Δεκατρείς σφαίρες πισώπλατα

Κι έτσι, λίγες μόνο μέρες μετά τη δημοσίευση της νέας, ετήσιας έκθεσης του Συνηγόρου του Πολίτη, στην οποία διαπιστώνεται αύξηση 50% των περιστατικών βίας και αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας, ακόμη ένας νέος άνθρωπος δέχεται δολοφονικά πυρά από σφαίρες αστυνομικών και φέρεται να είναι εγκεφαλικά νεκρός.

Ένας ύποπτος τέλεσης αδικήματος, ο οποίος δεν σταμάτησε στον έλεγχο της αστυνομίας, προσπάθησε να διαφύγει. Μπορεί να ήταν ένοχος — πιθανότατα για τα σχετιζόμενα με την απόπειρα διαφυγής του, ίσως και για άλλα. Δεν θα το μάθουμε ποτέ.

Γιατί; Γιατί οι αστυνομικοί του έριξαν δεκατρείς σφαίρες πισώπλατα. Την ώρα που προσπαθούσε να σκαρφαλώσει έναν μαντρότοιχο για να ξεφύγει.

Τους απειλούσε; Όχι.

Κινδύνευαν άμεσα; Όχι.

Απλώς αποφάσισαν να τον εκτελέσουν. Απένειμαν τη θανατική ποινή. Μόνοι τους. Γιατί μπορούσαν.

Υπάρχουν πολλοί που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την πράξη των αστυνομικών — μια βόλτα στα κοινωνικά δίκτυα κάτω από κάθε δημοσίευση της είδησης αρκεί για να πνιγεί κάποιος στον ζόφο — λέγοντας ότι όφειλε να σταματήσει στον έλεγχο. Πράγματι, όφειλε. Σε ποιους κανόνες εμπλοκής γράφει, όμως, σε ποιο νόμο, σε ποιο Σύνταγμα ότι γι’ αυτό το αδίκημα απονέμεται εξωδικαστικά η ποινή του θανάτου;

Η ακραία βία της Ελληνικής Αστυνομίας, όπως έγραφα τόσο χθες όσο και προ ημερών, είναι αδύνατον να περιοριστεί όσο αφήνεται ουσιαστικά ατιμώρητη από όλους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, πειθαρχικούς και ποινικούς.

Και μη πει κανείς ότι στους αστυνομικούς ασκήθηκε δίωξη για απόπειρα ανθρωποκτονίας, άρα η δικαιοσύνη κάνει το καθήκον της, ποια ατιμωρησία;

Διότι το περιστατικό είναι πανομοιότυπο με τη δολοφονία του Κώστα Φραγκούλη —, κατά τη διάρκεια καταδίωξης κι εκεί, όταν το 16χρονο παιδί έφυγε από βενζινάδικο χωρίς να πληρώσει το αντίτιμο των 20 ευρώ — για την οποία το δικαστήριο αποφάσισε την μετατροπή της κατηγορίας από κακούργημα σε πλημμέλημα και καταδίκασε τον υπαίτιο αστυνομικό σε φυλάκιση τριών ετών με τριετή αναστολή. 

Χθες, πάλι, λίγες ώρες αφότου ο νεαρός δεχόταν τις σφαίρες των αστυνομικών στο κεφάλι, γινόμασταν μάρτυρες για μία ακόμη φορά της μεταχείρισης που επιφυλάσσουν οι δικαστικοί λειτουργοί στα θύματα των αστυνομικών: την αθώωση λόγω αμφιβολιών των αστυνομικών που κάθονται στο εδώλιο του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου της Αθήνας για την υπόθεση βιασμού μέσα στο διαβόητο ΑΤ Ομονοίας με θύμα μία 19χρονη τον Οκτώβριο του 2022 πρότεινε ο εισαγγελέας της έδρας. 

Αν το έγκλημα του εγκεφαλικά νεκρού 29χρονου ήταν ότι προσπάθησε να φύγει, το έγκλημα του θύματος βιασμού ήταν ότι δεν έφυγε: «Η συμπεριφορά της καταγγέλλουσας» είπε ο εισαγγελέας «δεν συνάδει με εκείνη ενός ατόμου φοβισμένου που έχει υποστεί βία. Δεν προέκυψε κάποια δυσφορία ή άρνηση, δεν είπε “όχι”, δεν έδειξε άρνηση. Δεν έφυγε από το δωμάτιο ακόμα και όταν ήταν μόνη της, παρότι η πόρτα ήταν μισάνοιχτη και ξεκλείδωτη. Δεν φώναξε σε βοήθεια. Θα μπορούσε να βγει και να ζητήσει βοήθεια στο γραφείο ενδοοικογενειακής βίας που βρισκόταν δίπλα».

Πού σπούδασε, πού εκπαιδεύτηκε, τι διαβάζει αυτός ο εισαγγελέας; Δικάζουν υπόθεση βιασμού και το «πάγωμα» του θύματος δεν το έχουν ακουστά; Αλήθεια, τώρα, το θύμα θα πήγαινε να καταγγείλει τον βιασμό του στο ίδιο αστυνομικό τμήμα που βιάστηκε;

Το δικαστήριο, θα πουν κάποιοι, δεν είναι υποχρεωμένο να ακολουθήσει την εισαγγελική πρόταση. Πράγματι. Όμως δύο επισημάνσεις είναι κρίσιμες:

Πρώτον, η εισαγγελική πρόταση είναι κομβικό σημείο της ποινικής δίκης, όχι μόνο επειδή έτσι την ορίζει το δίκαιο αλλά επειδή ο εισαγγελέας εκπροσωπεί εκείνη τη στιγμή το κράτος. Στην κρίση του εισαγγελέα ενσαρκώνεται η κρίση του κράτους. Η στάση του αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η πολιτεία αντιλαμβάνεται την ευθύνη της για απόδοση δικαιοσύνης. 

Δεύτερον, οι αρμοδιότητες του εισαγγελέα στο ακροατήριο είναι ένα μόνο μέρος των καθηκόντων του. Κι αν στο ακροατήριο υπάρχουν δικαστές και κάποιες φορές ένορκοι που τελικά αποφασίζουν, δεν ισχύει το ίδιο για όλες τις περιστάσεις στις οποίες ο εισαγγελέας παίρνει αποφάσεις δίχως να ελέγχεται από κανέναν.  

Πόσες και πόσες φορές δεν έχουν εμφανιστεί θύματα αστυνομικής βίας σε εισαγγελείς, κατηγορούμενα με τον μισό ποινικό κώδικα από τους αστυνομικούς που τα κακοποίησαν — «εργαλειοποίηση του ποινικού δικαίου» το έχει ονομάσει ο Συνήγορος του πολίτη — και οι εισαγγελείς κάνουν ότι δεν τα βλέπουν; 

Σε κάθε περίπτωση, ναι, οι πιθανότητες είναι ανοιχτές: η δίωξη των αστυνομικών που πυροβόλησαν τον 20χρονο μπορεί αυτή τη φορά να οδηγήσει σε μια δίκαιη δίκη. 

Το δικαστήριο που δικάζει τον βιασμό στο ΑΤ Ομόνοιας μπορεί να πετάξει την εισαγγελική πρόταση στα σκουπίδια, όπως της αξίζει.

Αλλά αυτά, ακόμη κι αν γίνουν, δεν θα είναι παρά εξαιρέσεις σ’ έναν κανόνα που μέχρι στιγμής έχει τιμωρήσει μόνο έναν αστυνομικό, τον δολοφόνο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, όπως άρμοζε στο έγκλημά του. 

Και γι’ αυτόν καιγόταν η μισή Ελλάδα για έναν μήνα.