Σκύλος και σεισμός: Τι νιώθει πραγματικά και πώς μπορούμε να τον προστατεύσουμε

Η επιστήμη τα τελευταία χρόνια δίνει όλο και περισσότερες απαντήσεις γύρω από τον τρόπο με τον οποίο ο σκύλος αντιδρά σε έντονα στρεσογόνα γεγονότα.

Η πρόσφατη κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, αναφέρει ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς, και ο θάνατος του σκύλου που παρέμεινε εγκλωβισμένος στα συντρίμμια συγκίνησαν το πανελλήνιο. Το τραγικό αυτό περιστατικό, ανεξάρτητα από τα αίτιά του, έφερε στην επιφάνεια ένα ερώτημα που απασχολεί πολλούς «κηδεμόνες»: «Πώς βιώνει ένας σκύλος μια ξαφνική καταστροφή, όπως έναν σεισμό ή μια κατάρρευση κτιρίου, και πώς μπορούμε πραγματικά να τον βοηθήσουμε;».

 Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της σύγχρονης επιστήμης είναι ότι οι σκύλοι δεν επηρεάζονται μόνο από το ίδιο το γεγονός, αλλά και από τη δική μας συναισθηματική κατάσταση

Είναι σημαντικό κάθε οικογένεια που ζει με κατοικίδιο να έχει προγραμματίσει ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης

Η επιστήμη, ενημερώνει ο εκπαιδευτής, τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να δίνει όλο και περισσότερες απαντήσεις γύρω από τον τρόπο με τον οποίο οι σκύλοι αντιδρούν σε έντονα στρεσογόνα γεγονότα.
Αν και δεν μπορούν να κατανοήσουν τι ακριβώς συμβαίνει, αντιλαμβάνονται άμεσα ότι το περιβάλλον τους έχει γίνει απρόβλεπτο και δυνητικά επικίνδυνο.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό των σκύλων

Όπως και στους ανθρώπους, έτσι και στους σκύλους, πληροφορεί ο κύριος Λαδάς, ενεργοποιείται αμέσως ο φυσιολογικός μηχανισμός αντιμετώπισης του κινδύνου.

Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα τίθεται σε λειτουργία, η καρδιακή συχνότητα αυξάνεται, η αναπνοή γίνεται πιο γρήγορη και απελευθερώνονται ορμόνες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Πρόκειται για την κλασική αντίδραση «fight, flight ή freeze», δηλαδή «πάλεψε, φύγε ή πάγωσε». Έναν μηχανισμό που έχει ως στόχο την επιβίωση και όχι τη μάθηση ή τη λογική επεξεργασία των γεγονότων.

Γι’ αυτό και δεν αντιδρούν όλοι οι σκύλοι με τον ίδιο τρόπο. Κάποιοι προσπαθούν να απομακρυνθούν, άλλοι αναζητούν μια κρυψώνα, άλλοι μένουν ακίνητοι από τον φόβο, ενώ ορισμένοι κολλούν κυριολεκτικά δίπλα στον άνθρωπό τους.

Καμία από αυτές τις αντιδράσεις, τονίζει ο κύριος Λαδάς, δεν είναι ένδειξη «κακού χαρακτήρα» ή έλλειψης εκπαίδευσης. Είναι φυσιολογικές αποκρίσεις ενός οργανισμού, που προσπαθεί να προστατευθεί.

Γιατί κάποιοι σκύλοι φοβούνται περισσότερο;

«Όπως ακριβώς συμβαίνει και στους ανθρώπους, έτσι και στους σκύλους η αντίδραση στο στρες διαφέρει από άτομο σε άτομο», αναφέρει ο κύριος Λαδάς.

Εξηγεί ότι η ιδιοσυγκρασία, η γενετική προδιάθεση, οι πρώιμες εμπειρίες, το επίπεδο κοινωνικοποίησης, αλλά και οι προηγούμενες τραυματικές εμπειρίες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο ένας σκύλος θα διαχειριστεί μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Ένας σκύλος με μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα είναι πιθανό να ανακάμψει γρηγορότερα.

Αντίθετα, ένας πιο ευαίσθητος ή ήδη αγχώδης σκύλος, μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να επανέλθει.

Ο σκύλος μάς παρατηρεί – Τι αποκάλυψαν ερευνητές

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της σύγχρονης επιστήμης, λέει ο κύριος Λαδάς, είναι ότι οι σκύλοι δεν επηρεάζονται μόνο από το ίδιο το γεγονός. Αλλά και από τη δική μας συναισθηματική κατάσταση.

Το 2019, ερευνητές από το Linköping University στη Σουηδία διαπίστωσαν ότι τα επίπεδα κορτιζόλης -της βασικής ορμόνης του στρες- στους σκύλους, παρουσίαζαν σημαντική συσχέτιση με τα αντίστοιχα επίπεδα των κηδεμόνων τους. Με άλλα λόγια, οι σκύλοι φαίνεται να συγχρονίζονται με τη μακροχρόνια συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου με τον οποίο ζουν.

Αυτό δεν σημαίνει, διευκρινίζει ο κύριος Λαδάς, ότι πρέπει να κρύψουμε τον φόβο μας. Σημαίνει όμως, ότι όσο περισσότερο μπορούμε να διατηρήσουμε τη ψυχραιμία μας και να ενεργήσουμε οργανωμένα, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να λειτουργήσουμε ως σημείο ασφάλειας για τον σκύλο μας.

Πώς πρέπει να αντιδράσουμε;

Σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, τονίζει ο κύριος Λαδάς, προτεραιότητα έχει πάντοτε η ασφάλεια ανθρώπων και ζώων. Εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, απομακρυνόμαστε μαζί με τον σκύλο προς ασφαλές σημείο χρησιμοποιώντας λουρί ή, εάν είναι εφικτό, μεταφορικό κλουβί. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος να πανικοβληθεί και να διαφύγει.

Μιλάμε με ήρεμη φωνή, συμβουλεύει ο εκπαιδευτής, αποφεύγουμε τις έντονες κινήσεις και δεν προσπαθούμε να τον πιέσουμε, εάν για λίγα δευτερόλεπτα διστάζει ή παγώνει από τον φόβο.

Είναι επίσης σημαντικό, κάθε οικογένεια που ζει με κατοικίδιο να έχει προγραμματίσει ένα βασικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Ένα λουρί που βρίσκεται σε σημείο με εύκολη πρόσβαση, νερό, λίγη τροφή, τυχόν απαραίτητα φάρμακα και ενημερωμένα στοιχεία ταυτοποίησης, μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμα σε μια δύσκολη στιγμή.

Τι να περιμένουμε από τον σκύλο μετά το στρεσογόνο γεγονός

Ακόμη και όταν ο κίνδυνος περάσει, όπως λέει ο κύριος Λαδάς, ορισμένοι σκύλοι μπορεί να συνεχίσουν να εμφανίζουν σημάδια στρες για μερικές ημέρες.

Είναι πιθανό να γίνουν πιο ανήσυχοι, να τρομάζουν ευκολότερα με ήχους, να κοιμούνται λιγότερο, να παρουσιάσουν μικρές αλλαγές στην όρεξη. Ή να αναζητούν περισσότερο την παρουσία του ανθρώπου τους.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν επανέλθει η καθημερινή ρουτίνα και το περιβάλλον γίνει ξανά προβλέψιμο, οι συμπεριφορές αυτές υποχωρούν σταδιακά. Εάν όμως, ο έντονος φόβος επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα ή συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές στη συμπεριφορά, καλό είναι να ζητηθεί η καθοδήγηση κτηνιάτρου. Ή ειδικού στη συμπεριφορά σκύλων.

Η μεγαλύτερη βοήθεια είναι η προετοιμασία

Οι φυσικές καταστροφές μάς υπενθυμίζουν, λέει χαρακτηριστικά ο κύριος Λαδάς, ότι ορισμένες καταστάσεις δεν μπορούν να προβλεφθούν ούτε να ελεγχθούν. Αυτό που μπορούμε να ελέγξουμε είναι ο τρόπος με τον οποίο θα προετοιμαστούμε και θα σταθούμε δίπλα στον σκύλο μας όταν μας χρειαστεί περισσότερο.

Οι σκύλοι δεν μπορούν να κατανοήσουν τι είναι ένας σεισμός ή γιατί καταρρέει ένα κτήριο. Μπορούν όμως, να αντιληφθούν ότι βρίσκονται δίπλα σε έναν άνθρωπο που τους καθοδηγεί, τους προστατεύει και τους προσφέρει ασφάλεια.

Τελική φράση του κυρίου Λαδά είναι: «Ίσως τελικά αυτό να είναι και το σημαντικότερο μήνυμα. Σε στιγμές κρίσης, η μεγαλύτερη βοήθεια που μπορούμε να προσφέρουμε στον σκύλο μας δεν είναι να εξαφανίσουμε τον φόβο του. Είναι να αποτελέσουμε το πιο σταθερό σημείο αναφοράς μέσα στην αβεβαιότητα».

Ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς

⃰ Ο κύριος Ηλίας Λαδάς είναι εκπαιδευτής σκύλων. Ακολουθεί επιστημονικά τεκμηριωμένη, ισορροπημένη προσέγγιση στην εκπαίδευση, εμπνευσμένη από τη δουλειά διεθνώς αναγνωρισμένων ειδικών, όπως των Ian Dunbar, Michael Shikashio και της Susan Garrett.

Παρακολουθεί στενά τις επιστημονικές εξελίξεις όσον αφορά στη διατροφολογία σκύλου, με αρωγό την Dr. Karen Becker.

Η δουλειά του εστιάζεται στη βελτίωση της επικοινωνίας ανθρώπου – σκύλου, στην πρόληψη και διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς καθώς και στη δημιουργία ασφαλών και ισορροπημένων κοινωνικών ομάδων σκύλων.

Έχει πολυετή εμπειρία στη διαχείριση και αποκατάσταση κακοποιημένων – εγκαταλελειμμένων ζώων. Στόχος του, η μελλοντική τους υιοθεσία, αλλά και η αρμονική συμβίωσή τους σε πολυμελή αγέλη.

Είναι ιδρυτής του κτήματος 9paws, ενός πρότυπου χώρου κοινωνικοποίησης και φιλοξενίας σκύλων, 4,5 στρεμμάτων στα Σπάτα Αττικής.

Facebook: Ilias Ladas

Instagram: 9paws_gr

TikTok: 9paws.ilias.ladas

Site: 9paws.gr