Μύθος ή πραγματικότητα – Μέρος Β: Η θεωρία Ράιαν – Πίτμαν για τη Μαύρη Θάλασσα

Η είδηση της ανακάλυψης που έκανε η αποστολή της National Geographic Society στη Μαύρη Θάλασσα ξεκίνησε ήδη να κάνει το γύρο του κόσμου. Τα ευρήματα, ούτε λίγο ούτε πολύ, υποδεικνύουν ότι στην περιοχή πρέπει να υπήρχε ένας παράκτιος οικισμός που κατακλύστηκε από μια πλημμύρα πριν από πολλές χιλιάδες χρόνια. Τα κατάλοιπα αυτού του οικισμού βρέθηκαν 95 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της Μαύρης Θάλασσας -περίπου 20 χιλιόμετρα ανοιχτά των τουρκικών ακτών- και έρχονται να υπενθυμίσουν στους ειδικούς τη θεωρία των γεωλόγων Ουίλιαμ Ράιαν και Ουόλτερ Πίτμαν του Πανεπιστημίου της Κολούμπια, στο βιβλίο τους Noahs Flood (Ο Κατακλυσμός του Νώε), που εκδόθηκε το 1997.

Συγκεκριμένα, οι δύο γεωλόγοι συσχετίζουν την πλημμύρα στη Μαύρη Θάλασσα με τη βιβλική ιστορία του Νώε και υποστηρίζουν ότι προς το τέλος της τελευταίας παγετώδους εποχής, πριν από 12.000 χρόνια, η περιοχή ήταν μια λίμνη γλυκού νερού μέχρι που πλημμύρισε από το αλμυρό νερό της Μεσογείου, περίπου 7.000 χρόνια πριν. Οι έρευνες των Ράιαν και Πίτμαν έδειξαν ότι, όταν έλιωσαν οι παγετώνες, η στάθμη της Μεσογείου και των θαλασσών του πλανήτη ανέβηκε βαθμιαία και τα νερά διέρρηξαν τη λωρίδα της ξηράς που χώριζε τη θάλασσα από τη μικρότερη λίμνη του γλυκού νερού.

Σύμφωνα με τους Ράιαν και Πίτμαν, τα νερά διάνοιξαν τον πορθμό που σήμερα ονομάζεται Βόσπορος και χωρίζει τη Μεσόγειο από τη Μαύρη Θάλασσα. Τα ορμητικά νερά σχημάτισαν έναν καταρράκτη πολύ μεγαλύτερο από το Νιαγάρα και έπεσαν στη Μαύρη Θάλασσα, εισχωρώντας στην ξηρά μέχρι και ενάμισι χιλιόμετρο την ημέρα, με αποτέλεσμα να καλυφθεί η αρχική ακτογραμμή και να βυθιστούν όλοι οι οικισμοί της περιοχής κάτω από εκατοντάδες μέτρα θαλασσινού νερού.

Οι Ράιαν και Πίτμαν υποθέτουν ότι οι άνθρωποι που ζούσαν στις όχθες της λίμνης πρέπει να τις εγκατέλειψαν, παίρνοντας μαζί τους τις γεωργικές γνώσεις τους, γεγονός που ίσως είχε αποτέλεσμα τη διάδοση της γεωργίας στη βόρεια Ευρώπη.

Οι γεωλόγοι ασπάστηκαν κατά ένα μεγάλο μέρος τη θεωρία των Ράιαν και Πίτμαν. Αν και ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι δεν έγινε πλημμύρα, η σύγχρονη διαμάχη αφορά κυρίως στη χρονολογία και στη διάρκεια του συμβάντος.

Προς το παρόν, δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια της πλημμύρας. Μπορεί να συνέβη πολύ ξαφνικά, όπως υποστηρίζουν οι Ράιαν και Πίτμαν, ή να διήρκεσε αρκετά χρόνια. Οπως και να έχει όμως, γνωρίζουμε ότι η στάθμη της Μαύρης Θάλασσας ανέβηκε τουλάχιστον κατά 120 μέτρα. Πιθανόν το φαινόμενο να επηρέασε τους πληθυσμούς που τυχόν ζούσαν στην περιοχή.

Οι αρχαιολόγοι, από την άλλη, αντιμετώπισαν με έντονο σκεπτικισμό την άποψη των Ράιαν και Πίτμαν ότι οι κάτοικοι εγκατέλειψαν την περιοχή και διέδωσαν τη γεωργία στην Ευρώπη. Εν μέρει, αυτός ο σκεπτικισμός οφείλεται στην απουσία στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι οι παλιές όχθες της λίμνης κατοικούνταν.

Η ανακάλυψη της αποστολής της NGS στηρίζει τη θέση των Ράιαν και Πίτμαν. Ωστόσο, οι αρχαιολόγοι ακόμα διστάζουν να συνδέσουν την πλημμύρα με μια μεγάλη ανακατάταξη στην ανθρώπινη ιστορία. Η διάδοση της γεωργίας ήταν ένα σύνθετο γεγονός και μάλλον δεν ήταν η πλημμύρα το έναυσμα για μια τεράστια αλλαγή σε ολόκληρη την ήπειρο.

Αν και οι Ράιαν και Πίτμαν συνέδεσαν αυτό το γεωλογικό συμβάν με την ιστορία του κατακλυσμού του Νώε, δεδομένης της φύσης της προφορικής παράδοσης, δεν θα είμαστε ποτέ σε θέση να αποδείξουμε ή να διαψεύσουμε αυτή την άποψη. Μύθοι για πλημμύρες υπάρχουν σε πολλούς πολιτισμούς, και τουλάχιστον ένας, η ιστορία του Ουταναπιστίμ από τη Μεσοποταμία, προηγείται χρονικά της ιστορίας του Νώε.

Πηγή: National Geographic

Μέρος Α: Οικισμό στη Μαύρη Θάλασσα ανακαλύπτει η National Geographic Society

Μέρος Γ: O Ρόμπερτ Μπάλαρντ και η National Geographic Society