Ένταξη στην ΕΟΚ: Όσα έγιναν αλλά και όσα δεν έγιναν…

Λίγους μήνες πριν από την υπογραφή της συνθήκης εντάξεως της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (Δευτέρα 28 Μαΐου 1979, εξ ου και το επετειακού χαρακτήρα σημερινό άρθρο μας), την Τρίτη 16 Ιανουαρίου 1979, η Βουλή των Ελλήνων συνεδριάζει. Ο τότε πρωθυπουργός, Κωνσταντίνος Καραμανλής, και ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Ανδρέας Παπανδρέου, διασταυρώνουν τα ξίφη τους. Η αντιπαράθεσή τους αφορά τα ελληνοτουρκικά (Κυπριακό – Αιγαίο), τις σχέσεις της Ελλάδας με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένου του θέματος των αμερικανικών βάσεων επί ελληνικού εδάφους), προπάντων όμως το ζήτημα της ένταξης της χώρας μας στην ΕΟΚ, που επίκειται.

Ο τίτλος του σχετικού δημοσιεύματος των «Νέων» (το υπογράφει ο τότε κοινοβουλευτικός συντάκτης Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος, διακεκριμένος δημοσιογράφος, συγγραφέας και μεταφραστής, που απεβίωσε το 2016) που κυκλοφορούν την επομένη, Τετάρτη 17 Ιανουαρίου 1979, είναι ο εξής: «Κ. Καραμανλής: Η ένταξη θα ωφελήσει την χώρα – Α. Παπανδρέου: Προτιμούμε ν’ ανήκουμε στην Ελλάδα».

«ΤΑ ΝΕΑ», 17.1.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Από το δημοσίευμα αυτό των «Νέων» προέρχονται τα ακόλουθα αποσπάσματα:

[…] Και στο σημείο αυτό ο κ. Καραμανλής αναφέρθηκε στο θέμα της ένταξης στην ΕΟΚ και είπε ότι την ένταξη καταπολεμούν με πάθος το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ, που επιδιώκουν «να αποκόψουν την Ελλάδα από τη δημοκρατική Δύση». Ειδικά για το ΚΚΕ είπε ότι δεν παραδειγματίστηκε από τα κομμουνιστικά και σοσιαλιστικά κόμματα της Ευρώπης, που υποστηρίζουν ανεπιφύλακτα όχι μόνο την ΕΟΚ αλλά και το ΝΑΤΟ, όπως αποδείχθηκε από τον εκπρόσωπο του ΚΚΙ, που «έδωσε στους δικούς μας ένα μάθημα πολιτικού ρεαλισμού και θάρρους».

Ο κ. πρωθυπουργός επεσήμανε ότι υπήρξαν πολλά εμπόδια, αλλά ξεπεράστηκαν και οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις τερματίσθηκαν με ικανοποιητικό τρόπο και μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 1979 θα υπογραφεί η συμφωνία της εντάξεως.

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: Η ένταξή μας στην ΕΟΚ θ’ αποτελέσει τον μεγαλύτερο σταθμό στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδος, γιατί θα επηρεάσει βαθύτατα το μέλλον του έθνους. Η πολιτική αυτή σχετίζεται με την κρίσιμη γεωπολιτική μας θέση, που μας υποχρεώνει όχι μόνο να δεχόμαστε αλλά πολλές φορές και να επιζητούμε την προστασία μιας μεγάλης δυνάμεως. Τώρα που εντασσόμεθα στην πανίσχυρη ευρωπαϊκή οικογένεια, η χώρα μας απαλλάσσεται από το άγχος αυτό, γιατί και μόνο η συμμετοχή μας στην ΕΟΚ θα επενεργεί αποτρεπτικά κατά των όποιων κινδύνων. Αυτή είναι η ουσιαστικότερη πλευρά της εντάξεώς μας στην ΕΟΚ.

Ο κ. πρωθυπουργός είπε ότι με την ένταξη κατοχυρώνεται η εθνική μας ανεξαρτησία, γιατί θα μετέχουμε ισότιμα στα κέντρα των αποφάσεων αντί να βρισκόμαστε στα περιθώρια της διεθνούς ζωής. Και πρόσθεσε: «Δεν θα μιλήσω για την αδέσμευτη πολιτική που κατά τρόπο πονηρό μάς προσφέρει η Αριστερά ως εναλλακτική λύση. Και λέγω πονηρό, διότι με την αδέσμευτη πολιτική κάπου αλλού θέλει να μας οδηγήσει. Η πολιτική αυτή μπορεί να μας εκθέσει σε κινδύνους. Κοιτάξτε στους κόλπους των αδεσμεύτων. Χώρες αλληλοσπαράσσονται και καταλήγουν να ζητούν την προστασία των μεγάλων. Κι άλλωστε μια αδέσμευτη πολιτική θα ενίσχυε την Τουρκία σε βάρος της Ελλάδος».

Συνεχίζοντας την αναφορά του στην ΕΟΚ, ο κ. Καραμανλής είπε ότι η ένταξη θα ωφελήσει οικονομικά τη χώρα και θα επιταχύνει την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, θα προωθήσει την ανάπτυξη της γεωργίας μας κ.λπ.

[…]

«ΤΑ ΝΕΑ», 17.1.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Στο σημείο αυτό πήρε το λόγο ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Α. Παπανδρέου, που τόνισε ότι «το ΠΑΣΟΚ συμφωνεί μόνο σ’ ένα σημείο: ότι η απόφαση της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ είναι η πιο κρίσιμη απόφαση που έχει παρθεί για το έθνος. Είναι μια απόφαση που πάρθηκε στο βωμό τού ανήκομεν εις την Δύσιν».

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: Όταν λέγω ότι ανήκομεν εις την Δύσιν, δεν εννοώ ότι είμαστε αιχμάλωτοι. Μπορούμε ανά πάσα στιγμή να φύγουμε.

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δεν το θέλετε όμως. Και αναλύσατε τους λόγους.

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: Δεν το θέλουμε, διότι πιστεύουμε ότι δεν μας συμφέρει. Η Ελλάδα ανήκει στον Δυτικό κόσμο από παράδοση και από συμφέροντα.

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Προτιμούμε να ανήκουμε στους Έλληνες.

[…]

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είναι περίεργο που ο κ. πρωθυπουργός θεωρεί την ένταξη σαν βήμα για την ανεξαρτησία της χώρας μας. Κατ’ αρχήν γίνεται μια μετάθεση αρμοδιοτήτων από τις συντεταγμένες εξουσίες του κράτους στην Ελλάδα στα κοινοβουλευτικά όργανα της ΕΟΚ. Υποστηρίζει ο πρόεδρος της κυβερνήσεως ότι η συμμετοχή μας θα είναι ισότιμη και η ψήφος μας ισοδύναμη. Αλλά αυτό είναι νομικιστικό επιχείρημα. Οι μεγάλες αποφάσεις παίρνονται από το διευθυντήριο της ΕΟΚ. Η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να επηρεάσει αποφασιστικά την πορεία των εξελίξεων στην ΕΟΚ. Όσο για το επιχείρημα ότι η ένταξη στην ΕΟΚ θα μας απαλλάξει από προστάτιδες δυνάμεις, ας μου επιτραπεί να πω ότι είναι σαθρό. Η Δυτική Ευρώπη κυριαρχείται από τις ΗΠΑ. Ακόμα και το αν το ΚΚΙ μπορεί να συμμετάσχει στην κυβέρνηση της Ιταλίας, κρίνεται από τον Πρόεδρο Κάρτερ (σ.σ. τον τότε Πρόεδρο των ΗΠΑ). Και πώς θα προστατεύσει η ΕΟΚ τους δημοκρατικούς μας θεσμούς; Τι έκανε στα χρόνια της στυγνής δικτατορίας των συνταγματαρχών; Η ΕΟΚ δεν είναι παρά η άλλη όψη του ΝΑΤΟ, η ιστορία του οποίου στην Ελλάδα είναι γνωστή. Ευθύνεται για όλα τα δεινά που έχουν συσσωρευθεί στη χώρα μας. Και εμείς δεν θεωρούμε δεσμευτική την απόφαση της κυβερνήσεως για την ένταξη στην ΕΟΚ. Πιστεύουμε ότι το πρόβλημα πρέπει να λυθεί με δημοψήφισμα. Κι αν δεν γίνει τώρα αυτό, είναι πρόθεσή μας, όταν το ΠΑΣΟΚ έρθει στην εξουσία, να ζητήσουμε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να διενεργήσει αδιάβλητο δημοψήφισμα ύστερα από πλήρη και πολύπλευρη ενημέρωση του ελληνικού λαού.

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης τόνισε ότι το ΠΑΣΟΚ είναι αντίθετο στην ένταξη στην ΕΟΚ, γιατί όταν στον ίδιο στίβο μπαίνουν άνισοι ανταγωνιστές, η ανισότητα μεταξύ τους δεν μικραίνει, αλλά μεγαλώνει, και αυτό αποδεικνύεται από όλα τα στατιστικά στοιχεία, αλλά και από το κλασικό παράδειγμα της Ιταλίας.

«ΤΑ ΝΕΑ», 17.1.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είμαστε αντίθετοι στην ένταξη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πιστεύουμε στην απομόνωση ή είμαστε αντιευρωπαϊστές. Δεν είμαστε αφελείς να πιστέψουμε στην αυτάρκεια. Το ΠΑΣΟΚ προωθεί στη θέση της ένταξης μια ειδική συμφωνία. Ξεκινάμε από την απλή διαπίστωση ότι και εμείς έχουμε ανάγκη των αγορών της ΕΟΚ και η ΕΟΚ έχει ανάγκη των αγορών της Ελλάδος. Με την ειδική συμφωνία θα ελέγχουμε τις εισαγωγές μας και την εγκατάσταση ξένου κεφαλαίου στη χώρα, θα προγραμματίζουμε την αυτοδύναμη οικονομική μας ανάπτυξη και θα αναπτύξουμε οικονομικές σχέσεις προς όλες τις κατευθύνσεις.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τόνισε ότι οι επιπτώσεις της ένταξης στη βιομηχανία θα είναι αρνητικές, γιατί θα αντιμετωπίσουμε σκληρό ανταγωνισμό, οι επιπτώσεις στην απασχόληση θα είναι και αυτές αρνητικές, ιδιαίτερα στον αγροτικό μας πληθυσμό, και το σημαντικότερο είναι ότι θα προχωρήσουμε στον αγροτικό καπιταλισμό, γιατί το σύστημα κινήτρων που προσφέρει η ΕΟΚ  θα δημιουργήσει ανυπέρβλητο σχεδόν πρόβλημα για τον μικρό και μεσαίο αγρότη και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα αφανισθούν.

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Πηγαίνουμε σε προλεταριοποίηση των αγροτών μας, που ή θα μεταβληθούν σε αγροτικούς εργάτες ή θα μεταναστεύσουν στην Αθήνα να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους ή θα πάνε στα σκλαβοπάζαρα της Δύσης. Στη βιομηχανία δεν πρόκειται ν’ απασχοληθούν, γιατί εκεί η απασχόληση θα συρρικνωθεί.

Στο σημείο αυτό ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είπε ότι η κυβέρνηση δεν έχει λόγους να θριαμβολογεί για τους όρους που πέτυχε.

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: Όλες οι παραγωγικές τάξεις του ελληνικού λαού υποστηρίζουν την ένταξη. Αγνοούν τα συμφέροντά τους;

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Οι εκλεγμένες τους ηγεσίες την υποστηρίζουν. Ο λαός δεν έχει ερωτηθεί.

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: Μπορεί να μην έχει ενημερωθεί ο μέσος πολίτης, αλλά αυτοί που ηγούνται των παραγωγικών τάξεων είναι καλύτερα ενημερωμένοι και από σας και από μένα. Αυτοί δεν ξέρουν τα συμφέροντά τους;

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είναι ελεγχόμενοι, κ. πρόεδρε.

ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ: Για να αναπτύξετε την οικονομία που επαγγέλλεσθε, όταν έρθετε στην εξουσία, θα πρέπει να έχετε πόρους και κεφάλαια και να βρήτε αγορές. Αυτά που δεν μπορείτε να βρήτε εσείς, τα βρίσκουμε εμείς με την ένταξη.

Οι φίλτατοι αναγνώστες και οι φίλτατες αναγνώστριες, έχοντας σήμερα σαφή γνώση όσων έγιναν αλλά και όσων δεν έγιναν από τα ανωτέρω, μπορούν να κρίνουν αμερόληπτα —εφόσον βεβαίως το επιθυμούν— τις απόψεις των δύο ανδρών, την πολιτική τους υπευθυνότητα, ωριμότητα και διορατικότητα.

Η κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου προέρχεται από το εξώφυλλο του περιοδικού «Επίκαιρα» που είχε κυκλοφορήσει στις 30 Νοεμβρίου 1977.