Μουσείο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας

Η Φυσιογραφική Εταιρεία, που ιδρύθηκε το 1835, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της δημιούργησε μια πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή ορυκτολογίας και πετρολογίας. Από το 1837, χρόνος ίδρυσης του Πανεπιστημίου Αθηνών, η παραπάνω συλλογή αποτέλεσε τμήμα του. Μάλιστα από το 1858, διαθέτοντας τις συλλογές Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας, άρχισε να λειτουργεί ως παράρτημα του Φυσιογραφικού Μουσείου.
Το 1908 τα μουσειακά παραρτήματα Ορυκτολογίας-Πετρογραφίας, Παλαιοντολογίας- Γεωλογίας, Ζωολογίας και Βοτανικής έγιναν φορείς ανεξάρτητων πανεπιστημιακών μουσείων. Από το 1982 πλέον το Μουσείο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας ανήκει στον ομώνυμο Τομέα του Τμήματος Γεωλογίας.

Το κτίριο της οδού Ακαδημίας (κτίριο Κωστή Παλαμά μεταξύ των οδών Μασσαλίας και Σίνα) στέγαζε τη συλλογή του μουσείου μέχρι το 1979, οπότε και αποθηκεύτηκε σε χώρο στην Πανεπιστημιούπολη μέχρι το 1996. Δυστυχώς, σε μια προσπάθεια επισκευής των προθηκών η συλλογή έπαθε μεγάλη ζημιά και πολλά δείγματα καταστράφηκαν, ενώ άλλα χωρίστηκαν από τις ετικέτες τους και μπερδεύτηκαν. Όπως είναι φυσικό, αυτό απαιτούσε την εξαρχής αναγνώριση των δειγμάτων και τη σύγχρονη ταξινόμησή τους με σκοπό την επαναλειτουργία του μουσείου.
Ο στόχος επιτεύχθηκε, αφού μέσα σε τρία χρόνια η συλλογή ταξινομήθηκε με την καθοδήγηση του καθηγητή Κ.Σιδέρη και τη βοήθεια του αναπληρωτή καθηγητή Α.Κατερινόπουλου, του Δρ γεωλόγου Π.Βουδούρη και της γεωλόγου Θ.Ταγματάρχη. Έτσι, από το 1999 στο κτίριο του Τμήματος Γεωλογίας λειτουργεί το ανακαινισμένο Μουσείο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας, που διαθέτει την παλαιότερη ορυκτολογική-πετρογραφική συλλογή στην Ελλάδα, συλλογή διεθνούς κύρους.

Η συλλογή

Η σπουδαιότητα της συλλογής οφείλεται στην αφθονία, στην ποιότητα και την αισθητική των δειγμάτων. Τα περισσότερα δείγματα προέρχονται από «κλασικές» θέσεις των τότε κρατών της Αυστροουγγαρίας, της γερμανικής αυτοκρατορίας και της τσαρικής Ρωσίας και μάλιστα από τοποθεσίες που σήμερα θεωρούνται εξαντλημένες και είναι γνωστές μόνο από τη βιβλιογραφία. Τα μεταλλευτικά όρη της Βοημίας στη Σλοβακία, η Σαξονία, τα όρη Hartz στη Γερμανία, τα Ουράλια όρη ή η Σιβηρία είναι μερικές από τις περιοχές από τις οποίες προέρχονται τα δείγματα ορυκτών.
Τα εκθέματα στο μεγαλύτερο μέρος τους αποκτήθηκαν πριν από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και προέρχονται κυρίως από δωρεές, από αγορές και πολλά έχουν συλλεχθεί από τους εκάστοτε επιμελητές του μουσείου, όπως οι Θ.Κρύπερ, Θ.Σκούφος, Ν.Γερμανός, Π.Κόκκορος κ.ά. Έτσι, στην ουσία η συλλογή του μουσείου αποτελείται από πολλές μικρότερες, οι οποίες εκτίθενται πλέον στο κοινό και συνιστούν τη σπονδυλική στήλη των εκθεμάτων.
Η πρώτη συλλογή αποκτήθηκε το 1858 έπειτα από δωρεά του Kaemmerer, υπουργικού συμβούλου της ρωσικής αυτοκρατορίας, και περιλάμβανε 158 δείγματα από τα Ουράλια Όρη και τη ρωσική αυτοκρατορία. Το 1859 δωρήθηκε η συλλογή Panesta με ορυκτά από το Τιρόλο. Το 1860 με τη δωρεά του προξένου της ρωσικής αυτοκρατορίας Χαριτόφ, το μουσείο απέκτησε τη σημαντικότερη ίσως από τις συλλογές του.
Πρόκειται για 555 δείγματα ορυκτών και πολύτιμων λίθων από τη Ρωσία και τη Σιβηρία. Την ίδια χρονιά αγοράστηκαν οι συλλογές Π.Βουγιούκα με 450 δείγματα ορυκτών από όλο τον κόσμο και Γ.Σούτσου με 60 δείγματα ορυκτών από τη Γερμανία. Το 1863 έγινε η δωρεά της συλλογής του Όθωνα και της Αμαλίας με ορυκτά και μεταλλεύματα που συνέλεξε ο γεωλόγος Fiedler από την Ελλάδα. Το 1868 ο Β.Βιτάλης δώρισε στο μουσείο 100 δείγματα χρυσού και αργύρου από το Μεξικό και 150 δείγματα από το Nordenskjold της Σουηδίας. Παράλληλα, αγοράστηκε και η συλλογή του γιατρού A.Lindermayer, η οποία περιλαμβάνει 400 δείγματα ορυκτών και πετρωμάτων από όλο τον κόσμο. Η δωρεά της συλλογής Α.Βερναρδάκη το 1874 με ρωσικά ορυκτά, η αγορά της συλλογής B.Wappler το 1880 με 1.200 δείγματα πετρωμάτων από όλο τον κόσμο, η δωρεά του C.Ernst το 1899 με 150 δείγματα με ζεόλιθους και αυτή του Ε.Πονηρόπουλου με 140 δείγματα ορυκτών από το Βεζούβιο εμπλούτισαν σημαντικά τα εκθέματα του μουσείου και αποτέλεσαν το βασικό πυρήνα του. Στα τέλη μάλιστα του 19ου και αρχές του 20ού αιώνα χρονολογείται και η συλλογή από ορυκτά από το Λαύριο, η οποία και περιλαμβάνει μοναδικά δείγματα από σμιθσονίτες. Στην πραγματικότητα ποτέ δεν σταμάτησε ο εμπλουτισμός της συλλογής ορυκτών και πετρωμάτων. Σήμερα μάλιστα, το μουσείο διαθέτει 10.000 δείγματα ορυκτών και 15.000 πετρωμάτων και μεταλλευμάτων, από τα οποία εκτίθενται περίπου 2.500 δείγματα ορυκτών και 400 πετρωμάτων.

Το μουσείο

Το μουσείο αποτελείται από τρεις αίθουσες με συνολικό εμβαδό 900 τετραγωνικών μέτρων. Οι δύο μεγαλύτερες αίθουσες φιλοξενούν τις προθήκες με τα εκθέματα, ενώ η τρίτη είναι αίθουσα οπτικοακουστικών μέσων και διαλέξεων.
Η πρώτη αίθουσα περιλαμβάνει ορυκτά του Λαυρίου, μεταλλικά, πυριτικά και ανθρακικά ορυκτά από όλη την Ελλάδα καθώς και ορυκτά, πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Η συλλογή από σμιθσονίτες πράσινου, γαλάζιου, τιρκουάζ και κίτρινου χρώματος είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Περιέχει δείγματα από σμιθσονίτη μήκους μέχρι και 60εκ., τα οποία θεωρούνται μοναδικά στον κόσμο.
Πρόσβαση: Μουσείο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας Πανεπιστημιούπολη
Κτίριο: Τμήμα Γεωλογίας
Ώρες Λειτουργίας: Δευτέρα-Πέμπτη: 9:00 π.μ.-14:00 μ.μ.
Τηλ. 7274112 -7274124