Έκθεση αφιερωμένη στις λογοτεχνικές εκδόσεις, που κυκλοφόρησαν στην κατοχή, φιλοξενείται στη Στοά του Βιβλίου, στις 19 – 30 Οκτωβρίου 2009.
Περίπου 420 βιβλία, τα οποία προέρχονται από τη βιβλιοθήκη του εκπαιδευτικού Γεωργίου Δολιανίτη, αποδεικνύουν την αυξημένη παραγωγή ελληνικής λογοτεχνίας, μέσα στις τραγικές συνθήκες των χρόνων της κατοχής (1940-1944) και τη στροφή του κατακτημένου λαού στην ανάγνωση σε αναζήτηση πνευματικής ανάτασης.

Η εκδοτική «έκρηξη» της ελληνικής λογοτεχνίας, η πληθωρικότητα του αναγνωστικού κοινού, η ανυπαρξία ξένης λογοτεχνίας στην κατοχή, Οι νέοι εκδοτικοί οίκοι, που εμφανίστηκαν, Η «ραθυμία της λογοκρισίας», το «μη απελευθερωτικό πνεύμα, που χαρακτηρίζει την ελληνική λογοτεχνία έως τα μέσα της κατοχής, το 1943, σε αντίθεση με τον Τύπο», ήταν θέματα που τέθηκαν χθες από τους ομιλητές, που χαιρέτησαν την έκθεση.

Ο καθηγητής, ποιητής και δοκιμιογράφος, Γιάννης Δάλλας, διαπίστωσε ότι «παρά τις παραλείψεις της, η έκθεση διατηρεί τον κορμό της εκρηκτικής παραγωγής για τα δεδομένα της κατοχής και τη δίνει αρκετά παρασταστικά, μαζί με τον κατάλογο που τη συνοδεύει. Μπορεί να μην περιλαμβάνει την Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος του Π. Κανελλόπουλου (1941), ή την Ιστορία του Γλωσικού Ζητήματος του Γ. Κορδάτου (1943), όμως αποδεικνύει την πληθωρικότητα του αναγνωστικού κοινού, την ανάγκη καλλιέργειάς του. Ο Βενέζης, ο Κόντογλου τροφοδοτούν την ευαισθησία του κοινού. Οι νέοι εκδοτικοί οίκοι, που δημιουργούνται στην κατοχή -Αετός, Γλάρος, Ίκαρος, Οι φίλοι του Βιβλίου- προωθούν και τη μεταπολεμική γενιά, χωρίς να παραλείπουν το παρελθόν».

«Στα μέσα της κατοχής γίνεται μια βαθιά τομή», τόνισε η καθηγήτρια Αγγέλα Καστρινάκη και πρόσθεσε: «Αλλάζουν οι συμπεριφορές, το ηθικό αναπτερώνεται μετά την νίκη του Στάλινγκραντ. Κι ενώ μέχρι τότε η τέχνη αντιδρούσε με έναν τρόπο «φυγής» προς έναν ιδανικό φαντασιακό τόπο, το 1943 η ελληνική λογοτεχνία «εμβολιάζεται με δόσεις αντιστασιακού πνεύματος»».

Αναφερόμενη και στο κομβικό σημείο της λογοκρισίας, η κυρία Καστρινάκη υπογράμμισε τις ιδιαιτερότητές της.

«Οι κατακτητές ήθελαν να λογοκρίνουν τον καθημερινό Τύπο. Δεν τους ενδιέφερε η λογοτεχνία και, εξάλλου, οι Έλληνες διορισμένοι μεταφραστές έκαναν συχνά τα στραβά μάτια. Υπήρχε όμως αυτολογοκρισία από τους ίδιους τους συγγραφείς, λόγω φόβου, αλλά και επειδή ήθελαν να ξεχάσουν τα όσα τραγικά έζησαν. Γι αυτό και τα βιβλία της κατοχής δεν αναφέρονται στις συνθήκες της κατοχής. Σε βαθμό που, όπως είχε πει ο Μανόλης Αναγνωστάκης, διαβάζοντας τα περιοδικά της κατοχής, νομίζεις ότι δεν υπάρχει κατοχή».

Παρών στα εγκαίνια ήταν και ο Μανώλης Γλέζος, ο αποίος απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. «Η έκθεση αυτή δεν είναι τίποτε άλλο από ένα φρεσκάρισμα του νερού στο ανθοδοχείο της μνήμης», είπε συγκινημένος.

Ειδήσεις Σήμερα: