Καταναλωτές στα πρόθυρα… πληθωριστικής κρίσης – Τι δείχνει η νέα έρευνα της ΕΚΤ για την Ευρωζώνη

Κανένας δεν έπεσε από τα σύννεφα με τα αποτελέσματα της νέας έρευνας καταναλωτικών προσδοκιών που δημοσιοποίησε σήμερα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – ΕΚΤ.

Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη αυξήθηκαν απότομα, στο 4% τον Μάρτιο,  από το 2,5% τον Φεβρουάριο, αντανακλώντας τις έντονες ανησυχίες των καταναλωτών για το κύμα ανατιμήσεων λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Οι οικονομικοί αναλυτές συνδέουν τα ευρήματα της έρευνας καταναλωτών της ΕΚΤ με τις αντίστοιχες έρευνες για την ανάπτυξη. Όσο οι προσδοκίες των νοικοκυριών για τον πληθωρισμό κινούνται ανοδικά, οι προβλέψεις για το ΑΕΠ της Ευρωζώνης κινούνται στην αντίστροφη κατεύθυνση.

Οι δύο αντίρροπες δυνάμεις κάνουν ακόμα πιο δύσκολες τις αποφάσεις της ΕΚΤ για την πορεία της νομισματικής πολιτικής.

Προς το παρόν τα στελέχη της Κεντρικής Τράπεζας υιοθετούν προσεκτική στάση αναμονής, με το πιθανότερο σενάριο να προβλέπει διατήρηση των επιτοκίων στο 2% και τον Μάιο.

Οι περισσότερες αναλύσεις συγκλίνουν στο ότι δεν αναμένεται αλλαγή πολιτικής από την ΕΚΤ στη συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας. Θεωρείται όμως σίγουρο ότι το ζήτημα της αύξησης επιτοκίων θα τεθεί πιο σθεναρά τον Ιούνιο.  Στελέχη της αγοράς και οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg, προβλέπουν αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης στη συνεδρίαση του Ιουνίου.

Μεταξύ σφύρας και άκμονος

Η σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, θεωρείται δίκοπο μαχαίρι. Αν και χρησιμοποιείται ως μέσο συγκράτησης των πληθωριστικών πιέσεων, παράλληλα πλήττει την οικονομική ανάπτυξη, η οποία ούτως ή άλλως ασθμαίνει. Ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού είναι ο νέος εφιάλτης.

«Τα νέα στοιχεία της ΕΚΤ παρέχουν περισσότερες ενδείξεις ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας δεν προκαλούν μόνο πληθωριστικό σοκ, αλλά μάλλον σοκ στασιμοπληθωρισμού για την οικονομία της ευρωζώνης», δήλωσε στο Reuters ο οικονομολόγος της ING, Kάρστεν Μπζέσκι. «Τα αυξανόμενα σημάδια αρνητικών επιπτώσεων στην ανάπτυξη θα κάνουν τις επιθετικές αυξήσεις των επιτοκίων λιγότερο προφανείς», πρόσθεσε.

Τι δείχνει η ΕΚΤ για καταναλωτές, τράπεζες και επιχειρήσεις

Οι αναλυτές του συμβουλευτικού οίκου Oxford Economics, προτιμούν να σχολιάσουν συνδυαστικά και τις τρεις νέες έρευνες της ΕΚΤ, για τις προσδοκίες των καταναλωτών, των τραπεζών και των επιχειρήσεων.

Από τη μία οι καταναλωτές αναμένουν βαθιά ύφεση – με προβλέψεις για αρνητική ανάπτυξη -2,1% και αύξηση της ανεργίας. Οι  τράπεζες βλέπουν πτώση στη ζήτηση δανείων και αύξηση στο κόστος δανεισμού. Οι δε επιχειρήσεις, επίσης προβλέπουν αύξηση του πληθωρισμού το επόμενο δωδεκάμηνο, αλλά διατηρούν στα ίδια επίπεδα τις μακροπρόθεσμες προσδοκίες.

Επίσης αναμένουν υψηλότερα κόστη εισροών, υψηλότερες τιμολογήσεις προϊόντων, αλλά επιβράδυνση στις αυξήσεις μισθών. Η έρευνα της ΕΚΤ μαρτυρά την προθυμία των επιχειρήσεων να μετακυλήσουν μέρος των πληθωριστικών ανατιμήσεων στους πελάτες, πιέζοντας τους εργαζόμενους, που θα δουν την αγοραστική δύναμη του μισθού να κατρακυλάει.

Τι δηλώνει στο in οικονομολόγος της Oxford Economics

«Τα σημερινά στοιχεία, ενισχύουν τις ανησυχίες της ΕΚΤ σχετικά με την αύξηση των προσδοκιών πληθωρισμού» δηλώνει στο in ο Όλιβερ Ρακάου, επικεφαλής οικονομολόγος της Oxford Economics στη Γερμανία. Όπως εξηγεί, οι πληθωριστικές προσδοκίες ξεπερνάνε την αρχική αύξηση του πληθωρισμού, που προκλήθηκε από τις ανατιμήσεις στα ενεργειακά αγαθά.

Ο ίδιος θεωρεί μεν σημαντικό το άλμα των καταναλωτικών προσδοκιών για τον πληθωρισμό στο 4%, με δεδομένο ότι ο πραγματικός πληθωρισμός αυξήθηκε μόνο κατά 2,6% τον Μάρτιο. «Αν όμως λάβουμε υπόψιν το γεγονός ότι ο πληθωρισμός πιθανότατα αυξήθηκε πολύ πάνω από το 3% τον Απρίλιο, το χάσμα αυτό πιθανότατα δεν αποτελεί άμεσο λόγο ανησυχίας», διευκρινίζει.

Ενισχύονται τα «γεράκια» της ΕΚΤ

«Το πραγματικά εντυπωσιακό στοιχείο είναι η άνοδος των προσδοκιών για τον πληθωρισμό σε τρία χρόνια στο 3%. Τέτοια επίπεδα είχαμε δει τελευταία φορά το 2022, στο αποκορύφωμα της ενεργειακής κρίσης, όταν ο πραγματικός πληθωρισμός κυμαινόταν μεταξύ 8-10%. Υποψιάζομαι ότι το συμβούλιο της ΕΚΤ θα ανησυχήσει ότι αυτό θα επηρεάσει τον καθορισμό των τιμών από τις επιχειρήσεις και τις επικείμενες διαπραγματεύσεις για τους μισθούς. Αν και αμφιβάλλω ότι η είδηση είναι αρκετά ανησυχητική ώστε να πυροδοτήσει αυξήσεις επιτοκίων αυτή την εβδομάδα, είναι πιθανό να αποτελέσει θέμα συζήτησης στη συνεδρίαση της ΕΚΤ, ενισχύοντας τη σκληρή στάση και την προδιάθεση για αύξηση επιτοκίων στις επόμενες συνεδριάσεις, εκτός αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή υποχωρήσει ουσιαστικά», λέει ο Ρακάου.

Κακά νέα για τους μισθούς

«Από την άλλη, η έρευνα της ΕΚΤ για τις τραπεζικές χορηγήσεις, αντισταθμίζει εν μέρει τα στοιχεία για τις πληθωριστικές προσδοκίες», υπογραμμίζει ο Γερμανός οικονομολόγος.

«Οι τράπεζες αναμένουν πλέον ότι οι πιστωτικές συνθήκες θα γίνουν πιο αυστηρές και η ζήτηση δανείων θα μειωθεί σημαντικά. Από τη σκοπιά της ΕΚΤ, αυτό υποδηλώνει σημαντικό και αρκετά άμεσο αντίκτυπο στην ανάπτυξη. Ο αντίκτυπος αυτός θα περιορίσει για παράδειγμα τον βαθμό στον οποίο οι εργαζόμενοι θα μπορούν να επιβάλουν απαιτήσεις για υψηλότερους μισθούς. Ωστόσο, συνολικά, η ανησυχία για τον πληθωρισμό είναι πιθανότατα μεγαλύτερη από τον φόβο για την ανάπτυξη. Πράγματι, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτιμούν πλέον τρεις αυξήσεις επιτοκίων αντί για δύο», καταλήγει.