Σκύλος και θάλασσα: Μύθοι, αλήθειες, νομοθεσία και η επιστημονική πραγματικότητα

Κάθε καλοκαίρι η παρουσία των τετράποδων φίλων μας στις παραλίες γίνεται αντικείμενο έντονων συζητήσεων. Ανάμεσα στους λουόμενους, βρίσκονται και εκείνοι που, συχνά, έχουν τους εξής δύο προβληματισμούς: «Μήπως ο σκύλος κάνει την ανάγκη του μέσα στο νερό;» και «Υπάρχει κίνδυνος να κολλήσω κάποια ασθένεια αν κολυμπάει δίπλα μου;»
Ως κτηνίατροι, επισημαίνει, ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας, οφείλουμε να διαχωρίσουμε τους αστικούς μύθους από τη φυσιολογία του ζώου και την επιδημιολογία.

Οργανισμοί, όπως τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ και η Αμερικανική Κτηνιατρική Ομοσπονδία επιβεβαιώνουν ότι οι λοιμώξεις των λουόμενων στη θάλασσα σχετίζονται με την ποιότητα των αστικών λυμάτων και όχι με την παρουσία κατοικίδιων ζώων

Από πλευράς φυσιολογίας και συμπεριφοράς, ο σκύλος δεν αφοδεύει και δεν ουρεί όσο κολυμπάει

Quick Facts: Γιατί το θαλασσινό νερό είναι ασφαλές

Σύμφωνα με τον κτηνίατρο η υψηλή αλατότητα της θάλασσας καταστρέφει τη μεμβράνη των περισσότερων βακτηρίων και παρασίτων.

Επίσης, η ηλιακή ακτινοβολία αδρανοποιεί ταχύτατα τους μικροοργανισμούς στην επιφάνεια του νερού, ενώ ο όγκος του νερού και τα θαλάσσια ρεύματα εξουδετερώνουν το μικροβιακό φορτίο.

Κάνει ο σκύλος την ανάγκη του μέσα στη θάλασσα;

Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι, λέει ο κτηνίατρος. Από πλευράς φυσιολογίας και συμπεριφοράς, ο σκύλος δεν αφοδεύει και δεν ουρεί όσο κολυμπάει. Και οι λόγοι είναι οι εξής:

● Μηχανική και φυσιολογία: Η ούρηση και η αφοδευτική διαδικασία στον σκύλο απαιτούν σταθερό έδαφος, κάμψη των οπίσθιων άκρων και συγκεκριμένη ενδοκοιλιακή πίεση. Όσο βρίσκεται στο νερό, η προσοχή και η ενέργεια του ζώου διοχετεύονται αποκλειστικά στη διατήρηση της πλευστότητας.

● Συμπεριφορική αιτιολογία: Η απέκκριση στον σκύλο συνδέεται άμεσα με την οριοθέτηση περιοχής (marking behavior) ή την αναζήτηση κατάλληλου εδάφους (χώμα, γρασίδι, άμμος). Το νερό δεν συγκαταλέγεται σε αυτά.

Η αφόδευση μπορεί να συμβεί μόνο στην ακτή (στην άμμο ή τα βότσαλα) πριν ή μετά το μπάνιο. Γι’ αυτό και η συλλογή των περιττωμάτων από τον «κηδεμόνα» είναι αυτονόητη, υγειονομική και ηθική υποχρέωση.

Μεταδίδονται ασθένειες από τον σκύλο στον άνθρωπο μέσα στη θάλασσα;

Η πιθανότητα μετάδοσης οποιασδήποτε ζωονόσου (ασθένειας που μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο), υπογραμμίζει ο κύριος Αστήθας, μέσω της κολύμβησης στη θάλασσα είναι πρακτικά μηδενική.

Τι λέει η επιστήμη

Η επιστημονική κοινότητα έχει φέρει στην επιφάνεια τα εξής στοιχεία, όπως ενημερώνει ο κύριος Αστήθας.

1. Μικροβιακή επιβίωση: Παθογόνα παράσιτα όπως το Giardia ή το Cryptosporidium, τα οποία προβληματίζουν τις υγειονομικές αρχές σε γλυκά νερά (λίμνες, πισίνες), δεν επιβιώνουν στο αλατούχο θαλασσινό περιβάλλον.

2. Εξωτερικά παράσιτα: Τσιμπούρια και ψύλλοι δεν μπορούν να κολυμπήσουν ούτε να «μεταπηδήσουν» από τον σκύλο στον άνθρωπο μέσα στο νερό. Η παραμονή στο θαλασσινό νερό αδρανοποιεί ή απομακρύνει τα παράσιτα.

3. Επιδημιολογικές μελέτες: Οργανισμοί, όπως ο CDC (Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ) και η AVMA (Αμερικανική Κτηνιατρική Ομοσπονδία) επιβεβαιώνουν ότι οι λοιμώξεις των λουόμενων στη θάλασσα σχετίζονται με την ποιότητα των αστικών λυμάτων και όχι με την παρουσία κατοικίδιων ζώων.

Η «Χρυσή Τριάδα» υγιεινής του σκύλου

Για να είναι ένας σκύλος απολύτως ασφαλής για το περιβάλλον και τους γύρω του, υπογραμμίζει ο κύριος Αστήθας, ο «κηδεμόνας» του πρέπει να τηρεί τα εξής:

1. Πλήρη Εμβολιασμό: Πιστοποιημένος από κτηνίατρο στο βιβλιάριο υγείας.

2. Τακτική αποπαρασίτωση: α) Εσωτερική: Χάπια για παράσιτα του εντέρου ανά τακτά χρονικά διαστήματα, β) Εξωτερική: Αμπούλες, κολάρα ή χάπια για ψύλλους, τσιμπούρια και σκνίπες.

3. Υπεύθυνη καθαριότητα: Άμεση απομάκρυνση των περιττωμάτων από την ακτή με ειδική σακούλα.

Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία (Ν. 4830/2021)

Το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα, αναφέρει ο κύριος Αστήθας, ορίζει με σαφήνεια τους κανόνες πρόσβασης των ζώων συντροφιάς στις παραλίες (Άρθρο 19):

• Πρόσβαση στις παραλίες: Οι σκύλοι επιτρέπονται στις παραλίες, εφόσον τελούν υπό την άμεση επίβλεψη του κηδεμόνα τους και είναι δεμένοι με λουρί.

• Κολύμβηση στη θάλασσα: Επιτρέπεται το κολύμπι των σκύλων σε μη οργανωμένες παραλίες. Σε οργανωμένες παραλίες ή σε μέρη όπου υπάρχουν λουόμενοι, η είσοδος στο νερό επιτρέπεται εφόσον δεν δημιουργείται όχληση ή υπάρχει σύμφωνη γνώμη των παρευρισκόμενων.

• Υποχρεωτικά έγγραφα: Ο «κηδεμόνας» υποχρεούται να φέρει μαζί του το ενημερωμένο Βιβλιάριο Υγείας/Διαβατήριο του ζώου (που αποδεικνύει τον εμβολιασμό και τη μικροτσίπανση).

Η συμβουλή του κτηνιάτρου

Καταλήγοντας, ο κύριος Αστήθας επισημαίνει: «Ο φόβος ότι ένας σκύλος που κολυμπά στη θάλασσα «μολύνει» το νερό είναι ένας καθαρά μύθος που πηγάζει από έλλειψη ενημέρωσης. Όταν ένας σκύλος είναι υγιής, εμβολιασμένος, αποπαρασιτωμένος και ο «κηδεμόνας» του επιδεικνύει σεβασμό στους γύρω του, η συνύπαρξη στην παραλία είναι απολύτως ασφαλής για όλους».

Ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας

⃰ Ο κύριος Κωνσταντίνος Αστήθας είναι κτηνίατρος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Δασοτεχνίας της Σόφιας, με μεταπτυχιακό στην «Ηθική, Δίκαιο και Ευζωία των Ζώων».

Από το 2017 διαχειρίζεται παθολογικά και χειρουργικά περιστατικά.

Προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ελληνική Φιλοζωική Εταιρεία στο Κορωπί και στο ιδιωτικό του ιατρείο, PrimeVet στα Σπάτα.