Mariage du Siècle: Σκάνδαλα, έχθρες και μυστικά από τον γάμο του αιώνα της Γκρέις Κέλι με τον πρίγκιπα Ρενιέ του Μονακό στο φως 

«Στο τέλος, όλα ξέφυγαν», έγραφε η σταρ και πριγκίπισσα του Μονακό Γκρέις Κέλι στην έμπιστη φίλη της, Προύντενς Γουάις, για τον γάμο της με τον πρίγκιπα Ρενιέ Γ’ του Μονακό. Στα γράμματα, κομμάτι της έκθεσης Mariage du Siècle που μας επιστρέφει στα παρασκήνια μια τελετής φτιαγμένη από λάμψη και δαντέλα, η Κέλι εξομολογείται ότι η αρχική τους επιθυμία ήταν «μια απλή, μικρή τελετή στη Νέα Υόρκη».

Δεν έγινε ποτέ κάτι τέτοιο. Κέλι και Ρενιέ έφεραν πλήθη στο Μονακό σε δύο τελετές. Ο πολιτικός γάμος έγινε στην Αίθουσα του Θρόνου στις 18 Απριλίου στο Παλάτι του Μονακό, το Palais Princier, και τελέστηκε δύο φορές, μία ιδιωτικά και μία για τις κάμερες. Με την υπογραφή των εγγράφων, η Γκρέις Κέλι απέκτησε 142 βασιλικούς τίτλους και έγινε Αυτού Γαληνοτάτη Υψηλότητα Πριγκίπισσα Γκρέις του Μονακό.

Η θρησκευτική τελετή έγινε στον Καθεδρικό Ναό του Μονακό στις 19 Απριλίου, αποτελώντας το αποκορύφωμα της εβδομάδας αλλά και ένα ορόσημο στην ιστορία του Μονακό.

Αν μπορούσε, είπε ο Ρενιέ στο βιογράφο του, να γυρίσει το χρόνο πίσω θα έκανε ό,τι περνούσε από τα χέρια του για να ακυρώσει όλη αυτή τη χολιγουντιανή υπερπαραγωγή. Όμως το Μονακό χρειαζόταν τον μύθο του, και ο Ρενιέ με την Γκρέις αναγκάστηκαν να τον υπηρετήσουν μέχρι το τέλος

Πριν το πάντρεμα του Χόλιγουντ με την αριστοκρατία της Ευρώπης μετά την γνωριμία τους τον Μάιο του 1955, στο περιθώριο του Φεστιβάλ Καννών, όταν ο δημοσιογράφος του Paris Match, Πιερ Γκαλάντε, πρότεινε ένα άρθρο και μια φωτογράφιση με την Γκρέις και τον πρίγκιπα, το ήταν ένας σχετικά ήσυχος θύλακας, ένας μικρός παράδεισος, γνωστός για το καζίνο και το ήπιο κλίμα του. Όλα άλλαξαν μετά από εκείνη τη μέρα.

Ήταν βέβαια και μια επιχειρηματική συμφωνία. Η οικογένεια της Γκρέις Κέλι κατέβαλε προίκα 2 εκατομμυρίων δολαρίων, μια συναλλαγή που σχολιάστηκε ευρέως -κάποιοι την βρήκαν εξαιρετική γενναιοδωρία και άλλοτε ως το τίμημα ενός τίτλου-, και το στούντιο της σταρ, η MGM χρηματοδότησε εν μέρει τις γαμήλιες εκδηλώσεις, εξασφαλίζοντας τα αποκλειστικά τηλεοπτικά δικαιώματα.

Ο Ρενιέ γνώριζε ότι η Γκρέις Κέλι θα έφερνε στο Μονακό διεθνή προβολή και κύρος που καμία οικονομική δραστηριότητα δεν μπορούσε να εξασφαλίσει, ο γάμος του μαζί της θα έφερνε στον τόπο του μια λαμπερή «ήπια ισχύ». Είχε απόλυτο δίκιο. Μετά το γάμο του αιώνα, ο τουρισμός αυξήθηκε σημαντικά και η εικόνα του Πριγκιπάτου ως προορισμού της παγκόσμιας ελίτ εδραιώθηκε για πάντα.

Για να σηματοδοτήσει την 70ή επέτειο από τον γάμο του πρίγκιπα Ρενιέ Γ’ και της Γκρέις Κέλι, το Παλάτι του Μονακό φιλοξενεί την ιστορική έκθεση Mariage du Siècle στα επίσημα διαμερίσματα του έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2026.

Η έκθεση ανατρέχει πίσω στο χρόνο, από την άφιξη της σταρ στο Μονακό με το υπερωκεάνιο SS Constitution, συνοδευόμενη από 80 αποσκευές, μέλη της οικογένειάς της, δημοσιογράφους και το κανίς της, τον Όλιβερ μέχρι την αναχώρηση του πριγκιπικού ζεύγους για τον μήνα του μέλιτος στις 19 Απριλίου 1956, την επταήμερη κρουαζιέρα τους στη Μεσόγειο επάνω στο φιλόξενο γιοτ Deo Juvante II, δώρο του Αριστοτέλη Ωνάση.

Σε όλη την έκθεση, τα ανέκδοτα περιστατικά επιτρέπουν ακόμα και σε όσους νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα, να ανακαλύψουν περισσότερα για το γάμο-ορόσημο. Η Mariage du Siècle υπενθυμίζει με τον πλέον εύγλωτο τρόπο πως αυτός ο «γάμος του αιώνα», όπως τον αποκάλεσε ο δημοσιογράφος Πιέρ Μακέν στην εφημερίδα Le Figaro τον Απρίλιο του 1956, ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ένα σύγχρονο παραμύθι

Η άφιξη στο λιμάνι ήταν ένα μικρό θέαμα από μόνη της. Η Κέλι ως σταρ του ήσυχου μέχρι τότε διαμαντιού της Γαλλικής Ριβιέρα, χαιρέτησε τα πλήθη στις ακτές, το πλοίο είχε βάρκες γύρω του και δημοσιογραφικές αποστολές από όλο τον κόσμο κατέγραφαν το παραμύθι. Ήταν 12 Απριλίου 1956.

«Ήταν το ξεκίνημα μιας εξαιρετικής εβδομάδας όπου η ευρωπαϊκή μοναρχία, το χολιγουντιανό γκλάμουρ, η διεθνής διπλωματία και ο λαϊκός ενθουσιασμός διασταυρώθηκαν» λένε οι επιμελητές.

Φωτογραφίες, ταινίες, ανέκδοτα αρχεία, προπαρασκευαστικά σχέδια, αλληλογραφία, ενδύματα, γαμήλια δώρα και άλλα εξαιρετικά αντικείμενα προσφέρουν μια φρέσκια ματιά στο γεγονός, όλα ευρήματα ενός εκτενούς ερευνητικού έργου που ηγήθηκε ο Τομάς Φουιλερόν, Διευθυντής Αρχείων και Βιβλιοθήκης του Παλατιού του Μονακό, και ο Βινσέν Βατρικάν, Διευθυντής του Οπτικοακουστικού Ινστιτούτου του Μονακό.

Βέβαια, για να ανασυνθέσουν με ακρίβεια κάθε λεπτομέρεια του γάμου, οι δύο επιμελητές ερεύνησαν πολύ πιο πέρα από τα εθνικά αρχεία, εμβαθύνοντας στα αρχεία του περιοδικού Paris Match, στα γαλλικά διπλωματικά αρχεία στο Quai d’Orsay, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στη Βιβλιοθήκη της Πόλης του Παρισιού, καθώς και σε διάφορες αμερικανικές συλλογές, ιδίως εκείνη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA).

«Ήταν το ξεκίνημα μιας εξαιρετικής εβδομάδας όπου η ευρωπαϊκή μοναρχία, το χολιγουντιανό γκλάμουρ, η διεθνής διπλωματία και ο λαϊκός ενθουσιασμός διασταυρώθηκαν»

Οι Φουιλερόν και Βατρικάν αφοσιώθηκαν επίσης στην ανάγνωση απομνημονευμάτων από τους πολυάριθμων μάρτυρες του μυστηρίου φέρνοντας στο φως οργανωτικά επιτεύγματα, απρόοπτα γεγονότα, αντιπαλότητες, διπλωματικές ευαισθησίες αλλά και κωμικές καταστάσεις,

Σε όλη την έκθεση, τα ανέκδοτα περιστατικά επιτρέπουν ακόμα και σε όσους νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα, να ανακαλύψουν περισσότερα για το γάμο-ορόσημο. Η Mariage du Siècle υπενθυμίζει με τον πλέον εύγλωτο τρόπο πως αυτός ο «γάμος του αιώνα», όπως τον αποκάλεσε ο δημοσιογράφος Πιέρ Μακέν στην εφημερίδα Le Figaro τον Απρίλιο του 1956, ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ένα σύγχρονο παραμύθι.

Μέγας Αυλάρχης, πρίγκιπας Ρενιέ

Η έκθεση αποκαλύπτει έναν πρίγκιπα βαθιά αναμεμειγμένο στις προετοιμασίες για ένα γεγονός που οργανώθηκε -και αυτό έχει τη σημασία του- σε λιγότερο από τρεις μήνες. «Ήταν πραγματικά ένας άθλος», λέει ο Φουιλερόν στο Μonaco Ηebdo. «Ένα tour de force».

Έχοντας επιστρέψει στο Μονακό μόλις δύο εβδομάδες πριν από τον γάμο του, τίποτα δεν ξέφευγε από την προσοχή του μονάρχη, καθώς έστελνε εξαιρετικά λεπτομερείς οδηγίες στο στενό του περιβάλλον από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο παλάτι εκτίθενται μερικά από τα περίφημα μικρά σημειώματα σε κίτρινο χαρτί που μερικές φορές έκαναν το προσωπικό του να τρέμει, καθώς και χειρόγραφα σχέδια γεμάτα σχόλια, ακόμη και σκίτσα.

Ο πρίγκιπας Ρενιέ ήθελε να ξέρει τα πάντα, παρεμβαίνοντας με χειρόγραφες σημειώσεις, ακόμη και σκίτσα για ένα γάμο που διοργανώθηκε σε μόλις τρεις μήνες. «Ήταν πραγματικά ένας άθλος», λέει ο Φουιλερόν στο Μonaco Ηebdo. «Ένα tour de force»

«Έχουμε τη διαδρομή προς την εκκλησία Sainte Dévote που έπρεπε να ακολουθήσει το αυτοκίνητο των νεονύμφων, καθώς και τη διαδρομή της επιστροφής, με τον γραφικό χαρακτήρα του ίδιου του πρίγκιπα Ρενιέ. Έχουμε ένα σχέδιο στο οποίο εξηγεί πώς πρέπει να δέσει η θαλαμηγός Deo Juvante II, δώρο του Ωνάση, και πού πρέπει να τοποθετηθούν οι φωτογράφοι», σχολιάζει ο Τομάς Φουιλερόν.

«Υπήρχε αυλάρχης, αλλά ο μέγας αυλάρχης ήταν ο ίδιος ο Πρίγκιπας Ρενιέ!» πρόσθεσε.

Αφθονία και δύο κάστορες

Όπως επιτάσσει η παράδοση, οι νεόνυμφοι έλαβαν εκατοντάδες δώρα από όλο τον κόσμο. Ορισμένα ήταν πραγματικά πολύτιμα, όπως ο συμπαγής ασημένιος δίσκος που παρουσιάστηκε από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ και η κάμπριο Ρολς-Ρόις που δωρίστηκε από τους θεσμούς του Μονακό, το Εθνικό Συμβούλιο και το Δημοτικό Συμβούλιο.

Άλλα ήταν πιο απροσδόκητα, συμπεριλαμβανομένης μιας γέννας από κλωσόπουλα και δύο κάστορες από τον Καναδά. Ο διοικητής και ωκεανογράφος Ζακ-Ιβ Κουστώ (1910-1997), ο οποίος σύντομα θα διοριζόταν διευθυντής του Ωκεανογραφικού Μουσείου, δώρισε ένα υποβρύχιο σκούτερ, το οποίο σήμερα έχει χαθεί.

Ο Υπουργός Επικρατείας της εποχής πίστεψε ότι θα ευχαριστούσε το ζευγάρι με μια προτομή του γαμπρού, φιλοτεχνημένη από τον Ζορζ ντε Μπουλόν (1926-1992), από τον οποίο πρίγκιπας είχε ήδη παραγγείλει μια προτομή του Δόκτορος Άλμπερτ Σβάιτσερ. Ωστόσο δεν είχε ιδιαίτερη τύχη. Η Γκρέις Κέλι την απέρριψε ως μη αναγνωρίσιμη παρά τις προτάσεις του δημιουργού για διορθώσεις.

Η εκδίκηση του Ζαν Κοκτώ

Ανάμεσα στις εξέχουσες προσωπικότητες που ήταν παρούσες στο Μονακό τον Απρίλιο του 1956, ανάμεσα σε κοσμικούς, παλιό χρήμα, γαλαζοαίματους, σταρ του παλιού Χόλιγουντ, μεγιστάνες, πολιτικούς και διπλωμάτες, ήταν ο Ζαν Κοκτώ.

Ο Γάλλος ποιητής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ζωγράφος και σκηνοθέτης του κινηματογράφου, ένας από τους πιο πολυσχιδείς καλλιτέχνες του μεσοπολέμου και μέλος της γαλλικής πρωτοπορίας ως φίλος του Μονακό και του Ρενιέ, είχε γράψει αρκετά κείμενα για τις γαμήλιες εκδηλώσεις.

Όμως ένα από τα έργα του —μια ωδή για δύο φωνές για το χορογραφικό γκαλά της όπερας— τελικά απορρίφθηκε από τους διοργανωτές, πιθανότατα επειδή θεωρήθηκε υπερβολικά αντισυμβατικό.

Ο Ρενιέ γνώριζε ότι η Γκρέις Κέλι θα έφερνε στο Μονακό διεθνή προβολή και κύρος που καμία οικονομική δραστηριότητα δεν μπορούσε να εξασφαλίσει, ο γάμος του μαζί της θα έφερνε στον τόπο του μια λαμπερή «ήπια ισχύ». Είχε απόλυτο δίκιο. Μετά το γάμο του αιώνα, ο τουρισμός αυξήθηκε σημαντικά και η εικόνα του Πριγκιπάτου ως προορισμού της παγκόσμιας ελίτ εδραιώθηκε για πάντα

Ο Κοκτώ ενοχλήθηκε, θεώρησε την απόφαση προσβλητική. Για να εκδικηθεί, ο Κοκτώ διέρρευσε το έργο του στον τύπο και, την ημέρα του θρησκευτικού γάμου, παρόλο που είχε κρατηθεί για εκείνον μια τιμητική θέση μέσα στον καθεδρικό ναό, επέλεξε επιδεικτικά να παραμείνει έξω, καθισμένος στο μπαλκόνι του Εθνικού Συμβουλίου.

Φωτογραφίες που διασώζονται στα αρχεία του Paris Match τον δείχνουν να αναμιγνύεται με το πλήθος μπροστά από τον καθεδρικό ναό και να υπογράφει αυτόγραφα. «Πιθανότατα ήθελε να κλέψει τα φώτα της δημοσιότητας και να δείξει τη δυσαρέσκειά του», εξηγεί ο Βινσέν Βατρικάν.

Ο Φρανσουά Μιτεράν εκνευρισμένος και μια μουσική μονομαχία

Πολύ πριν γίνει πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, ο Φρανσουά Μιτεράν εκπροσώπησε επίσημα τη Γαλλία στον πριγκιπικό γάμο υπό την ιδιότητά του ως Υπουργός Δικαιοσύνης.

Ως γνωστός του Ρενιέ, ο Μιτεράν περίμενε να κατέχει μια εξέχουσα θέση κατά τη διάρκεια των τελετών. Ωστόσο, το διεθνές πρωτόκολλο ακολουθεί αυστηρή αλφαβητική σειρά, και η γαλλική αντιπροσωπεία βρέθηκε μερικές φορές υποβαθμισμένη στη δεύτερη ή ακόμη και στην τρίτη σειρά.

«Ο Υπουργός Δικαιοσύνης τοποθετήθηκε πίσω από μερικούς αφανείς εκπροσώπους μιας μικρής χώρας»

Μια επιστολή που ανακαλύφθηκε στα αρχεία του Quai d’Orsay αποκαλύπτει τον εκνευρισμό του μελλοντικού προέδρου. «Ο Υπουργός Δικαιοσύνης τοποθετήθηκε πίσω από μερικούς αφανείς εκπροσώπους μιας μικρής χώρας […] ο πρίγκιπας προσπάθησε να αντισταθμίσει, μέσω της καλής του διάθεσης, την έλλειψη ευγένειας του προσωπικού», είχε γράψει. «Ο Μιτεράν δεν κράτησε κακία στον πρίγκιπα Ρενιέ», διαβεβαιώνει ο Τομάς Φουιλερόν.

Ο πριγκιπικός γάμος προκάλεσε επίσης μια διακριτική καλλιτεχνική αντιπαλότητα. Όταν τέθηκε το ζήτημα της μουσικής για τη θρησκευτική τελετή, ο Μονεγάσκος συνθέτης Λεό Φερέ θεώρησε τον εαυτό του ως τον ιδανικό υποψήφιο. Εξέφρασε το ενδιαφέρον του στο παλάτι με μια επιστολή που εκτίθεται στην έκθεση, ελπίζοντας φυσικά να επιλεγεί.

Ωστόσο, δεν είχε υπολογίσει τη Νάντια Μπουλανζέ, η οποία τελικά επιλέχθηκε στη θέση του. Εξέχουσα προσωπικότητα της γαλλικής μουσικής και στενή φίλη του πρίγκιπα Πιέρ, η ίδια προτιμούσε τους μεγάλους συνθέτες του κλασικού ρεπερτορίου, κατά προτίμηση εκείνους που είχαν ήδη πεθάνει, ώστε να αποφεύγονται τυχόν αντιπαλότητες.

Πόλεμος από δαντέλα

Η επιλογή του νυφικού της Γκρέις Κέλι προκάλεσε επίσης εντάσεις με δύο εμβληματικές γυναίκες του Χόλιγουντ να διασταυρώνουν τα ξίφη τους για να κερδίσουν την εύνοια και το τρόπαιο της ημέρας.

Από τη μία ήταν η Ίντιθ Χεντ, μόνιμη ενδυματολόγος της Paramount και η πιο βραβευμένη γυναίκα στην ιστορία των Όσκαρ. Απέναντι της ήταν η Έλεν Ρόουζ, η σταρ ενδυματολόγος της MGM. Τα στούντιο με τα οποία η Γκρέις Κέλι δεσμευόταν με συμβόλαια διεκδικούσαν την προβολή.

Φτιαγμένο από μεταξωτό ταφτά και παλαιά δαντέλα, διακοσμημένο με χιλιάδες πέρλες ραμμένες στο χέρι, με ψηλό λαιμό, μακριά δαντελένια μανίκια και ουρά άνω των τριών μέτρων, έγινε ένα από τα πιο επιδραστικά νυφικά όλων των εποχών

Η αντιπαλότητα μετατράπηκε σε ανταγωνισμό όπως μαρτυρούν και οι δύο στα αντίστοιχα απομνημονεύματά τους. Τελικά, η Έλεν Ρόουζ βγήκε νικήτρια, σχεδιάζοντας το φόρεμα που έχει γίνει ένα από τα πιο διάσημα στην ιστορία. Η Ίντιθ Χεντ έπρεπε να αρκεστεί στον σχεδιασμό του ταγιέρ που φόρεσε η πριγκίπισσα στον μήνα του μέλιτος.

Το νυφικό της Κέλι σε σχέδιο της Ρόουζ ολοκληρώθηκε σε έξι εβδομάδες και χρειάστηκε 35 μοδίστρες και τεχνίτες για τη δημιουργία του.

Φτιαγμένο από μεταξωτό ταφτά και παλαιά δαντέλα, διακοσμημένο με χιλιάδες πέρλες ραμμένες στο χέρι, με ψηλό λαιμό, μακριά δαντελένια μανίκια και ουρά άνω των τριών μέτρων, έγινε ένα από τα πιο επιδραστικά νυφικά όλων των εποχών.

Αντί για τιάρα, η Κέλι επέλεξε ένα καπέλο τύπου Juliet. Η ανθοδέσμη της αποτελούνταν από κρίνα της κοιλάδας. Η επιρροή του φάνηκε ακόμη και στο νυφικό της Κέιτ Μίντλετον το 2011. Η σημερινή του αξία εκτιμάται στα 800.000 δολάρια.

Ο γάμος όλων των γάμων

«Μετά τη στέψη της Ελισάβετ Β’ το 1953, ο γάμος του Ρενιέ και της Γκρέις θεωρείται συχνά ως ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιογραφικά γεγονότα του 20ού αιώνα», σημειώνει ο Τομάς Φουιλερόν.

Αν και ο ακριβής αριθμός δημοσιογράφων και φωτογράφων δεν μπορεί να εξακριβωθεί (κάποιες πηγές αναφέρουν 1.200, άλλες 1.800), εκπρόσωποι των media από όλες τις γωνιές του κόσμου βρέθηκαν για μέρες στο Μονακό για να καλύψουν τις εορταστικές εκδηλώσεις.

«Μετά τη στέψη της Ελισάβετ Β’ το 1953, ο γάμος του Ρενιέ και της Γκρέις θεωρείται συχνά ως ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιογραφικά γεγονότα του 20ού αιώνα»

Ένα προσωρινό κέντρο τύπου στήθηκε στο σημερινό κτίριο του Εθνικού Συμβουλίου. Το Paris Match ναύλωσε μάλιστα ακόμα και ελικόπτερο για να εξασφαλίσει εναέριες λήψεις -μια σπάνια πρωτοβουλία για τα δεδομένα και τον προυπολογισμό του Τύπου στα 50s.

Σε όλη την Ευρώπη, πλήθη ανθρώπων που δεν διέθεταν τηλεόραση συγκεντρώνονταν μπροστά από βιτρίνες καταστημάτων εξοπλισμένων με τηλεοράσεις για να παρακολουθήσουν τις τελετές.

Χαμένη ουτοπία

«Αυτή η μαζική παρουσία των μέσων ενημέρωσης προκάλεσε κάποιες υπερβολές», αφηγείται ο Βινσέν Βατρικάν. «Στο Èze, ένας φωτογράφος έπεσε σχεδόν στις ρόδες του αυτοκίνητου του πρίγκιπα καθώς εκείνος επέστρεφε από ένα ιδιωτικό γεύμα στο σπίτι της πριγκίπισσας Αντουανέτας, προκειμένου να βγάλει ένα αποκλειστικό στιγμιότυπο.

Η Nice Matin ανέφερε το γεγονός τότε με έναν κάποιον ευφημισμό με τίτλο ‘Οι φωτογράφοι διέκοψαν τον περίπατο’. Για την άφιξη της Γκρέις Κέλι, φωτογράφοι και Μονεγάσκοι κατέκλυσαν τα ημιτελή και εντελώς απροστάτευτα κτίρια στην αποβάθρα Quai Antoine για να έχουν την καλύτερη δυνατή θέα. Η Γκρέις Κέλι θα περιέγραφε αργότερα την πίεση των μέσων ενημέρωσης ως ανυπόφορη».

«Στο τέλος, όλα ξέφυγαν», έγραφε η Γκρέις Κέλι στην έμπιστη φίλη της, Προύντενς Γουάις. «Θέλαμε μια απλή, μικρή τελετή στη Νέα Υόρκη»

Η θρησκευτική τελετή στις 19 Απριλίου συγκέντρωσε 700 καλεσμένους, ανάμεσά τους τον Κάρι Γκραντ, την Άβα Γκάρντνερ, τον Ντέιβιντ Νίβεν και τον Αριστοτέλη Ωνάση, όχι όμως τον Φρανκ Σινάτρα -αν και προσκλήθηκε, λέγεται ότι δεν παρέστη για να μη μονοπωλήσει την προσοχή.

Την τελετή τέλεσε ο Επίσκοπος Ζιλ Μπαρτ, ενώ στο τέλος διαβάστηκε συγχαρητήριο μήνυμα από τον Πάπα. Η τελετή μεταδόθηκε από εννέα δίκτυα, μέσω Eurovision και MGM, φτάνοντας σε περίπου 30 εκατομμύρια τηλεθεατές. Έξω από τον ναό, 3.000 Μονεγάσκοι συμμετείχαν στους εορτασμούς.

Το ζευγάρι πέρασε τον μήνα του μέλιτος σε επταήμερη κρουαζιέρα στη Μεσόγειο με το γιοτ, δώρο του Έλληνα κροίσου, και το παραμύθι τους δεν έχασε τίποτα από το μύθο του μέσα στο χρόνο.

Δέκα χρόνια μετά την τελετή, το 1966, ο πρίγκιπας Ρενιέ θα παραδεχόταν στον βιογράφο του, Πίτερ Χόκινς, ότι «δεν κατάφερε να απολαύσει καθόλου εκείνες τις ημέρες»

Δέκα χρόνια αργότερα, το 1966, ο πρίγκιπας Ρενιέ θα παραδεχόταν στον βιογράφο του, Πίτερ Χόκινς, ότι «δεν κατάφερε να απολαύσει καθόλου εκείνες τις ημέρες».

Αν μπορούσε, είπε, να γυρίσει το χρόνο πίσω θα έκανε ό,τι περνούσε από τα χέρια του για να ακυρώσει όλη αυτή τη χολιγουντιανή υπερπαραγωγή με έναν ήσυχο γάμο σε ένα «μικρό, απομονωμένο ξωκλήσι της επαρχίας». Όμως το Μονακό χρειαζόταν τον μύθο του, και ο Ρενιέ με την Γκρέις αναγκάστηκαν να τον υπηρετήσουν μέχρι το τέλος.

Η Γκρέις Κέλι πέθανε το 1982 σε ηλικία 52 ετών μετά από ένα τραγικό και απροσδόκητο αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Ο πρίγκιπας Ρενιέ πέθανε το 2005. Το ζευγάρι απέκτησε τρία παιδιά: την Καρολίνα, τον Αλβέρτο Β΄ και τη Στεφανί.