Οι εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορούν εν όψει της 25 Μαρτίου, το πρώτο σύγχρονο ανθολόγιο ποιητών που εμπνέονται από το ηφαιστειακό γεγονός της εθνικής απελευθέρωσης από τον oθωμανικό ζυγό, με ανθολόγο τον ποιητή και δημοσιογράφο Ηλία Γκρη.
Από το Σολωμό, τον Κάλβο και τον Παλαμά, μέχρι τους ποιητές των ημερών μας, οι υπηρέτες αυτής της μαγικής τέχνης που λέγεται «ποίηση», καταθέτουν τον θαυμασμό τους για τον ξεσηκωμό των ραγιάδων απέναντι στον Τούρκο δυνάστη, που «κόστισε» 200.000 νεκρούς αγωνιστές και 350.000 άμαχους σκοτωμένους.

Πρόκειται για ένα πολύμοχθο και τίμιο κορφολόγημα από τον ωκεανό των λουλουδιών της ποίησης σχεδόν δύο αιώνων. Είναι ο,τι ποιητικό γέννησε η τραγωδία της εθνεγερσίας. Ο’τι υπερβατικό αξίζει να συγκεντρωθεί σε τόμο για να αποτελέσει «κτήμα» πνευματικό «ες αεί». Και ό,τι στιχουργικό παίρνει ύψος αναφερόμενο στο θυσιαστικό πρόταγμα του Μεγάλου Μάρτη των Ελλήνων.

Ποιήματα επικά -κυρίως- αλλά και συμβατικά. Θούρια αλλά και λυρικά. Αγωνιστικά αλλά και στοχαστικά. Εμβατηριακά αλλά και ρομαντικά. Διθυραμβικά αλλά και χαμηλόφωνα. Άμεσα -τα πλείστα- αλλά και ορισμένα υπαινικτικά.

Αφελή ορισμένα, αλλά με δέος για το αίμα. Μακροσκελή, αλλά και ολιγόστιχα. Σε παραδοσιακή φόρμα τα περισσότερα του περασμένου αιώνα, αλλά και σε μοντέρνο ύφος τα των νεωτέρων χρόνων.

Ο Ηλίας Γκρης, εκτός των ανθολογημένων ποιητών, στο εκτεταμένο επίμετρο-ανάλυση διεξέρχεται τις ποιητικές γενιές επισημαίνοντας το στίγμα κάθε μιας.

Η γενιά της Επανάστασης με πρωτομάστορες Σολωμό, Κάλβο, Βαλαωρίτη, έγραψαν υπό τον ήχο των κανονιών και δοξολόγησαν τους ζώντες και τεθνώτες του αγώνα. Η γενιά των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων μέχρι τον Παλαμά, με κορυφαίους Ορφανίδη, Παράσχους, Ζαλοκώστα, συνέθεσαν ποιήματα οίστρου, θέλοντας να διατηρήσουν άσβεστη τη φλόγα του ’21. Η γενιά του 1880 υπό την πρωτοκαθεδρία του Παλαμά και από κοντά Πολέμη, Δροσίνη, ακούμπησαν στο θρύλο της Επανάστασης παίρνοντας έμπνευση για τη Μεγάλη Ιδέα. Η μεταπολεμική γενιά, με κορυφαίο τον Κώστα Καρυωτάκη, ο οποίος ξαναζωντάνεψε μορφές που έτεινα να λησμονηθούν, όπως ο Κανάρης, ένοιωσαν το αισιόδοξο άνεμο της εθνεγερσίας κόντρα στην προσωπική τους μελαγχολία.

Η γενιά του 30 με τους μοντερνιστές Σεφέρη, Ρίτσο, Ελύτη έβαλε στην ποίησή της το άρωμα του ’21, ενώ η γενιά του ’50 με Κατσαρό, Κακναβάτο, Καρούζο, έχει λίγες αναφορές, εν αντιθέσει με τη γενιά του ’60 που έχει τη μεγαλύτερη αναφορά στο ’21, για να ακολουθήσουν οι γενιές του ’70 και του ’80 στις οποίες ο Καραϊσκάκης έχει την τιμητική της, ειδικά ως αθυρόστομος και άνατρεπτικός. Από την εξαντλητική εξέταση του ανθολόγου προκύπτει ότι τρεις ξεχωριστοί ποιητές δεν έγραψαν ούτε ένα στίχο γι ‘αυτό το σεισμικό γεγονός: Μίλτος Σαχτούρης, Τάκης Σινόπουλος και Μανώλης Αναγνωστάκης, παρ’ ότι τα ποιήματά τους έχουν πολύ αίμα.

Στο επίμετρο υπό τον τίτλο «Λόγος για την Επανάσταση και την Ποίηση εξηγητικός», ο Ηλίας Γκρης προχωρεί σε μια προσέγγιση των προσώπων, των καταστάσεων και των σχέσεων που προσδιόρισαν την εθνεγερσία στηλιτεύοντας -όπως χαρακτηριστικά λέει- τα ψεύδη, τις πλάνες, τις διαστρεβλώσεις, τις δολιότητες, τους εμετικούς λιβανωτούς με τους οποίους εμβαπτίσθηκαν έξι γενιές Ελλήνων: «Ανιδιοτελείς, πύργοι αυτοθυσίας αντάμα με τυχάρπαστους καιροσκόπους, τίμιοι ως τα άκρα μαζί με αργυρώνητους άρπαγες, φαύλοι, μηχανορράφοι και δίπλα οι άκαμπτοι ασυμβίβαστοι». Το κείμενο αυτό, που στέκεται αυτοδύναμο, σε γλώσσα ρωμαλέα και πλουμιστή, ελκυστική λόγια και λαϊκή όταν χρειάζεται, περνάει «γενεές δεκατέσσερις» Φαναριώτες και προεστούς οι οποίοι ελάχιστα ενέπνευσαν τους ποιητές. Ματιά απομυθοποιητική αλλά με σεβασμό στους θρύλους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδήσεις Σήμερα: