Πανηγύρια

Ηταν η πιο σημαντική στιγμή του χρόνου για τις αγροτικές κοινωνίες. Η στιγμή που ο καθένας, καθεμία, καθένα συνευρισκόταν και ζούσε για τη χαρά που έφερνε η συγκομιδή μιας καλής σοδειάς, τα γεννήματα των ζωντανών, οι τελετές λατρείας του θείου. Αυτή η κατά τη νιτσεϊκή σκέψη «γιορτή μετά τον θάνατο του Θεού» που συντελείται στα πανηγύρια. Ο χρόνος του καλοκαιριού από τη γιορτή της κοινότητας και τις τελετουργίες των εθίμων τώρα πια μοιράζεται σε εκκοσμικευμένες εκδηλώσεις έναρξης και λήξης των πολιτιστικών φεστιβάλ.

Η νέα συνθήκη, στις νησιωτικές και ηπειρωτικές περιφέρειες κατά την οποία η τέχνη αντικαθιστά το λατρευτικής πρακτικής πανηγύρι, δεν εξετάζει αν το καλλιτεχνικό έργο είναι χαμηλής ή υψηλής ποιότητας. Ωστόσο έχει σημασία να συνεπαίρνει τους ανθρώπους. Η κοινότητα δηλαδή – θα έλεγαν οι ανθρωπολόγοι που τελούν έρευνα πεδίου – να αναγνωρίζει στο σύγχρονο συμβάν της τέχνης ένα συλλογικό φαντασιακό τελετουργικό.

Μέσα από την πληθώρα των μικρών ή μεγαλύτερων φεστιβαλικών διοργανώσεων τέχνης και πολιτισμού με τα οποία εμπλουτίζονται οι τόποι διακοπών παρακολουθούμε την ανάπτυξη νέων μορφών συλλογικής αναπαράστασης. Και στις πιο επιτυχημένες περιπτώσεις η κοινότητα αναγνωρίζει τον εαυτό της καθώς και άλλες μορφές ετερότητας.

Οπως το πρόγραμμα του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ στο σφαγείο της Υδρας και το Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Σύρου. Από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα που συμβαίνουν την τελευταία δεκαετία (ανεξαρτήτως αισθητικής και καλλιτεχνικής γνώμης). Οι παραγωγές του πρώτου έχουν πετύχει να προσελκύουν στο νησί του Αργοσαρωνικού το διεθνές jet set της σύγχρονης τέχνης. Οι προβολές του δεύτερου σε απρόσμενες κάθε χρονιά τοποθεσίες εντός και εκτός Ερμούπολης συγκεντρώνουν ένα πολύ δυναμικό νεανικό κοινό προερχόμενο και από το εξωτερικό.

Και τα δύο πολιτιστικά συμβάντα έγιναν αποδεκτά κυρίως από τους κατοίκους των δύο νησιών. Οι οποίοι κάθε χρονιά προσδοκούν να συμμετάσχουν στα γιορτινά βράδια που φέρνουν στο νησί τους οι κατά τα άλλα διαφορετικές διοργανώσεις. Ισως αυτό θα έπρεπε να απασχολήσει τους θεσμικούς φορείς που υπερπροβάλλουν ότι κομίζουν επισήμως τέχνη στα γύρω μέρη. Συνήθως γίνεται ορατή και αποδεκτή σε λίγους.