ιράν

Τη στιγμή που καταγράφονται σημάδια προόδου στον εν εξελίξει δεύτερο γύρο διαπραγμάτευσης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) ανακοινώνει ότι ο επικεφαλής της Γιουκία Αμάνο αποδέχτηκε την πρόσκληση που του απηύθυνε η Τεχεράνη και θα επισκεφθεί την Ισλαμική Δημοκρατία στις 11 Νοεμβρίου.

Μία μεταβατική συμφωνία για το «πάγωμα» της επέκτασης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος με αντάλλαγμα περιορισμένη χαλάρωση των κυρώσεων ενδέχεται να βρίσκεται προ των πυλών κατά τις συνομιλίες «κορυφής» στη Γενεύη. Ζητούμενο είναι η γεφύρωση διαφορών, ακόμη δεν υπάρχει συμφωνία, είπε ο Τζον Κέρι φθάνοντας εκτάκτως στην Ελβετία μαζί με Ευρωπαίους ομολόγους του. Στη διαπραγμάτευση λαμβάνει μέρος το Σάββατο και ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ. Έκρηξη οργής από το Ισραήλ για τη συμφωνία, πρόωρη η κριτική λέει ο Λευκός Οίκος.

Με ενδείξεις πως δεν αποκλείεται να υπάρξει αποτέλεσμα ολοκληρώνεται την Παρασκευή ο δεύτερος γύρος συνομιλιών του Ιράν με τους «Έξι» στη Γενεύη: Με αποφάσεις της τελευταίας στιγμής, οι υπουργοί Εξωτερικών ΗΠΑ, Γαλλίας και Βρετανίας θα βρεθούν στην ελβετική πόλη για να πάρουν μέρος στις διαβουλεύσεις.

Νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ της διεθνούς κοινότητας και της Τεχεράνης ξεκινά στη Γενεύη, με τους «Έξι» να αναφέρουν ότι περιμένουν από το Ιράν να κάνει το πρώτο βήμα με κινήσεις για περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος. Ο ιρανός ΥΠΕΞ είπε πως η συμφωνία «είναι δυνατή, εάν όλοι κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν». Η διεθνής κοινότητα περιμένει από την Τεχεράνη να αναστείλει τις προσπάθειές της για εμπλουτισμό ουρανίου και να μειώσει τα αποθέματά της πριν προσφέρει ως αντάλλαγμα την -πολυπόθητη για το υπό πίεση Ιράν- χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων.

Νέος γύρος διαπραγμάτευσης μεταξύ της Ομάδας των Έξι (τα πέντε μόνιμα κράτη-μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ και η Γερμανία) ανοίγει την Πέμπτη στη Γενεύη, με τις μεγάλες δυνάμεις να διαμηνύουν διά μέσω διπλωματών ότι προσβλέπουν σε μία πρώτη παραχώρηση από την Τεχεράνη, ένα «πρώτο βήμα» οικοδόμησης μέτρων εμπιστοσύνης ώστε να ανοίξει ο δρόμος για περαιτέρω συνομιλίες.

Στο 54ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης προβλήθηκε το βράδυ της Τρίτης η ταινία του ιρανού σκηνοθέτη, Μοχάμαντ Ρασούλοφ. Ο Ρασούλοφ όχι μόνο αγνόησε την 20ετή απαγόρευση του να δουλεύει -δικαίωμα που στα περισσότερα μέρη του κόσμου απολαμβάνουν οι σκηνοθέτες, αλλά έκανε και μία ταινία που δεν κρύβει την άποψή της: ο πολιτισμός βρίσκεται υπό δίωξη στο Ιράν. Την ίδια ώρα, η Δύση διατηρεί τις ελπίδες της ότι ο νέος πρόεδρος της χώρας θα φανεί πιο μετριοπαθής. Μπορεί η παρουσία του Χασάν Ροχανί στην προεδρία να αλλάξει την κατάσταση;

Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) Γιουκίγια Αμάνο εξετάζει εάν θα ανταποκριθεί στην πρόσκληση που του απηύθυνε η Τεχεράνη να επισκεφθεί την Ισλαμική Δημοκρατία στις 11 Νοεμβρίου, μία πιθανή ένδειξη προόδου στις διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δηλώνει ότι θα μπορούσε να συναφθεί μία συμφωνία-πλαίσιο για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα στο νέο γύρο διαπραγμάτευσης με τους «Έξι» αυτή την εβδομάδα στη Γενεύη.

Νέος σάλος ξέσπασε στην Τουρκία με αφορμή δημοσιεύματα στα οποία ο Ταγίπ Ερντογάν φερόταν να τάσσεται εναντίον της ύπαρξης μεικτών φοιτητικών κοιτώνων, λέγοντας πως με «τον έναν ή με τον άλλο τρόπο» θα ελέγξει την κατάσταση. Κύμα αντιδράσεων ξέσπασε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ εξηγήσεις ζήτησε η ρεπουμπλικανική αντιπολίτευση ρωτώντας την κυβέρνηση εάν σκοπεύει να γίνει σαν «την αστυνομία ηθών στο Ιράν». Η ύπαρξη σχετικών δηλώσεων διαψεύστηκε πάντως από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο.

Η Βραζιλία κατασκόπευε τη δεκαετία του 2000 τους διπλωμάτες της Ρωσίας, του Ιράν και του Ιράκ στις πρεσβείες τους και στις κατοικίες τους, καθώς και χώρους τους οποίους η Μπραζίλια είχε ενοικιάσει στις ΗΠΑ, σύμφωνα με έγγραφο των Υπηρεσιών Πληροφοριών που δόθηκε στη δημοσιότητα. Οι παρακολουθήσεις, που αποκάλυψε η εφημερίδα Folha de São Paulo, χαρακτηρίστηκαν από την βραζιλιάνικη προεδρία ως «επιχείρηση αντικατασκοπείας».

Ο επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, Αλί Ακμπάρ Σαλεχί, δήλωσε την Τετάρτη ότι η Τεχεράνη συνεχίζει κανονικά τον εμπλουτισμό ουρανίου κατά 20%. Η ανακοίνωση αναρτήθηκε στον ιστότοπο του Κοινοβουλίου της χώρας. «Η παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και ράβδων καυσίμου (σ.σ. για τον ερευνητικό αντιδραστήρα του Ιράν) συνεχίζονται, δεν υπήρξε καμία διακοπή» ανέφερε ο Σαλεχί, διαψεύδοντας τις δηλώσεις βουλευτή, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα είχε υποστηρίξει ότι η παραγωγή σταμάτησε.

«Πολύ χρήσιμες» χαρακτήρισε ο ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών τις συνομιλίες που είχε τη Δευτέρα στη Βιέννη με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), οι οποίες αποσκοπούν στην άρση του αδιεξόδου για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Την απομάκρυνση πινακίδων και αφισών με συνθήματα εναντίον των ΗΠΑ στην Τεχεράνη διέταξαν οι ιρανικές αρχές, καθώς το Ιράν βρίσκεται σε συνομιλίες με τους «Έξι» στοχεύοντας, αρχικά, στη χαλάρωση των κυρώσεων σε βάρος του για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Οι αφίσες που κατέβηκαν φαίνεται ότι κατηγορούσαν για υποκρισία τις ΗΠΑ στις διαβουλεύσεις με την Τεχεράνη και είχαν στηθεί ενώπιον της 34ης επετείου της «Κρίσης των Ομήρων».

Δεκαέξι αντάρτες απαγχονίστηκαν το πρωί του Σαββάτου στο Ιράν μετά την επίθεση που έγινε τη νύχτα κατά την οποία σκοτώθηκαν τουλάχιστον 17 συνοριακοί φρουροί. Η συμπλοκή σημειώθηκε σε δύσβατη ορεινή περιοχή, την οποία συχνά ακολουθούν έμποροι ναρκωτικών και ένοπλοι αντάρτες.

Η Ουάσινγκτον δεν πρόκειται να προχωρήσει σε χαλάρωση κυρώσεων απέναντι στην Τεχεράνη πριν το Ιράν προχωρήσει σε «στέρεα βήματα» για το πυρηνικό του πρόγραμμα, διαμηνύει ο Λευκός Οίκος ενώ έχουν ξεκινήσει ξανά οι συνομιλίες με τους «Έξι». H ιρανική οικονομία στενάζει υπό το βάρος των οικονομικών κυρώσεων, αλλά οι αρκετές επιλογές που υπάρχουν για μερική αποκλιμάκωση της πίεσης δεν θα εφαρμοστούν «στην αρχή της διαπραγμάτευσης», τόνισε η Ουάσινγκτον.

Μία συνάντηση με γερουσιαστές θα έχουν σύμβουλοι του Λευκού Οίκου, προκειμένου να πιέσουν τους πρώτους να «παγώσουν» την επιβολή νέων κυρώσεων στο Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Την ώρα που το Κογκρέσο ζητά αυστηρότερες κυρώσεις, η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα ζητά χρόνο, προκειμένου να δοθεί μία ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις της Ομάδας των Έξι με την Τεχεράνη. Εν τω μεταξύ, διπλωματική πηγή της ΕΕ δήλωσε ότι δεν αποκλείεται η Ένωση να εγκρίνει νέες κυρώσεις κατά της βασικής ναυτιλιακής εταιρείας εμπορικών μεταφορών του Ιράν.

Ανώτερος αξιωματούχος στο Ιράν δήλωσε ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου έχει σταματήσει και όλο το υπάρχον απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου μετατρέπεται σε καύσιμα για αντιδραστήρες -μια κίνηση η οποία θα ικανοποιούσε μια βασική απαίτηση των δυτικών κυβερνήσεων που βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης του Ιράν άφησε να εννοηθεί ότι οι δικαστικές αρχές δεν θα διατάξουν την -νέα- εκτέλεση του Αλιρεζά Μ., 37χρονου που οδηγηθεί στην αγχόνη αλλά τελικά επέζησε, πέφτοντας όμως σε κώμα. Ο 37χρονος είχε καταδικαστεί για εμπόριο ναρκωτικών.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου διέψευσε την πληροφορία Αμερικανού δημοσιογράφου ότι η χώρα του αποκάλυψε στην Τεχεράνη την ταυτότητα πρακτόρων του Ισραήλ που δρούσαν στο έδαφός της, κάνοντας λόγο για εκστρατεία δυσφήμισης της Άγκυρας.

Νέο γύρο διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης θα πραγματοποιήσουν σε λίγες εβδομάδες στη Γενεύη το Ιράν και η ομάδα των «Έξι» (ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, Κίνα), όπως ανακοίνωσε μέσα από τον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών.

Η εφαρμογή από το Ιράν του συμπληρωματικού πρωτοκόλλου που προβλέπει τη διενέργεια αιφνιδιαστικών επιθεωρήσεων των πυρηνικών του εγκαταστάσεων περιλαμβάνεται στο τελικό στάδιο του σχεδίου το οποίο η ιρανική διαπραγματευτική ομάδα παρουσίασε στη Γενεύη, δήλωσε ο επικεφαλής των ιρανών διαπραγματευτών Αμπάς Αραγτσί, ανασκευάζοντας προηγούμενή του δήλωση.

Ο Λευκός Οίκος προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να αναμένεται πρόοδος «εν μία νυκτί» στις διεθνείς συνομιλίες με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, αναφέροντας πως οι διαπραγματεύσεις είναι πολύπλοκες και ιδιαίτερα τεχνικές -και υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα πως οι οικονομικές κυρώσεις θα παραμείνουν σε ισχύ. Η πρώτη συνάντηση στη Γενεύη μεταξύ των «Έξι» και της Τεχεράνης ολοκληρώθηκε σε καλό κλίμα και οι συνομιλίες συνεχίζονται την Τετάρτη, ενώ υπήρξε και κατ' ιδίαν συνάντηση μεταξύ των αντιπροσωπειών ΗΠΑ-Ιράν. Το περίγραμμα του ιρανικού σχεδίου.

Σε θετικό κλίμα διεξάγονται στη Γενεύη οι συνομιλίες του Ιράν με την Ομάδα των «Έξι» και την Ευρωπαϊκή Ένωση για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Εκπρόσωπος της ΕΕ χαρακτήρισε «πολύ χρήσιμες» τις ιρανικές προτάσεις, ενώ νωρίτερα το Ιράν είχε ανακοινώσει ότι η αντίδραση των «Έξι» ήταν «καλή». Ανοιχτές σε διμερείς συνομιλίες οι ΗΠΑ.

Στη Γενεύη δοκιμάζται η διάθεση για συνεννόηση που έχει δείξει η νέα ιρανική ηγεσία για το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, με τις δύο πλευρές να επιστρέφουν στο τραπέζι του διαλόγου έπειτα από μισό χρόνο. Το Ιράν επιδιώκει χαλάρωση των κυρώσεων σε βάρος του, που έχουν επιφέρει σημαντική ζημιά στην οικονομία του, ενώ η διεθνής κοινότητα θέλει αποφασιστικά βήματα απομάκρυνσης της Τεχεράνης από «ύποπτες» πλευρές του ιρανικού προγράμματος.

Όχι μόνο να συνεχιστούν, αλλά ακόμη και να ενταθούν οι κυρώσεις στο Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα ζητά ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπεντζαμίν Νετανιάχου λίγες ημέρες πριν η Τεχεράνη και οι «Έξι» επιστρέψουν στο τραπέζι του διαλόγου. Το Ιράν, υποστηρίζει ο Νετανιάχου, δεν πρόκειται να κάνει παρά μόνο «διακοσμητικές αλλαγές» στην προσέγγισή του και η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να εντείνει τις κυρώσεις, οι οποίες έχουν ήδη λυγίσει την ιρανική οικονομία, «ώστε να δώσει το χτύπημα για νοκ-άουτ στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα».

Η Ουάσινγκτον θα συνεχίσει απρόσκοπτα να «εκπλήρωνει τα καθήκοντά της στη διεθνή κοινότητα» παρά την οικονομική παράλυση, σημείωσε ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι, επισημαίνοντας ωστόσο πως εάν παραταθεί η κατάσταση, ο κόσμος «θα αρχίσει να αμφισβητεί την ικανότητα των ΗΠΑ να μείνουν σταθερές στην πορεία τους».