Γάλλοι ξαναγράφουν την ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού

38

Μια διαφορετική θεώρηση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας δίνουν στο βιβλίο τους με τίτλο Ιστορική Αρχαιολογία της Αρχαίας Ελλάδας τρεις Γάλλοι ιστορικοί, ο Ρολάν Ετιέν, ο Κριστέλ Μιλέρ και ο Φράνσις Ποστ. Ανατρέποντας τα στερεότυπα περί των τριών σταδίων εξέλιξης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, της αρχής, της ακμής και της παρακμής, παρουσιάζουν έναν κόσμο που βρισκόταν σε διαρκή μεταλλαγή επί δύο χιλιάδες χρόνια.

Πίσω από έναν αρκετά τετριμμένο τίτλο κρύβεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία που γράφτηκαν ποτέ για την αρχαία Ελλάδα. Εχοντας επίγνωση ότι σε ένα βιβλίο δεν είναι δυνατόν να ενσωματωθούν τόσο τα γραπτά κείμενα όσο και οι ανακαλύψεις των αρχαιολόγων, οι τρεις συγγραφείς επιλέγουν να παρουσιάσουν μια ιστορική αρχαιολογία, μια ιστορία της αρχαίας Ελλάδας βασισμένη αρχικώς στον υλικό πολιτισμό, όχι μόνο κατά τις περιόδους που δεν μας άφησαν γραπτές μαρτυρίες, αλλά και για τις περιόδους κατά τις οποίες η αφθονία των γραπτών μνημείων έθεσε σχεδόν σε δεύτερο πλάνο την αρχαιολογία.

Οι τρεις συγγραφείς δεν παγιδεύονται στον παραπλανητικό κύκλο των τριών περιόδων της ελληνικής ιστορίας, την Αρχαϊκή, την Κλασική και την Ελληνιστική. Αρνούνται κάθε κυκλική θεωρία και αποδέχονται την ενιαία μορφή της ιστορίας μέχρι την εποχή των αυτοκρατοριών, επιβεβαιώνοντας την πραγματικότητα των μεταλλάξεων και αρνούμενοι κάθε εικόνα παρακμής.

Αξιοποιώντας την απλή αρχαιολογική λογική, οι ιστορικοί στηρίζουν το έργο τους στη θεωρία ότι ο χώρος, είτε δημόσιος, είτε ιδιωτικός, αντανακλά τη λειτουργία του οργανισμού που ονομαζόταν πόλη-κράτος. Χωρίς να μπορούμε να αποδείξουμε την παραμικρή αιτιοκρατία, τα δημόσια κτίρια εκφράζουν την επικράτηση του συλλογικού και του πολιτικού απέναντι στο διοικητικό, καθώς οι διοικητικές αρχές είναι αναγκασμένες να στεγάζουν τις υπηρεσίες τους κάτω από τα περιστύλια, τη στιγμή που τα θέατρα και η αγορά φιλοξενούν τις συναντήσεις των πολιτών.

Με παρόμοιο τρόπο εξετάζεται και η περίοδος των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Τώρα, η αγορά υποκαθίσταται από την οργανωμένη πλατεία και τις μεγάλες λεωφόρους. Απέναντι στα παλάτια των θεών εγείρονται τα παλάτια των ηγεμόνων. Νέες πόλεις ιδρύονται, άλλες αναπτύσσονται και η ύπαιθρος πυκνοκατοικείται.

Το παράδειγμα της Αθήνας, αναμφισβήτητα μοναδικό λόγω του εύρους του, δεν είναι σε καμιά περίπτωση απομονωμένο. Ο αναγνώστης δεν κουράζεται να ακολουθεί, μέσω των μεταλλαγών των αστικών και των αγροτικών περιοχών, την ιστορία δύο χιλιάδων χρόνων διαρκούς ανανέωσης. Δείχνοντας, έτσι, ότι κάθε εποχή πλάθει, ανάλογα με τις ανάγκες, τα ιδανικά και τα οράματά της, έναν ελληνικό κόσμο σε διαρκή μετάλλαξη, θα καταφέρουμε ενδεχομένως μια μέρα να ξεφύγουμε από την ιδέα της παρακμής.

Η Αρχαιολογική Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας παρέχει ένα πολύτιμο όπλο σε αυτό τον αγώνα για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ