οι πολιτικοί συνασπισμοί τής εν λόγω περιόδου

Η Αθήνα αποτέλεσε το επίκεντρο της αλματώδους ανάπτυξης που σημειώθηκε κατά τους Κλασικούς Χρόνους στα πεδία της λογοτεχνίας και της επιστήμης

Καθοριστική επίδραση στη γλώσσα και στη γραφή άσκησε κατά την Κλασική Εποχή η εμπέδωση και ισχυροποίηση του δημοκρατικού πολιτεύματος στην Αθήνα

Ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ., ο Ησίοδος και ο Αρχίλοχος κάνουν λόγο για Πανέλληνες, δηλαδή για όλους τους Έλληνες εν συνόλω, για ολόκληρο το ελληνικό έθνος

Οι αποικιστές μετέφεραν στον προορισμό τους, στον τόπο ιδρύσεως της αποικίας, τη γλώσσα και το αλφάβητο της μητρόπολης από την οποία προέρχονταν

Συμβαδίζοντας με το κυρίαρχο πνεύμα της εποχής, που συνίστατο στη συγκρότηση πόλεων διά της θεσμικής οργανώσεως και της σταδιακής ενοποιήσεως του σώματος των πολιτών, έκαναν την εμφάνισή τους από τα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. νόμοι χαραγμένοι σε πέτρα

Κατά τη διάρκεια των Αρχαϊκών Χρόνων έμμετρος λόγος απαντά, πέραν του πεδίου της ποιητικής δημιουργίας, σε αναθηματικές και επιτάφιες επιγραφές, ενώ ο πεζός λόγος κυριαρχεί στα δημόσια έγγραφα, καθώς και σε κείμενα γεωγραφικού ή γενεαλογικού περιεχομένου

Εικάζεται ευλόγως ότι η παραλαβή του φοινικικού αλφαβήτου και η συνακόλουθη προσαρμογή του στις απαιτήσεις της ελληνικής πραγματοποιήθηκε από ανθρώπους που χρησιμοποιούσαν και τις δύο γλώσσες

Το ελληνικό αλφάβητο έχει στενή σχέση με τη λεγόμενη φοινικική γραφή, δηλαδή με τις βορειοσημιτικές γραφές του τέλους της 2ης και των αρχών της 1ης χιλιετίας π.Χ.

Οι Σκοτεινοί Αιώνες μπορεί να θεωρηθούν ως η περίοδος που διαμόρφωσε το πολιτισμικό πλαίσιο των Ιστορικών Χρόνων, μακράν του μυθοποιημένου πλέον μυκηναϊκού παρελθόντος

Στον ελλαδικό χώρο, η εποχή ανάμεσα στην κατάρρευση των μυκηναϊκών ανακτόρων και την εμφάνιση των πόλεων-κρατών τον 8ο αιώνα π.Χ. είναι γνωστή με την ονομασία Σκοτεινοί Αιώνες