Αριστερός, θρησκευόμενος, αριστοκράτης των ανάστατων νυχτών – Ο Άγγελος Αντωνόπουλος με δικά του λόγια

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος δεν είναι πια εδώ, η αυλαία στη ζωή του έπεσε αλλά αυτή η απώλεια ας μην αφήσει πίσω της το γνώριμο, βαρύ πένθος -στον ηθοποιό, δάσκαλο, ποιητή και συγγραφέα εικάζω πως ταιριάζει μια εκλεκτική σιωπή, όμοια με εκείνη που ακολουθεί το σβήσιμο των φώτων της σκηνής ύστερα από μια συγκλονιστική παράσταση.

Ο Αντωνόπουλος υπήρξε ένας αριστοκράτης των αισθημάτων περπατώντας με μαεστρία, ανάμεσα στη δόξα της μαζικής εικόνας και την ασκητική μοναξιά της λογοτεχνίας, χωρίς ποτέ να χάσει τον βηματισμό του.

Ανδρώθηκε μέσα στις συμπληγάδες της ιστορίας, βαφτίστηκε στην ευγένεια της τέχνης και επέλεξε να κλείσει τον κύκλο του όπως τον άρχισε, ως ένας «κατακτημένος» της ομορφιάς, αφήνοντας τις νύχτες του ανάστατες από στίχους και τη μνήμη μας γεμάτη από τη στιβαρή, βελούδινη φωνή του.

Με αφορμή την απώλεια του, ακολουθεί ένα απόσταγμα των δικών του λέξεων από συνεντεύξεις του. Από συναντήσεις του όπου ο Άγγελος Αντωνόπουλος, με ακούραστη εγρήγορση, πείσμα και αδιαφορία μέχρι την τελευταία στιγμή να παραδοθεί στην «ανετίλα» της συμβατικής παραίτησης, μίλησε για την τέχνη, την παιδική του ηλικία, την Αριστερά, τη θρησκεία και το χρέος να κοιτά ψηλά.

Ένα μανιφέστο για το πώς μπορεί κανείς να παραμείνει ανήσυχος, ερωτευμένος και πνευματικά μάχιμος σε πείσμα των καιρών.

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος, οξυδερκής, με χιούμορ, ο δάσκαλος, ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας που παραδόθηκε άνευ όρων στη λαγνεία της δημιουργίας σίγουρα πέτυχε τον ύψιστο στόχο του. Να φτάσει στην ακτή της δικής του Ιθάκης και, σαν ένας άλλος Οδυσσέας, να μας διηγηθεί πράγματα που κάνουν την ανάσα μας να μοιάζει με αυτό που πραγματικά είναι — ένα καθημερινό, ανεξήγητο θαύμα.

Οι κραδασμοί της ζωής του, οι έρωτες, τα θέατρα και οι μεγάλες του αλήθειες, έτσι όπως τις κατέθεσε ο ίδιος, ακολουθούν.

«Ο χρόνος σε αναγκάζει να είσαι φιλόσοφος, να σκέφτεσαι τις ταχύτητές του που αλλάζουν από ηλικία σε ηλικία. Πρέπει να έχεις χιούμορ για τον χρόνο. Για να το καταφέρεις, πρέπει να είσαι ικανοποιημένος για όσα πέρασαν, όσα έζησες».

«Τους καλύτερους στίχους μου τους έγραψα πεταγμένος, ανάστατος από το κρεβάτι μου τις νύχτες».

«Τίποτα δημιουργικό δεν προκύπτει χωρίς την παρόρμηση και την ενεργειακή δύναμη του έρωτα. Έτσι ξεκίνησα να γράφω αυτά που με δονούν».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος και ο Κουν

«Βγαίνοντας από το Εθνικό, όπου είδα τον “Θείο Βάνια” σε σκηνοθεσία του Κάρολου Κουν, κόντεψαν να με πατήσουν τα αυτοκίνητα. “Τι κάνω εγώ;” σκεφτόμουν. Πήγα στο Υπόγειο, βρήκα τον Κουν και του είπα θέλω να γίνω ηθοποιός. Κάθισα στη μέση της σκηνής και απήγγειλα την “Ιθάκη”. “Ξέρετε, τα ποιήματα δεν τα λέμε έτσι, αλλά εσείς με πείσατε ότι την Ιθάκη πρέπει να τη λέμε έτσι ακριβώς”, σχολίασε ο Κουν. Για το καλοκαίρι μού σύστησε να διαβάσω Ντοστογιέφσκι και Στανισλάβσκι. Μέχρι να βρω ένα βιβλιοπωλείο, επαναλάμβανα συνέχεια “Στανισλάβσκι, Στανισλάβσκι” για να μην το ξεχάσω».

«Χωρίς τη λαγνεία δεν μπορείς να είσαι καλλιτέχνης. Είναι η διαδικασία της προσέγγισης μέσα στο θέατρο. Διαβάζεις ένα έργο, βλέπεις τον ήρωα. Από εκεί και πέρα ξεκινάς κάθε μέρα, κάθε νύχτα να τον προσεγγίζεις. Αυτή η προσέγγιση έχει λαγνεία».

«Μας έλεγε κάποτε ο Κουν: “Μη λέτε ότι με αυτόν δεν έχω καμία σχέση. Αν κάνετε κατάδυση μέσα στα βάθη σας, στον εσωτερικό σας κόσμο, θα αναδυθείτε με πολλά στοιχεία που δεν ξέρατε ότι τα έχετε”».

«Όταν τελικώς πατάς το πόδι σου στο σανίδι για να παίξεις, υπάρχει μια ταραχή όμοια με αυτή του έρωτα, μία έντονη ερωτική ταραχή. Ανοίγει η αυλαία και έχεις το δημιουργικό τρακ. Αν δεν το ‘χεις, δεν γίνεται. Δεν υπάρχει άνεση στο θέατρο – υπάρχει μόνο αυτό που εγώ λέω “ανετίλα”. Μ’ αυτή προδίζεις και τον εαυτό σου και το έργο και τους συναδέλφους σου».

Η Αριστερά ως πυξίδα και ο Τσίπρας

«Από τα νεανικά μου χρόνια δέχτηκα το μπόλιασμα της Αριστεράς από διάφορα συμβάντα και από τους μεγαλύτερους ανθρώπους γύρω μου. Από ανθρώπους φυλακισμένους, κατατρεγμένους, εξορισμένους. Όταν βρίσκεται κανείς σε τρυφερή ηλικία και τα πρωτοβλέπει αυτά, δημιουργεί και μια συνείδηση».

«Η μάνα μου όταν με έβριζε δεν με έλεγε γαϊδούρι… Με έλεγε κομμουνιστή! Και της έλεγα αυτό δεν είναι ύβρις και μου έλεγε “Τον κακό σου τον καιρό, ξέρω εγώ πολύ καλά τι είναι!” απαντούσε».

«Δεν εννοείται επανάσταση χωρίς δράση. Η επανάσταση του καναπέ δεν βγάζει πουθενά. Δεν ξεπερνιέται ο Μαρξ, δεν ξεπερνιέται».

«Οι πολιτικοί που κάποτε πιστέψαμε μας έχουν διαψεύσει στο σημείο του να λες “δεν ασχολούμαι άλλο, δεν αξίζει τον κόπο”. Επιτρέπεται, όμως, να τελειώνεις εκεί, στο “δεν αξίζει τον κόπο;”; Αυτό έχει παραίτηση και η παραίτηση είναι λάθος, δεν τη δικαιούμαστε».

«Μου έγιναν προτάσεις όχι μόνο από το ΚΚΕ και από άλλα κόμματα. Δεν ήμουν τόσο μάχιμος στην πολιτική όσο θα ήθελα».

«Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν με έπεισε. Εύχομαι όμως να πετύχει ο Τσίπρας. Αυτό το βρίσκω καθαρά πολιτικό και πατριωτικό. Ο Τσίπρας είναι ένας άνθρωπος πολύ επικοινωνιακός, έχει πετύχει σε πολλά πράγματα, είναι ένα έξυπνο πολιτικό ον με πολλά λάθη, που έτσι πρέπει να τον δούμε. Δεν  πρέπει να στεκόμαστε με την καραμπίνα σαν αντιπολίτευση. Πάντα είμαστε αντιπολίτευση, αλλά είμαστε και συμπολίτευση. Αυτό χρειάζεται η χώρα. Πολλά πράγματα αντιμετωπίζονται με μικροπολιτική συνείδηση ή συνήθεια».

Ο πόλεμος, η κατοχή και ο Δεσπότης Αντώνιος

«Είμαι μεγάλος στην ηλικία γιατί ενηλικιώθηκα πολύ νωρίς. Όταν ήμουν στην Αρχαία Ολυμπία, είδα τους Γερμανούς να μπαίνουν στο χωριό. Είναι μια ανεξίτηλη εικόνα: αυτοί οι μηχανοκίνητοι άνθρωποι, με τα φοβερά γυαλιά… Ο άνθρωπος με τη μηχανή».

«Άκουγες τους ανθρώπους να φεύγουν με τα τρένα τραγουδώντας για τον πόλεμο. Αυτές είναι μεγάλες στιγμές. Οι ίδιοι άνθρωποι γύριζαν από τον πόλεμο πεινασμένοι και ξυπόλυτοι. Και στην Κατοχή, αυτό που είδαν τα μάτια μου, να πεθαίνει ο κόσμος στους δρόμους… Ο Εμφύλιος, αυτές οι εντάσεις, οι τρομακτικοί κραδασμοί».

«Μου μένει αξέχαστη η γνωριμία μου με τον Αντώνιο, τον δεσπότη της Ηλείας. Αυτός είχε παρατήσει την έδρα του και βγήκε στο βουνό, αντάρτης. Καθαιρέθηκε ύστερα, χαρακτηρίστηκε αριστερός ενώ είπε ότι ποτέ δεν ήταν κομμουνιστής, απλώς έφυγε και πήγε στο βουνό για να ευλογήσει τα όπλα των αγωνιστών. Πήγαινα κάθε Κυριακή στο σπιτάκι που έμενε στο Αιγάλεω. Ένας έρημος, μεγάλος, θεόρατος ήρωας και Μητροπολίτης. Τρώγαμε μαζί και μου ζητούσε να του απαγγέλλω κάτι, ένα ποίημα. Και μετά μας έλεγε το “Φως Ιλαρόν”. Θεϊκά, μαγευτικά».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος, η πατρότητα και η Δανδουλάκη

«Πατέρα δεν γνώρισα, έφυγε όταν ήμουν δύο ετών. Ξέρετε τι γνώρισα; Την έλλειψή του. Τα παιδιά της γειτονιάς είχαν ένα θάρρος ζωής επειδή είχαν τον πατέρα τους. Εγώ δεν τα είχα όλα αυτά, είχα μόνο τη μαμά. Η μαμά ήταν αυστηρή και στοργική, αυστηρή και τρυφερή, αυστηρή και βαρυπενθούσα. Όταν μεγαλώσαμε τη μάλωνα επειδή δεν παντρεύτηκε…

Φοβόταν και ήθελε να με προστατεύσει. Δεν μπορούσε να αισθανθεί έναν ξένο άνθρωπο μέσα στο σπίτι, τη συμπεριφορά ενός ξένου απέναντι σ’ εμένα. Μας είχε αφήσει μια πενιχρή σύνταξη και φυτοζωούσαμε. Έρχονταν γιορτές και Χριστούγεννα χωρίς δώρα. Δεν είχαμε τίποτα».

«Έναν γάμο έκανα, δεν προχώρησε. Παιδιά δεν είχαμε. Τότε που δεν ερχόντουσαν τα παιδιά, ως νέος και ως ερωτικός, περπάταγα με τη σκούφια μου στραβά και σφυρίζοντας».

«Οι μόνες στιγμές που σκέφτομαι την ηλικία μου είναι όταν γίνεται αισθητή η απουσία των παιδιών, των απογόνων. Ως νέος δεν έδωσα μεγάλη σημασία σε αυτό. Τώρα μελαγχολώ. Θα ήθελα να έχω ένα παλικάρι, μία κοπέλα… Να πηγαίνουμε σινεμά, να μου λένε τα ερωτικά τους και να περνάμε ωραία. Η ανάγκη για παιδιά είναι τώρα αισθητή. Ευλογώ τη μοίρα που έφερε κοντά μου την Κάτια Δανδουλάκη, τη θεωρώ σαν παιδί μου, αδερφή μου».

H Αλίκη, η Τζένη και το τάβλι

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος σε παραγωγές της Finos Film

«Πέρασαν μεγάλες και αξέχαστες σχέσεις, ωραίες στιγμές στα πλατό και στη σκηνή με πρωταγωνίστριες όπως οι Παξινού, Ζαβιτσιάνου, Καρέζη, Βουγιουκλάκη, Μαυροπούλου… και άλλες σπουδαίες κυρίες που συνυπήρξα μαζί τους επί σκηνής».

«Το τάβλι δεν το απαρνήθηκα ποτέ. Μεγάλη μου παρτενέρ ήταν η Καρέζη. Μεγάλη ταβλαδόρισσα, θύμωνε πολύ. Όμως η Τζένη ήταν γοητευτική και όταν θύμωνε».

«Διέψευδα πάντα όσα λέγονται για την κόντρα της Αλίκης Βουγιουκλάκη με τη Τζένη Καρέζη. Οι αναμνήσεις μου από τους συναδέλφους μου είναι πολύτιμες. Από εκεί και πέρα, αν υπήρξε κάποια πικρία, θα ήταν μικρόψυχο από την πλευρά μου να μείνω σε αυτή».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος και το κεφάλαιο έρωτας

«Ο έρωτας για μένα υπήρξε εναυσματικό στοιχείο της ζωής μου, στην πρόοδό μου. Εναυσματικό στοιχείο για τις επιτυχίες μου, και ακόμα το πιστεύω. Δεν ήταν κατακτητής αλλά ήμουν κατακτημένος και αυτό μου άρεσε πάρα πολύ. Οι γυναίκες με αγάπησαν επειδή τις αγάπησα και εγώ. Και περάσαμε πολύ ωραία… Χαιρόμουν χωρίς αυτό δεν θα μπορούσαν σήμερα να επικαλεστώ τίποτα σημαντικό στην ζωή μου».

«Την ώρα που ζούσα έναν έρωτα έλεγα “Αυτή είναι η γυναίκα της ζωής μου”. Πάντα πιστεύεις ότι ο μεγάλος έρωτας είναι ο τελευταίος, όμως υπάρχει πάντα κάποιος που είναι τελευταίος».

«Το φλερτ είναι πανταχού παρόν – σε όλες τις δραστηριότητες του ανθρώπου. Κάποτε μου έλεγε ένας καθηγητής Πανεπιστημίου ότι τα ωραιότερα συγγράμματά του τα είχε γράψει ερωτευμένος. Το φλερτ είναι το έναυσμα της ερωτικής ζωής. Από κάπου ξεκινάει, από ένα νεύμα, μία συναίνεση, μία συγκατάβαση. Αυτά κάνουν την ζωή να έχει νόημα και χυμούς».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος, ο Άγνωστος Πόλεμος και οι χαμένες μπομπίνες

«Με βρήκε η εύνοια της τηλεόρασης και εκτινάχθηκα σε δημοσιότητα. Ο “Άγνωστος πόλεμος” ερήμωνε την Ελλάδα όταν παιζόταν. Όπου δεν έπιανε η ΥΕΝΕΔ, ναύλωναν πούλμαν και πήγαιναν στην επόμενη πόλη».

«Εκείνη τη γενιά την είχα κερδίσει. Είχα μεγάλη επικοινωνία με αυτούς τους ανθρώπους. Το ’67, το ’68, το ’69 και το ’70, είχε 30 χρόνια απόσταση από το ’40. Αυτό σημαίνει ότι οι θεατές των σειρών είχαν ζήσει τον πόλεμο. Ο κόσμος μου έλεγε στο καμαρίνι ότι έκλαιγε επειδή έβλεπε ένα επεισόδιο και το είχε ζήσει».

«Βγήκα να κάνω παράσταση, είχε προβληθεί το πρώτο επεισόδιο και μου πετούσαν γαρδένιες, σαν να ήταν πίστα μπουζουκιών. Ντράπηκα τους συναδέλφους μου στη σκηνή. Ξαφνιαστήκαμε, αντιλαμβάνεστε σε πόσο δύσκολη θέση ήρθα, διότι επί σκηνής είχα καταξιωμένους συναδέλφους και μεγάλους και ξαφνικά βρέθηκα εγώ με αυτή την εκδήλωση. Ήταν μια Κυριακή απόγευμα, μας ξάφνιασε όλους αυτό».

«Στη μεταπολίτευση κάποιοι με κατηγόρησαν… Ο καταιγισμός πυρών ήταν από δημοσιογράφους. Εγώ δεν είχα ενοχές. Ήταν το έπος του ελληνοαλβανικού πολέμου, γιατί να μην το παίξω;»

«Είναι μια αδιαφορία και μια γαϊδουριά αυτών που εργάζονται εκεί [στην κρατική τηλεόραση]. Έγραψαν πάνω στις μπομπίνες αθλητικά ματς. Ήταν εγκληματική αδιαφορία».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος, το χρήμα και θέση μάχης

«Ξαφνικά ήρθαν τα πρώτα μεροκάματα του θεάτρου και άρχισε να βράζει το τσουκάλι και να αλλάζει η ζωή μας. Πήγα στο Χίλτον, έκανα μια οντισιόν και πήρα τον ρόλο. Το τηλέφωνο που θέλαμε να βάλουμε κόστιζε δύο χιλιάδες δραχμές και για την ταινία πήρα είκοσι χιλιάδες. Η μητέρα μου τα ‘χασε, δεν μπορούσε να πιστέψει ότι πήρα τόσα πολλά χρήματα για να παίξω ένα ρόλο».

«Είχα υπογράψει ένα τριετές συμβόλαιο με τον Κώστα Μουσούρη και πριν τελειώσει η τριετία με βρήκε η μεγάλη επιτυχία. Έκοβαν εισιτήρια για ένα μήνα μετά. Μου λέει ο Μουσούρης “Πόσα θέλετε;”. Εγώ δεν κατάλαβα τι εννοούσε, αφού είχαμε ήδη συμβόλαιο. “Με αυτό το συμβόλαιο σας εκμεταλλεύομαι πλέον”, μου απάντησε και το έσκισε για να μου κάνει ένα καινούριο. Αξέχαστα και συγκινητικά πράγματα».

«Μέσα στις εντάσεις της ζωής είχα νιώσει πολλές φορές ενοχή επειδή δεν ήμουν τόσο μάχιμος όσο θα ήθελα. Το μόνο που με παρηγορούσε ήταν ότι το θέατρο – αυτό καθ’ αυτό – ήταν και είναι ένα μετερίζι, μια θέση μάχης. Φτάνει να κάνεις επιλογές που να σε δικαιώνουν. Δεν έκανα πάντα τις σωστές επιλογές, κάποιες φορές κατέφυγα και εγώ στις εύκολες λύσεις. Έκανα και μπουλβάρ και ασήμαντα πράγματα. Οι αποφάσεις μου δεν ήταν μόνο ιδεολογικές. Τις επηρέαζε και η αγωνία του ταμείου. Αυτή η αγωνία γεμίζει τη δουλειά μας με ανασφάλεια. Γι’ αυτό και η ωραιότερη μουσική του θεάτρου είναι η βαβούρα του κοινού λίγο πριν ανοίξει η αυλαία. Κάποιες φορές στάθηκα στο ύψος των περιστάσεων, αλλά πιστεύω ότι έκανα λιγότερα από αυτά που θα έπρεπε να έχω κάνει».

«Για ό,τι μου έχει συμβεί δεν καταγράφω χρεωστικές καταχωρήσεις. Μπορεί να με έχουν πικράνει, μπορεί να μη μου έχουν ανταποδώσει αυτό που περίμενα, αλλά εγώ ποτέ δεν έκανα κάτι επιδιώκοντας την ανταπόδοση».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος για τον Μαρξ, τον Γαλιλαίο και τον Μίκη

«Ο Μαρξ είναι μέσα στις οδύνες. Και αν δεν ήταν μέσα στις οδύνες, δεν θα μπορούσε και να δημιουργεί τέτοιους κραδασμούς. Οι κραδασμοί δεν δημιουργούνται με ειδυλλιακές καταστάσεις, οι κραδασμοί δημιουργούνται από μεγάλες ανησυχίες και από μεγάλες προσωπικότητες. Οι φιλόσοφοι είχαν σταθεί στην ερμηνεία του κόσμου, ενώ το θέμα ήταν πώς να τον αλλάξουμε».

«Στις μεγάλες κρίσεις της ιστορίας και του κόσμου, η τέχνη είναι πάντα παρούσα, όπως υποχρεούται. Βεβαίως, έχει μεγάλα επιτεύγματα καθώς προσπαθεί να είναι τόσο παρούσα, όσο και μάχιμη μέσα στις αγωνίες του κόσμου. Πολλές φορές γίνεται το λάθος να είναι στρατευμένη. Αυτό πάλι είναι κακό. Όταν όμως μπορεί να εκφράζεται μέσα από την ελευθερία που δικαιούται, γιατί αν δεν την έχει ευνουχίζεται και είναι κατευθυνόμενη, δίνει ένα τεράστιο και σημαντικό “παρών”. Εφόσον είναι παρούσα ως μάχιμη πάντα, κάθε κίνησή της είναι μανιφέστο. Είτε βγαίνει στους δρόμους, είτε αντιστέκεται, είτε προφυλακίζεται.

Στην εποχή μου τραγουδούσαμε κάτι αβαθή τραγουδάκια, κάτι ανοησίες και ξαφνικά βρεθήκαμε μπροστά στο Θεοδωράκη, ο οποίος έγραψε μουσική που μας ξεσήκωσε, μας συνεπήρε και μας ανέδειξε τη μεγάλη ελληνική ποίηση. Ποιος άνθρωπος του λαού θα καθόταν ποτέ στην ταβέρνα να τραγουδήσει Ελύτη και Σεφέρη; Και όμως έτσι έγινε. Ήταν μανιφέστα αυτά, αν σκεφτούμε και πόσο διώχθηκε ο Θεοδωράκης. Αυτό το μεγάλο άντρα, τον είχαν σε κάποιο χωριό σε κατ’ οίκον περιορισμό, όπως και το Γαλιλαίο».

Ο Χριστός και το αληθινό θαύμα

«Είμαι θρησκευόμενος. Αριστερός και θρησκευόμενος. Ο Χριστός είπε “ο έχων δύο χιτώνες….”. Αυτή είναι η πρώτη πολιτική οικονομία που διδάχθηκε ο κόσμος. Και αυτήν την πολιτική οικονομία την έκανε επιστήμη ο Μαρξ γράφοντας το “Κεφάλαιο”. Εγώ έψελνα στην εκκλησία, μεγάλωνα, άρχισα να ερωτεύομαι και πάλι ήμουν θρησκευόμενος. Δεν πήγα να καλογερέψω αλλά συνέχισα να πιστεύω. Ακόμα μου αρέσει. Ήμουνα στη θεωρία τόσο πιστός στην Αριστερά αλλά επειδή είχα από νέος ξεκινήσει να είμαι θρησκευόμενος, δεν είδα τα δύο αυτά να συγκρούονται».

«Αχ, Θεέ μου! Πήγαμε κάποια στιγμή στον Παρνασσό να γυρίσουμε μια ταινία με την Αλίκη και στο δρόμο μας σταμάτησαν καλόγριες, περνούσαμε έξω από ένα μοναστήρι. Μας ρώτησαν που θα κοιμηθούμε το βράδυ και τους είπαμε στη Λειβαδιά. Δεν μας άφησαν να φύγουμε, μας κάλεσαν να μας φιλοξενήσουν. Ήταν οι μέρες του Πάσχα, με εκείνες τις ολονυχτίες, τις μυσταγωγικές λειτουργίες της νύχτας. Υπήρχε μαζί μας και η παρέα – συμπαθητική θα την χαρακτηρίσω – τα τσογλάνια του συνεργείου που ήθελαν να έρθουν για να σπάσουν πλάκα. Και μπήκαν στην εκκλησία. Αυτή η χορωδία, αυτό που ακούσαμε, μας έκανε όλους να κλάψουμε. Ηθοποιοί και τεχνικοί, πρωταγωνιστές και ηλεκτρολόγοι. Όλοι μαζί τα είχαμε χάσει. Η θρησκεία είναι μεγάλη υπόθεση, παρόλο που στο όνομά της γίνονται εγκλήματα, πόλεμοι».

«Τα θαύματα είναι ανοησίες. Λένε “έπεσε σε 20 μέτρα βάθος, αλλά είχε Άγιο”. Μα αν είχε Άγιο γιατί έπεσε; Χρειάζεται λογική, καθαρό μυαλό και να βλέπεις ότι ο άνθρωπος είναι μαζί με τον Θεό, έτσι υπάρχει – αυτό είναι το θαύμα».

«Έλεγε ένας γιατρός κάποτε “Κατά τύχη ζούμε”. Τι εννοούσε; Αν ξέραμε πώς είναι ο ανθρώπινος οργανισμός και πόσες λειτουργίες πρέπει να συντρέξουν μαζί για να πάρουμε ανάσα, για να υπάρξουμε, θα καταλαβαίναμε ότι κάτι γίνεται, κάτι πέρα από την κοινή λογική. Κάθε μέρα τσεκάρω την όρασή μου. Αν βλέπω σαν και χθες, είμαι ευτυχής».

Ο Άγγελος Αντωνόπουλος της μνήμης και του αύριο

«Οι μνήμες έχουν την ευλογία να σε βρίσκουν να πολεμάς. Να σε βρίσκουν να φυλάττεις Θερμοπύλες. Τι άλλο πιο σημαντικό μπορεί να υπάρξει στη ζωή ενός ανθρώπου απ’ αυτό, για να την κάνει μεγάλη και σπουδαία;»

«Όταν σκέφτομαι αυτούς που απουσιάζουν τώρα πια και συνειδητοποιώ ότι εγώ είμαι ακόμα παρών, συναισθάνομαι τις υποχρεώσεις μου. Αποφεύγω να σκέφτομαι την ηλικία μου. Ξέρετε πως; Φλερτάροντας και κάνοντας σχέδια για το μέλλον. Χρειάζεται αντοχές και γεμάτες μπαταρίες. Είμαι συνεχώς σε εγρήγορση, ακριβώς διότι δουλεύω πολύ. Αν δε δούλευα πολύ θα είχα βρεθεί στο τέλμα, όμως είμαι συνεχώς σε μια δραστηριότητα και δεν προγραμματίζω κανένα τέλος. Δεν αισθάνομαι αυτό το τέλος, αισθάνομαι ότι βρίσκομαι στα μισά του δρόμου και μπορώ να προγραμματίζω και να έχω εφόδια για να προχωρώ. Σκηνοθεσία και υποκριτική ταυτόχρονα δεν είναι εύκολος συνδυασμός. Αν σκεφτείς όμως ότι έχω μισόν αιώνα στο θέατρο, υπάρχει μια εμπειρία».

«Ήμουν δάσκαλος για 35 χρόνια σε δραματικές σχολές. Δημιούργησα καταπληκτικές σχέσεις με ωραίους νέους και ωραίες νέες, ανήσυχα παιδιά. Τους έλεγα πάντα να είναι ρομαντικοί και να ονειρεύονται το καλύτερο. Όταν τους αποχαιρετούσα, τους προέτρεπα να είναι ρομαντικοί μέχρι το τέλος της ζωής τους γιατί αυτό είναι το παρορμητικό της δημιουργίας».