Κόνραντ Αντενάουερ: Εργασία με ηρεμία και οικονομία δυνάμεων

Στις 5 Ιανουαρίου 1876 γεννήθηκε στην Κολωνία ο Κόνραντ Αντενάουερ (Konrad Adenauer), εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα και πρώτος καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, από το 1949 έως το 1963.

Κατά τη διάρκεια της πολυετούς καγκελαρίας του ο Αντενάουερ κλήθηκε να λάβει αποφάσεις σημαντικότατες, που καθόρισαν τη μεταπολεμική φυσιογνωμία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας σε επίπεδο εσωτερικής και —κυρίως— εξωτερικής πολιτικής.

Η ενσωμάτωση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην οικογένεια των Δυτικών δημοκρατιών, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η γαλλογερμανική συμφιλίωση είναι συνυφασμένες με το όνομα του Αντενάουερ.

Από το 1917, όταν εξελέγη δήμαρχος της Κολωνίας, έως το 1963, όταν αποσύρθηκε από τον ενεργό πολιτικό βίο σε ηλικία 87 ετών, ο Αντενάουερ πολιτεύτηκε με κύρια χαρακτηριστικά το ρεαλισμό, την αποφασιστικότητα και την αποτελεσματικότητα.

Επί ναζιστικής κυριαρχίας ο Αντενάουερ απώλεσε ως αντιφρονών το δημαρχιακό αξίωμα και φυλακίστηκε δύο φορές.

Μετά τον πόλεμο αφοσιώθηκε στην ίδρυση της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU).

Όταν πήρε στα χέρια του τις τύχες της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, το 1949, ο Αντενάουερ βρισκόταν ήδη σε προβεβηκυία ηλικία (ήταν 73 ετών), γι’ αυτό και του αποδόθηκε η προσωνυμία Der Alte («Ο Γέρος»).

Παρά ταύτα, κατάφερε να ηγηθεί επιτυχώς της χώρας του επί 14 ολόκληρα χρόνια και να διαμορφώσει, ως ο γηραιότερος καγκελάριος στη γερμανική ιστορία, συνθήκες δημοκρατικής ομαλότητας, σταθερότητας και ευημερίας, ξορκίζοντας παράλληλα το κακό παρελθόν και τις μνήμες του ναζισμού.

Ο Αντενάουερ υπήρξε εκείνος που κατά γενική ομολογία οδήγησε ταχέως και θαρραλέα τους συμπατριώτες του από την ολοκληρωτική ήττα και τα συντρίμμια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο περίφημο «οικονομικό θαύμα» (Wirtschaftswunder).

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αντενάουερ υπήρξε ο πρώτος γερμανός κυβερνήτης που επισκέφθηκε επισήμως το νεότερο ελληνικό κράτος, το Μάρτιο του 1954.

Ο Κόνραντ Αντενάουερ έφυγε από τη ζωή στις 19 Απριλίου 1967, σε ηλικία 91 ετών.

Στο φύλλο του «Βήματος» που είχε κυκλοφορήσει την Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου 1960 υπήρχε ένα άρθρο αφιερωμένο στον Αντενάουερ, υπό τον τίτλο «Ρυθμική ζωή και ήρεμα νεύρα η συνταγή του Δρος Αντενάουερ». Συντάκτρια του κειμένου (πηγή του, όπως διαβάζουμε, ήταν Ιδιαιτέρα Υπηρεσία που έδρευε στη Βόννη) ήταν η διακεκριμένη αμερικανίδα δημοσιογράφος Flora Lewis (1922-2002).

Ιδού πώς η Lewis είχε σκιαγραφήσει την προσωπικότητα και είχε περιγράψει την καθημερινότητα του «θαλερού γέροντος» της Ευρώπης:

Εις ένα φρενήρη κόσμον, που προσπαθεί εμμανώς να καταναλώση περισσοτέραν ενέργειαν από όσην δύναται να δώση ο σπινθήρ της ζωής, οι άνθρωποι εδώ παρακολουθούν με ανακούφισιν τον καταπληκτικόν δόκτορα Κόνραντ Αντενάουερ. Νέα ανέκδοτα κυκλοφορούν διαρκώς περί των απόψεών του διά την μακροβιότητα και διά το σφρίγος. Είναι τώρα 84 ετών. Όταν τελευταίως επέστρεψε από ολιγοήμερον ανάπαυσιν εις την εξοχήν, είπεν εις έναν υπουργόν του: «Η ανάπαυσις εις την εξοχήν ανανεώνει τον άνθρωπον. Τώρα δεν αισθάνομαι ούτε μια μέρα μεγαλύτερος από 83 ετών».

Πολλοί άνθρωποι τον θεωρούν πολύ γέροντα διά τα πολλαπλά καθήκοντα της ηγεσίας εις μίαν μεγάλην χώραν. Εκτός των τελευταίων προβλημάτων της διοικήσεως, ο δόκτωρ Αντενάουερ αντιμετωπίζει και τας αιφνιδίας μεταβολάς του παγκοσμίου πολιτικού κλίματος, αναλαμβάνει πρωτοβουλίας και τηρεί επαφάς με τους ηγέτας άλλων χωρών. Επί παραδείγματι, εντός ολίγων ημερών τελευταίως εταξίδευσε εις το Παρίσι διά σπουδαιοτάτας συνομιλίας με τον Πρόεδρον Ντε Γκωλ και έπειτα εδέχθη εδώ τον Βρεταννόν Πρωθυπουργόν κ. Μακμίλλαν δι’ άλλας επίσης σοβαράς συνομιλίας, ενώ συγχρόνως ησχολείτο με επείγοντα εσωτερικά ζητήματα.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 4.9.1960, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αναφέρεται ότι τελευταίως είχε πάθει γρίππην και διέταξε τον ιατρόν του να τον θεραπεύση τάχιστα, διότι έπρεπε να ταξιδεύση επειγόντως εις το εξωτερικόν. Ο ιατρός τού είπε: «Δεν είμαι μάγος διά να σας κάμω νέον». Και ο Αντενάουερ απήντησε: «Δεν ζητώ να ξαναγίνω νέος. Ζητώ απλώς να εξακολουθήσω να γερνώ».

Ο Καγκελλάριος δεν αναλογίζεται συχνά την εξαιρετικήν του ζωτικότητα. Αι απαντήσεις του εις τα σχετικά ερωτήματα είναι συνήθως επιφανειακαί. Είπε τελευταίως: «Είμαι καλά διότι δεν εκάπνισα ποτέ. Δεν ημπορώ να ειπώ ότι δεν πίνω. Πίνω, αλλά όχι τακτικά». Είναι άριστος γνώστης των κρασιών του Ρήνου. Άλλοτε είπε: «Ο ιατρός μου λέγει ότι οφείλω την καλήν μου κατάστασιν εις τους γονείς μου».

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 4.9.1960, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Φυσικά, η καλή κληρονομικότης είναι μία εξήγησις. Αλλά μεγαλυτέραν σημασίαν έχει η τακτική ζωή του και η σημασία την οποίαν αποδίδει εις το καθημερινόν του πρόγραμμα. Η ημέρα του αρχίζει την έκτην πρωινήν ώραν. Κάθε βράδυ, μόλις φεύγει από το γραφείον του, παίρνει μαζί του άφθονα τηλεγραφήματα, εκθέσεις, υπομνήματα και άλλα χαρτιά και πηγαίνει εις το σπίτι του, επί της όχθης του Ρήνου. Και όταν εξυπνήση το πρωί, μελετά όλα αυτά τα χαρτιά. Εις τας επτά πίνει καφέ και διαβάζει το δελτίον ειδήσεων που του ετοιμάζει η αρμοδία υπηρεσία τύπου. Διαβάζει επίσης τρεις γερμανικάς εφημερίδας. Εις τας οκτώμιση ντύνεται και εις τας εννέα παίρνει το πρόγευμα, που αποτελείται από χυμόν φρούτων, ψωμί, μαρμελάδα και καφέ. Εις τας εννέα και μισή κατεβαίνει τα πενήντα επτά σκαλοπάτια του κατηφορικού κήπου του και μπαίνει εις το αυτοκίνητο που τον μεταφέρει εις την Καγκελλαρίαν. Φθάνει εκεί ολίγα λεπτά πριν ή μετά τας δέκα. Δεν ενδιαφέρεται πολύ διά την ακρίβειαν της ώρας.

Κατά μίαν τυπικήν ημέραν, μίαν Τετάρτην επί παραδείγματι, η εργασία του εις την Καγκελλαρίαν διεξάγεται ως εξής: Εις τας δέκα το πρωί αρχίζει το Υπουργικόν Συμβούλιον διαρκείας δυόμιση ωρών, που ασχολείται με όλα τα εσωτερικά και διεθνή ζητήματα. Έπειτα μακρά συζήτησις με τον Υπουργόν των Εξωτερικών κ. Μπρεντάνο. Κατά τας δύο γεύμα, μάλλον ελαφρό, αποτελούμενον από σούπα, λίγο μοσχάρι ή κόττα, γλύκυσμα και χυμόν φρούτων. Γευματίζει πάντοτε μόνος, εις την μικράν τραπεζαρίαν παραπλεύρως του γραφείου του. Έπειτα απογευματινός ύπνος. Το απόγευμα δέχεται μακράν σειράν επισκεπτών, υπαλλήλων και πολιτικών. Το βράδι συνήθως έχει υποχρεώσεις επισήμων γευμάτων. Και μετά τας ένδεκα φεύγει διά το σπίτι του, όχι πολύ κουρασμένος.

Από καιρού εις καιρόν ταξιδεύει εις διάφορα μέρη της Γερμανίας διά εγκαίνια έργων, διά να εκφωνήση λόγους και δι’ άλλας υποθέσεις. Εις το εξωτερικόν ταξιδεύει αρκετά. Εφέτος επήγε εις την Αμερικήν, εις την Ιαπωνίαν και δύο φοράς εις την Γαλλίαν. Δύο φοράς κάθε έτος, τρεις εβδομάδας της ανοίξεως και τρεις εβδομάδας του φθινοπώρου, πηγαίνει δι’ ανάπαυσιν εις την λίμνην Κόμο της Ιταλίας.

Τα Σάββατα δεν πηγαίνει εις το γραφείον του, αλλά εργάζεται κατ’ οίκον. Την Κυριακήν αναπαύεται παίζοντας με τα εγγόνια του που τον επισκέπτονται. Ενυμφεύθη δύο φοράς, αλλά και αι δύο σύζυγοι απέθαναν. Επίσης έχουν αποθάνει όλοι οι παλαιοί του φίλοι.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 4.4.1963, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Έχει θαυμασίαν συλλογήν δίσκων γραμμοφώνου και απολαμβάνει την μουσικήν. Δεν έχει άλλα ενδιαφέροντα. Το σπουδαιότερο ενδιαφέρον του, αυτό που του δίδει την θαυμαστήν ενεργητικότητα, είναι η εργασία του. Συγκεντρώνεται εις αυτήν, αλλά δεν χάνεται εις αυτήν. Γνωρίζει να εργάζεται με οικονομίαν δυνάμεων. Δεν χάνει την ηρεμίαν του παρά μόνον όταν προκύψη κάτι σοβαρόν ή όταν κάποιος τον προκαλέση. Ο ίδιος λέγει ότι η μέθοδος εργασίας του τον συντηρεί. «Έχω σαφή την κατεύθυνσιν που ακολουθώ και τας γενικάς ιδέας που θα προκύψουν. Αλλά δεν προσπαθώ να σκεφθώ εκ των προτέρων τας λεπτομερείας κάθε συζητήσεως ή διασκέψεως. Κατά την πορείαν της συζητήσεως αντιμετωπίζω τας λεπτομερείας όπως έλθουν. Οι άνθρωποι αυτοί του Υπουργείου Εξωτερικών προσπαθούν να προβλέψουν τα πάντα, από το άλφα έως το ωμέγα. Αν εργαζόμουν έτσι, θα είχα καταρρεύσει».

Το μεγάλο του όνειρο είναι μια ενιαία Ευρώπη εις την οποίαν η Γερμανία θα έχη πρέπουσαν θέσιν. Λέγει όμως: «Δεν επιδιώκω την επίσπευσιν της ενώσεως αυτής αντί πάσης θυσίας. Δεν είμαι ιστορικός, αλλά πραγματιστής. Όταν δεν επιτυγχάνω ολόκληρον τον αντικειμενικόν σκοπόν, είμαι ικανοποιημένος από την επίτευξιν μέρους του σκοπού».

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 18.10.1963, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Έχει απλοποιήσει την ζωή του. Ενίοτε ενοχλείται και οργίζεται, αλλά δεν εκρήγνυται. Αι ευθύναι του δίδουν σκοπόν εις την ζωήν του και τον προστατεύουν από το αίσθημα της μονώσεως και της ματαιότητος. Δεν είναι βιαστικός, αλλά ούτε πολύ αργός. Γνωρίζει ότι ο χρόνος τρέχει μόνος του, αδιάφορος προς τας ανθρωπίνας αδυναμίας. Δεν αγωνίζεται κατά του χρόνου. Αυτό τον κάνει εν μέρει να φαίνεται εις τους ανθρώπους ωσάν κάποιο ακίνητον αντικείμενον.