1-2-3 Πολλοί ΟΠΕΚΕΠΕ!

«1-2-3 πολλά Βιετνάμ» φώναζαν οι εξεγερμένοι φοιτητές στην εποχή του Μάη 1968. Δεν ξέρω εάν επηρεασμένοι φώναξαν και στη Νέα Δημοκρατία κάποια στιγμή «1-2-3 πολλοί ΟΠΕΚΕΠΕ», όμως αυτή ακριβώς ήταν η γραμμή που εφάρμοσαν.

Γιατί όπως γράφτηκε πολλές φορές ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν σύμπτωμα. Δεν ήταν απλώς σκάνδαλο. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν μια πολιτική μέθοδος. Ήταν η στρατηγική ότι ένα μέρος της ευρωπαϊκής και δημόσιας δαπάνης θα «αξιοποιείτο» για να ταϊστεί ένα κομματικό ακροατήριο. Είτε αυτό αφορούσε «κοινωνικές ομάδες», είτε αφορούσε φίλιους επιχειρηματίες.

Αυτό προκύπτει από όσα μαθαίνουμε για τη λεγόμενη υπόθεση Παναγόπουλου. Και λέω λεγόμενη γιατί μπορεί η υπόθεση να ξεκίνησε από την αποκάλυψη ότι ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ ελέγχεται για κακουργήματα σε σχέση με κονδύλια της ΕΕ που διαχειρίζεται το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ όμως είναι φανερό ότι επρόκειτο για «υπόθεση ΝΔ», δηλαδή για τον τρόπο που υπουργοί, όπως ο Κωστής Χατζηδάκης, η Νίκη Κεραμέως και ο Νίκος Παπαθανάσης έστησαν ουσιαστικά μια μηχανή, ώστε ευρωπαϊκές και εθνικές χρηματοδοτήσεις να αποτελέσουν απλώς ζεστό χρήμα σε τσέπες ημετέρων, χωρίς απαραίτητα να αντιστοιχούν σε πραγματικό έργο. Και το έκαναν αυτό διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο που παρακάμπτοντας την ευρωπαϊκή νομοθεσία και το Ελεγκτικό Συνέδριο, έκανε διάφορους «κοινωνικούς εταίρους» όπως τη ΓΣΕΕ συνδιαχειριστές των αντίστοιχων προγραμμάτων («συμπράττοντες φορείς»), δηλαδή τους έδινε χρήμα να «ταΐσουν» και αυτοί. Με αποτέλεσμα να ψάχνουν τώρα οι δικαστικές αρχές σε ποιες τσέπες κατέληξαν κάποια εκατομμύρια. Κάποτε τα κονδύλια για τα επιδοτούμενα προγράμματα για ανέργους ήταν και μια έμμεση επιδότηση της ανεργίας, ιδίως όταν οι συμμετέχοντες δεν αντιστοιχούσαν στα τυπικά κριτήρια. Μόνο που τώρα κάποιοι είδαν το σχετικά κονδύλια ως έμμεση χρηματοδότηση διαφόρων, ως άμεσο εισόδημα, στην κατηγορία «στην υγειά των κορόιδων, που ακόμα θεωρούν ότι για να πληρωθείς πρέπει να εργαστείς κιόλας».

Και μέχρι τώρα μάθαμε την κορυφή του παγόβουνου. Καθώς όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι τέτοιες πρακτικές διασπάθισης ήταν διαδεδομένες και αφορούν και άλλα υπουργεία.

Ας θυμηθούμε τι είχαν κάνει στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πήραν την «τεχνική λύση» που ήταν ένας τρόπος για να μην στερούνται επιδοτήσεις που δικαιούνταν οι κτηνοτρόφοι και την έκαναν ουσιαστικά έναν μηχανισμό ώστε διάφοροι επιτήδειοι που απλώς είχαν τις σωστές γνωριμίες να παίρνουν ενισχύσεις για ανύπαρκτα πρόβατα.

Ας θυμηθούμε το «σκόιλ ελικικού» και το πώς μοιράστηκαν τότε χρήματα σε σχέση πάλι με επιδοτούμενα προγράμματα.

Ας θυμηθούμε ένα ολόκληρο φάσμα από απευθείας αναθέσεις, συχνά υπερκοστολογημένες σε διάφορα υπουργεία.

Ας θυμηθούμε την αξιοποίηση της κρατικής διαφημιστικής δαπάνης για να εξασφαλίζεται ευνοϊκή δημοσιότητα και να συντηρούνται διάφορα κομματικά επικοινωνιακά οικοσυστήματα. Εδώ είδαμε ιδιωτική εταιρεία του χώρου της επικοινωνίας, από αυτές που ευνοούνταν από τη δημόσια δαπάνη προβολής, να λειτουργεί και ως μηχανισμός μισθοδοσίας κομματικών στελεχών και κομματικών τρολ.

Και εύλογα αναρωτιέται κανείς τι θα μάθουμε όταν αρχίσουν οι διαχειριστικοί έλεγχοι και για το τι έγινε με τα λεφτά του Ταμείου Ανάκαμψης που βαίνει προς ολοκλήρωση.

Όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Είναι ένας τρόπος άσκησης της εξουσίας. Είναι ένας τρόπος διαμόρφωσης μιας κοινωνικής βάσης. Είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους συγκροτείται η μειοψηφία που επιμένει στις δημοσκοπήσεις να απαντά ότι τα πράγματα πάνε προς τη σωστή κατεύθυνση και εκλογικά στηρίζει τη Νέα Δημοκρατία.

Και βέβαια αυτό αποτυπώνει και μια ολόκληρη αντίληψη για το πώς αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση τους δημόσιους πόρους, ευρωπαϊκούς και εθνικούς. Δεν τους βλέπει ως εργαλεία, δεν τους βλέπει ως τρόπο να αναβαθμιστούν πραγματικά οι υποδομές, δεν τους βλέπει με όρους πραγματικού έργου. Τους βλέπει πρωτίστως ως «ζεστό χρήμα» για την αγορά που εάν συνδυάζεται και με κάποιο έργο ακόμη καλύτερα, διαφορετικά δεν χάλασε ο κόσμος γιατί όλα αυτά κάπως καταλήγουν στην κατανάλωση και μετά λέμε ότι έχουμε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από άλλες χώρες. Μόνο που στηρίζονται στην κατανάλωση και όχι στην επένδυση.

Γι’ αυτό και η αντίληψη για τη διαχείριση δεν είναι ούτε το σχέδιο, ούτε η αγορά ως πραγματικός ανταγωνισμός. Η αντίληψη της διαχείρισης είναι η «αγορά της εύνοιας», κοινώς να αναζητήσεις να βρεις «άκρη» και κάπως θα «βολευτείς» και εσύ. Όμως, αυτό δεν είναι «επιτελικό κράτος», αλλά «επιτελικό πάρτι εκατομμυρίων».

Ότι σε αυτό το τοπίο βγαίνουν οι υπουργοί που ευθύνονται για αυτούς τους χειρισμούς και λένε ότι όλα ήταν σύννομα απλώς καταδεικνύει και μία αδυναμία να κατανοήσουν ότι κινούνται εντός μιας διαρκούς παραβατικότητας. Γιατί νομιμότητα δεν είναι να αλλάζουμε το θεσμικό καθεστώς πολλών ετών για τη διαχείριση κονδυλίων, ώστε να βρούμε «συμπράττοντες» στη διασπάθιση και να διευκολύνουμε παρεάκια να «βγάλουν το κατιτί τους». Νομιμότητα δεν είναι όταν χτυπάνε όλα τα καμπανάκια από ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές ότι η πρακτική είναι παράτυπη, να ξαναγράφουμε τους νόμους για να παρακάμψουμε τις αντιρρήσεις των ευρωπαϊκών υπηρεσιών και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, και να νομοθετούμε «κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης» για να βρούμε τελικά από αλλού τα χρήματα που υποσχεθήκαμε. Και σίγουρα δεν είναι νομιμότητα το να είναι διαρκώς η χώρα στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών θεσμών για κακοδιαχείριση πόρων γιατί στο τέλος στερούνται αυτούς τους πόρους και αυτοί που τους έχουν όντως ανάγκη και η χώρα στερείται ένα αναγκαίο χρηματοδοτικό εργαλείο.

Όλα αυτά καταδεικνύουν αυτό που έχει ξαναγραφεί και που είναι ότι πλέον έχουμε μια διακυβέρνηση που συμπεριφέρεται ως «καθεστώς». Που πιστεύει, δηλαδή, ότι επειδή η Νέα Δημοκρατία, παραμένει το μεγαλύτερο κόμμα στη Βουλή και προς το παρόν δεν φαίνεται να έχει αντίπαλο ανάμεσα στα κόμματα της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης, μπορεί στην πράξη να κάνει ό,τι θέλει, ακόμη και αδιαφορώντας για όλους τους κανόνες χρηστής διαχείρισης. Μόνο που είναι γελασμένη εάν πιστεύει αλαζονικά ότι θα το ξεπεράσει και αυτό, επειδή στο τέλος η κοινωνία θα αδιαφορήσει και  επειδή το μόνο που νοιάζει τους ανθρώπους είναι να έχουν δουλειά και μεροκάματο. Γιατί η κοινωνία μπορεί να φαίνεται απαθής αλλά αδιάφορη δεν είναι. Και οι άνθρωποι ξέρουν πως όταν γιγαντώνεται η κακοδιαχείριση και η διασπάθιση στο τέλος την πληρώνουμε όλοι: γιατί χάνονται πόροι που θα μπορούσαν όντως να αξιοποιηθούν, γιατί ακυρώνονται έργα, γιατί περιορίζονται οι ευρωπαϊκοί πόροι.

Και εδώ ας σημειώσουμε και κάτι ακόμη. Μιλάμε για την κυβέρνηση, μιλάμε για μεμονωμένους υπουργούς, αναφέρουμε ευθύνες, αποφάσεις. Μόνο που η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας είναι και κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Για την ακρίβεια ήταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης που περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο ίσως διεκδίκησε να έχει τον τελευταίο λόγο (ενίοτε και τον πρώτο) για κάθε τι που αποφάσιζε η κυβέρνηση, για τα νομοσχέδια, για τις αποφάσεις, για τις κατευθύνσεις. Αυτό είναι το νόημα άλλωστε του «επιτελικού κράτους» και του τρόπου που ανήγαγε το Μέγαρο Μαξίμου στο βασικό κέντρο λήψης αποφάσεων. Πράγμα που σημαίνει ότι όσοι υπουργοί και εάν στοχοποιηθούν – ή ακόμη και «καρατομηθούν» στον επόμενο ανασχηματισμό – στο τέλος της ημέρας μέρος της ευθύνης θα αφορά και τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη.