Τα χάνια της Κωνσταντινούπολης φωτογραφίζει η Αθηνά Καζολέα

Τα παλιά οθωμανικά χάνια της Κωνσταντινούπολης φωτογραφίζει η Αθηνά Καζολέα, χρησιμοποιώντας τα ως το πλαίσιο της φωτογράφου για να δημιουργήσει αλληγορικά σχόλια για την ιστορία και τη λήθη.

Οι μικρές ιστορίες που κρύβονταν αλλά και εκτυλίσσονται στα χάνια, δεν έχουν όνομα, όπως και οι περισσότερες φωτογραφίες ανθρώπων της Καζολέα είναι ακέφαλες.

Ο θεατής μένει αντιμέτωπος με το σώμα του εργάτη που στέκεται – με πρόδηλα τα σημάδια της κόπωσης – με το σώμα ενός καπνιστή, με το σώμα κάποιου που πλένεται.

Στο τέλος μένει μόνο το έργο, το οποίο εκτυλίχθηκε πριν ή μετά τη φωτογράφιση και τα αντικείμενα – είτε πρόκειται για αυτά που χρησιμοποιούνται τώρα, είτε για αυτά που αποτελούν ίχνη του παρελθόντος.

Τα χάνια της Καζολέα ξαναμπαίνουν στη ζωή, με τους υπόκωφους τόνους που τώρα τους διακρίνει, όχι με την πρότερη τους αίγλη – αλλά είναι παρόντα.

Ο ρυθμός της ζωής και της καθημερινότητας χτυπάει, με νέες πλέον εικόνες: οι τεχνίτες πλένονται, τρώνε, φτιάχνουν.

Η επανάληψη όχι της παραγωγικής διαδικασίας αλλά και της ίδιας της ζωής, των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σκιαγραφεί τα θραύσματα παρουσίας στα «κελύφη» της μουσουλμανικής παράδοσης.

«Ξεχασμένα, καταρρέοντα, αφρόντιστα μα και γεμάτα ιστορίες και εικόνες, τα χάνια της Πόλης είναι το κέλυφος που φιλοξενεί μία ζωή ξεχασμένη, τις τελευταίες εικόνες ενός κόσμου που χάνεται. Φωλιάζουν στις πλαγιές του Μερτζάν, του Ταχτάκαλε και του Μπέγιαζητ, ανάμεσα στο Μεγάλο Παζάρι και την Αγορά των Μπαχαρικών του Εμίνονου. Ελάχιστοι ωστόσο κάτοικοι της Πόλης γνωρίζουν τι είναι και πού βρίσκονται. Όσο για τους ξένους επισκέπτες της, η συντριπτική πλειοψηφία περνούν μπροστά τους ανυποψίαστοι» αναφέρει στο βιβλίο του «Κωνσταντινούπολη: Η πόλη των απόντων» ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας.

«Το χάνι πρόσφερε κατάλυμα στους εμπόρους των καραβανιών, αλλά και χώρο σταυλισμού για τις καμήλες και αποθήκευσης για τα προϊόντα τους, ενώ λειτουργούσε και ως χώρος χονδρεμπορίου όταν βρισκόταν εντός πόλεως. Σε κάθε μουσουλμανική πόλη, τα χάνια βρίσκονται σε κοντινή απόσταση προς τα παζάρια: οι έμποροι που πωλούσαν λιανική στα παζάρια προμηθεύονταν τα αγαθά από τα χάνια. Κάθε χάνι ειδικευόταν σε συγκεκριμένα προϊόντα. Παραδοσιακά, αποτελείται από μία σειρά κελιών γύρω από μια ευρύχωρη κεντρική αυλή, στο κέντρο της οποίας στέκεται πολλές φορές ένα μικρό τέμενος και μία κρήνη. Κάθε χάνι διέθετε και ευρύχωρη κουζίνα. Το συγκρότημα κάλυπτε όλες τις ανάγκες των εμπόρων κατά τη σύντομη, συνήθως, διαμονή τους» συνεχίζει ο συγγραφέας.

Η έκθεση «Θραύσματα παρουσίας στα χάνια της Κωνσταντινούπολης» αποτελεί μια παραγωγή του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και παρουσιάζεται στο Σισμανόγλειο Μέγαρο (İstiklal Cad. No 60, Κωνσταντινούπολη, τηλ. 0090 2122448640) από τις 23 Ιανουαρίου έως τις 17 Φεβρουαρίου.

Η έκθεση εγκαινιάζεται στις 22 Ιανουαρίου.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ