Καύσωνας: Πώς θα προλάβετε τη θερμοπληξία σε δεσποζόμενα και αδέσποτα ζώα

Η θερμοπληξία στους χνουδωτούς μας φίλους έχει ποσοστό θνησιμότητας που μπορεί να αγγίξει το 50%, εάν καθυστερήσει η αντιμετώπιση της.

«Καθώς τα καλοκαίρια στη χώρα μας γίνονται ολοένα και πιο θερμά, η προστασία των ζώων συντροφιάς δεν αποτελεί απλώς πράξη φιλοζωίας. Αλλά επιτακτική ανάγκη δημόσιας υγείας και ηθικής υποχρέωσης. Είτε πρόκειται για κατοικίδια που ζουν στο σπίτι μας είτε για τα αδεσποτάκια της γειτονιάς μας», τονίζει ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας.

Εξηγεί ότι για ένα ζώο, η θερμοκρασία του αστικού περιβάλλοντος δεν είναι αυτή που αναγράφει το θερμόμετρο. Λόγω του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, η άσφαλτος και το τσιμέντο απορροφούν και επανεκπέμπουν τη θερμότητα. Έτσι, δημιουργείται ένα μικροκλίμα όπου η θερμοκρασία στο επίπεδο του εδάφους μπορεί να ξεπεράσει τους 50°C έως 60°C.

Η φυσιολογία της θερμικής καταπόνησης και οι ευάλωτες βραχυκεφαλικές φυλές

Αντίθετα με τον άνθρωπο, ενημερώνει ο κύριος Αστήθας, οι σκύλοι και οι γάτες δεν ιδρώνουν από το δέρμα τους για να αποβάλλουν θερμότητα, καθώς διαθέτουν ελάχιστους ιδρωτοποιούς αδένες μόνο στα πέλματά τους.

Η κύρια μέθοδος θερμορύθμισης που διαθέτουν είναι το λαχάνιασμα (panting). Μέσω της γρήγορης αναπνοής, το σάλιο εξατμίζεται από τη γλώσσα και την αναπνευστική οδό, ψύχοντας το αίμα που κυκλοφορεί εκεί.

Όταν όμως η θερμοκρασία του περιβάλλοντος πλησιάζει ή ξεπερνά τη θερμοκρασία του σώματός τους (περίπου 38,5°C με 39°C), ο μηχανισμός αυτός καθίσταται αναποτελεσματικός.

Το 74% των θερμοπληξιών δεν συμβαίνει σε κλειδωμένα αυτοκίνητα, αλλά από την άσκηση και τη βόλτα κατά τις θερμές ώρες της ημέρας

Μετά την παροχή των πρώτων βοηθειών, η μεταφορά σε κτηνιατρείο είναι υποχρεωτική

Ιδιαίτερη κλινική προσοχή, τονίζει ο κτηνίατρος, απαιτείται για τις βραχυκεφαλικές φυλές. Όπως τα Pugs, τα Γαλλικά και Αγγλικά Bulldogs, τα Boston Terriers, και οι γάτες Περσίας ή Exotic Shorthair.

Εξαιτίας της ανατομίας τους (στενοί ρώθωνες, επιμήκης μαλθακή υπερώα και υποπλαστική τραχεία) υποφέρουν από το βραχυκεφαλικό σύνδρομο (BOAS).

Γι’ αυτά τα ζώα, η αναπνευστική δυσχέρεια ξεκινά πολύ νωρίτερα. Το λαχάνιασμα τους προκαλεί πρήξιμο και φλεγμονή στους ιστούς του ανώτερου αναπνευστικού, στενεύοντας ακόμα περισσότερο τον αεραγωγό.

Τι αποκαλύπτουν οι επιστήμονες

Σύμφωνα με μελέτη του Royal Veterinary College (RVC), λέει ο κτηνίατρος, οι βραχυκεφαλικοί σκύλοι έχουν έως και διπλάσιες πιθανότητες να πάθουν θερμοπληξία σε σχέση με τις υπόλοιπες φυλές. Για ένα Bulldog ακόμα και μια σύντομη βόλτα σε συνθήκες καύσωνα, μπορεί να αποβεί μοιραία.

Τα κλινικά δεδομένα από το πρόγραμμα VetCompass του Royal Veterinary College, το οποίο ανέλυσε αρχεία από σχεδόν ένα εκατομμύριο σκύλους, καταρρίπτουν έναν μεγάλο μύθο: το 74% των θερμοπληξιών δεν συμβαίνει σε κλειδωμένα αυτοκίνητα, αλλά από την άσκηση και τη βόλτα κατά τις θερμές ώρες της ημέρας.

Η ίδια μελέτη, σε συνεργασία με το Brachycephalic Working Group, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις φυλές με επίπεδο πρόσωπο. Ένα Αγγλικό Bulldog έχει 14 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο θερμικής νόσου σε σχέση με ένα Labrador, ενώ φυλές όπως τα Chow Chow (λόγω τριχώματος) και τα Γαλλικά Μπουλντόγκ ακολουθούν στη λίστα υψηλού κινδύνου.

Όπως προειδοποιεί η American Veterinary Medical Association (AVMA), εάν η εσωτερική θερμοκρασία του ζώου αγγίξει τους 41 με 42 βαθμούς Κελσίου, ο χρόνος μετρά αντίστροφα πριν την εκδήλωση μη αναστρέψιμων οργανικών βλαβών.

Ουσιαστικά βήματα προστασίας για κάθε ζώο από τη θερμοπληξία

Για να αποφύγουμε να πάθουν τα ζωάκια θερμοπληξία τώρα που ο υδράργυρος ανεβαίνει, ο κύριος Αστήθας δίνει πολύτιμες συμβουλές.

● Πρόσβαση σε καθαρό, δροσερό νερό

Η αφυδάτωση επιταχύνει δραματικά τη θερμοπληξία. Για τα αδέσποτα, τοποθετούμε μπολ σε σκιερά σημεία.

Για τα δεσποζόμενα, ανανεώνουμε συχνά το νερό τους που βρίσκεται μέσα στο σπίτι. Προτιμήστε ανοξείδωτα ή πήλινα δοχεία και αποφύγετε τα πλαστικά, καθώς θερμαίνονται πολύ γρήγορα και ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων. Μπορείτε να προσθέστε μερικά παγάκια.

● Δημιουργία σκιάς και κατάλληλο περιβάλλον

Ένα ζώο παγιδευμένο κάτω από τον ήλιο σε τσιμεντένιο υπόστρωμα ή σε ένα μπαλκόνι χωρίς σκιά θα υποστεί θερμοπληξία σε ελάχιστη ώρα. Τα δεσποζόμενα ζώα πρέπει να παραμένουν σε κλιματιζόμενους ή καλά αεριζόμενους εσωτερικούς χώρους τις ώρες αιχμής. Για τα αδέσποτα, στήνουμε πρόχειρα καταλύματα σε σκιερά μέρη.

Επίσης, επειδή οι γάτες αναζητούν σκιά κάτω από τα αυτοκίνητα, κάνουμε πάντα έναν γρήγορο έλεγχο πριν βάλουμε μπρος τη μηχανή.

● Προστασία από εγκαύματα στα πέλματα

Τα μαξιλαράκια των πελμάτων των ζώων είναι εξαιρετικά ευαίσθητα. Εφαρμόζουμε πάντα τον «κανόνα των 7 δευτερολέπτων». Δηλαδή, πιέζουμε την ανάποδη πλευρά της παλάμης μας στην άσφαλτο. Αν δεν μπορούμε να την κρατήσουμε εκεί για 7 δευτερόλεπτα, τότε η άσφαλτος είναι πολύ ζεστή για να περπατήσει οποιοδήποτε ζώο.

Η βόλτα των δεσποζόμενων πρέπει να γίνεται αποκλειστικά νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ.

● Η σημασία της σωστής σίτισης

Κατά τη διάρκεια του καύσωνα, η πέψη αυξάνει τη θερμοκρασία του σώματος. Ταΐζουμε τα ζώα (αδέσποτα και δεσποζόμενα) νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ.

Για τα αδέσποτα προτιμούμε ξηρά τροφή αντί για υγρή, καθώς η υγρή τροφή αλλοιώνεται γρήγορα κάτω από τη ζέστη, προσελκύοντας έντομα και προκαλώντας σοβαρές γαστρεντερίτιδες.

Πώς θα αναγνωρίσετε τη θερμοπληξία (Heatstroke)

«Ως κτηνίατρος, τονίζω πάντα ότι η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Καθώς η θερμοπληξία έχει ποσοστό θνησιμότητας που μπορεί να αγγίξει το 50%, εάν καθυστερήσει η αντιμετώπιση» υπογραμμίζει ο κύριος Αστήθας.

Τα πρώιμα σημάδια περιλαμβάνουν:

• Ακραίο, θορυβώδες λαχάνιασμα με τη γλώσσα εντελώς έξω.

• Έντονη σιελόρροια (πηχτό σάλιο).

• Κατακόκκινα, πορφυρά ή πολύ σκούρα ούλα και γλώσσα.

• Αστάθεια στο βάδισμα, αποπροσανατολισμός, αδυναμία ή λήθαργος.

• Εμετός ή διάρροια.

Πρώτες βοήθειες: Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε

Αν εντοπίσετε ένα ζώο σε κατάσταση θερμοπληξίας, επισημαίνει ο κύριος Αστήθας, η δική σας άμεση παρέμβαση πριν τη μεταφορά στο κτηνιατρείο είναι κρίσιμη.

Τι πρέπει να κάνετε άμεσα: Μεταφέρετε το ζώο αμέσως σε σκιερό ή κλιματιζόμενο χώρο. Βρέξτε το σώμα του με τρεχούμενο νερό βρύσης (δροσερό ή χλιαρό) στο κεφάλι, το λαιμό, τις μασχάλες και ανάμεσα στα πίσω πόδια. Αν υπάρχει ανεμιστήρας, βάλτε τον να φυσάει πάνω στο βρεγμένο ζώο, καθώς αυτό βοηθά στην ταχύτερη αποβολή θερμότητας μέσω της εξάτμισης.

Τι πρέπει να αποφύγετε αυστηρά: Μην χρησιμοποιείτε ποτέ παγωμένο νερό ή πάγο. Το παγωμένο νερό προκαλεί έντονη αγγειοσυστολή των επιφανειακών αγγείων, με αποτέλεσμα να «παγιδεύεται» η θερμότητα στα ζωτικά εσωτερικά όργανα, επιδεινώνοντας την κατάσταση. Και οδηγεί σε σοκ.

Επιπλέον, μην καλύπτετε το ζώο με βρεγμένες πετσέτες, διότι η πετσέτα λειτουργεί ως μονωτικό στρώμα εγκλωβίζοντας τη θερμότητα. Μην το πιέζετε να πιει νερό αν δεν έχει πλήρως τις αισθήσεις του, έτσι ώστε να αποφευχθεί η εισρόφηση.

Μετά την παροχή των πρώτων βοηθειών, η μεταφορά σε κτηνιατρείο είναι υποχρεωτική. Η θερμοπληξία προκαλεί πολυοργανική βλάβη και μπορεί να εμφανιστούν καθυστερημένα επιπλοκές, όπως νεφρική ανεπάρκεια ή διαταραχές πήξης του αίματος.

Φροντίζουμε για να αντέξουν την αφόρητη ζέστη

Ολοκληρώνοντας, ο κύριος Αστήθας, λέει ότι η αντιμετώπιση της υπερβολικής ζέστης απαιτεί την προσοχή όλων μας. Για τα ζώα που μας συντροφεύουν στο σπίτι, είμαστε η μοναδική τους «ασπίδα». Για τα αδέσποτα της γειτονιάς, η τοποθέτηση ενός μπολ με δροσερό νερό έξω από την πόρτα μας αποτελεί την ελάχιστη πράξη πολιτισμού που μπορούμε να προσφέρουμε. Ή το να ασκήσουμε πίεση στις δημοτικές αρχές για μόνιμες ποτίστρες.

Ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας

⃰ Ο κύριος Κωνσταντίνος Αστήθας είναι κτηνίατρος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Δασοτεχνίας της Σόφιας, με μεταπτυχιακό στην «Ηθική, Δίκαιο και Ευζωία των Ζώων».

Από το 2017 διαχειρίζεται παθολογικά και χειρουργικά περιστατικά.

Προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ελληνική Φιλοζωική Εταιρεία στο Κορωπί και στο ιδιωτικό του ιατρείο, PrimeVet στα Σπάτα.