Σπυρίδων Τρικούπης: Τα ωραιότερα ποιήματά του

[…] Ο Τρικούπης, ο ενθουσιώδης αγωνιστής του ’21, ο μετριοπαθής πολιτικός της Καποδιστριακής περιόδου, ο διορατικός διπλωμάτης της βασιλείας του Όθωνος, ο γλαφυρός ιστορικός, έκρυβε μέσα του έναν άλλον Τρικούπη. «Γεννήθηκε, πρώτα απ’ όλα, ποιητής!» γράφει ο Κωστής Παλαμάς, προλογίζοντας την πέμπτη έκδοση της «Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως», κι’ ας τον ανάγκασαν τα περιστατικά της ζωής του να σταματήση την ορμή της ποιητικής του αγάπης που είχε εκδηλωθή πολύ νωρίς, το 1821, με το περίφημο εκείνο στιχούργημά του «Ο Δήμος». Και συνεχίζει ο Παλαμάς στον πρόλογο της «Ιστορίας» του Τρικούπη:

«Αλλά και στα 1860 καθώς στα 1821 ο Τρικούπης εξακολουθεί να γράφη στίχους […]. Χειρόγραφο που είχε την καλωσύνη κάποτε να μου εμπιστευθή συμπαθητικώτατος των Τρικούπηδων απόγονος, ο μακαρίτης Κώστας Τρικούπης, επιγράφεται Σπυρίδωνος Τρικούπη ποιημάτια και με την σημείωση Τελευταία ποιήματα Σπυρίδωνος Τρικούπη ευρεθέντα εν τη Βιβλιοθήκη της Σοφίας Τρικούπη μετά τον θάνατον αυτής». Και ο Κωστής Παλαμάς, που εδιάβασε τα ποιήματα αυτά, αναφέρει όχι μόνο τους τίτλους των, αλλά και τα θέματα που τα ενέπνευσαν στον γέροντα πια πολιτικό. Σ’ ένα απ’ αυτά —σημειώνει ο Παλαμάς— ο Τρικούπης «καταλήγει με θρήνους στο θάνατο της Αγλαΐας, περιπόθητής του κόρης». «Η Νύφη του Άδη» είναι ο τίτλος ενός άλλου ποιήματος, που όμως δεν διευκρινίζεται αν είναι κι’ αυτό αφιερωμένο στην μνήμη της «περιπόθητης κόρης» του Αγλαΐας. Ένα άλλο ποίημα του Σπυρίδωνος Τρικούπη επιγράφεται: «Εις Αικατερίνην Τρικούπη, εκπνεύσασαν εν Αιγίνη την 15 Ιουλίου 1871, καθ’ ην ώραν εθαλασσολούετο — ο απαρηγόρητος σύζυγος».

Και ο Παλαμάς, που ήταν άλλωστε πολύ οικείος των Τρικούπηδων και εγνώριζε καλά τα οικογενειακά τους, συμπεραίνει στον εν λόγω μνημειώδη πρόλογό του: «Η ποίηση του Σπυρίδωνος Τρικούπη αξίζει βέβαια να γνωριστή […] γιατί βοηθεί το χαρακτηρισμό μιας φυσιογνωμίας, ενός διαλεχτού και των Γραμμάτων και της Πολιτείας […]. Ο Σπυρίδων Τρικούπης απομένει στη μνήμη μας σεβαστός ως ο ποιητής της κλέφτικης παλληκαριάς, που καθρεφτίζεται στο διηγηματικό τραγούδι του Δήμου, και πολύ περισσότερο ως ο ψάλτης της Λίμνης του Μεσολογγίου. Είναι το ποίημα που ξεχωρίζει με την μυστική του χάρη ως γνήσιο λουλούδι της φαντασίας. Και ακόμα είναι ο δεξιός ερμηνευτής με την νέα Ελληνική γλώσσα του θουρίου του Τυρταίου […]. Σ’ αυτόν χρωστούμε κατά μέγα μέρος και τον Σολωμό, […] που τον έπεισε, παρατώντας τα ιταλόγλωσσα σχέδιά του, να γράψη ελληνικά και να ανεβάση την δημοτική στην περιοχή που την γνωρίζουμε […]. Κι’ απάνω απ’ όλα ο Σπυρίδων Τρικούπης είν’ εκείνος που γέννησε τον Χαρίλαο και την Σοφία, τα ωραιότερα ποιήματά του. Θα ζουν ακόμα υποθέτω πολλοί τεχνοκρίτες της ζωής, για να βεβαιώσουν τον λόγο μου».

*Κείμενο του διαπρεπούς δημοσιογράφου, ιστορικού ερευνητή και θεατρικού συγγραφέα Γεωργίου Ρούσσου (1910-1984), που έφερε τον τίτλο «Ο άγνωστος Τρικούπης» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Τα Νέα» την Τετάρτη 8 Ιανουαρίου 1958 (ανήκε σε σειρά άρθρων υπό το γενικό τίτλο «Θρόνος και γυναίκες», ένα ιστορικό μυθιστόρημα του Ρούσσου).

«ΤΑ ΝΕΑ», 8.1.1958, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο Σπυρίδων Τρικούπης, εξέχων πολιτικός, λόγιος και ιστοριογράφος, πατέρας του επιφανούς πολιτικού Χαριλάου Τρικούπη, γεννήθηκε στο Μεσολόγγι στις 8 Απριλίου 1788.

Ο Γεώργιος Ρούσσος

Ο Τρικούπης έλαβε την εγκύκλια παιδεία του στη μεσολογγίτικη Σχολή των Παλαμάδων και συνέχισε τις σπουδές του στην Πάτρα, όπου προσελήφθη στο γραφείο του γενικού προξένου της Αγγλίας. Χάρη στην υποστήριξη του άγγλου φιλέλληνα Φρέντερικ Νορθ, του μετέπειτα κόμη Γκίλφορντ, κατάφερε να σπουδάσει φιλολογία και φιλοσοφία στη Ρώμη και το Παρίσι, όπου και εξέδωσε το 1821 το κλέφτικο ποίημά του «Ο Δήμος».

Κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα ο Τρικούπης επέστρεψε στην πατρίδα και συνέβαλε στην επαναστατική δράση. Εξελέγη πρώτη φορά παραστάτης Μεσολογγίου και Αιτωλικού το 1823, ενώ τον Απρίλιο του 1824 ήταν εκείνος που εκφώνησε στο Μεσολόγγι τον επικήδειο του λόρδου Βύρωνος.

Ο Τρικούπης πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Αγγλικού Κόμματος και έλαβε μέρος στις εργασίες της Γ’ Εθνοσυνέλευσης. Μετά την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια, το 1828, διορίστηκε Γενικός Γραμματέας της Επικρατείας (και για ένα διάστημα Γραμματέας επί των Εξωτερικών Υποθέσεων), θέση από την παραιτήθηκε το επόμενο έτος εξαιτίας διαφωνίας του με τον κυβερνήτη.

Τον Απρίλιο του 1832 ανέλαβε το αξίωμα του Γραμματέα των Εξωτερικών και του Εμπορικού Ναυτικού, ενώ τον Ιανουάριο του 1833, μετά την άφιξη του Όθωνος, διορίστηκε πρωθυπουργός. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, κατόπιν συγκρούσεώς του με την Αντιβασιλεία, παραιτήθηκε και διορίστηκε πρεσβευτής στο Λονδίνο (ακολούθησε και δεύτερη τοποθέτησή του στην εκεί ελληνική πρεσβεία, το 1841).

Το 1844, μετά την καθιέρωση του πολιτεύματος της συνταγματικής μοναρχίας στη χώρα μας, ανέλαβε υπουργικά αξιώματα στην κυβέρνηση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου.

Το 1853 διορίστηκε τρίτη φορά πρεσβευτής στο Λονδίνο και το 1861 υπέβαλε την παραίτησή του από τη διπλωματική υπηρεσία για λόγους υγείας.

Το 1862 επέστρεψε στην πατρίδα και το 1864 αποχώρησε από το δημόσιο βίο.

Πηγή: Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη»/Σύλλογος Οι Φίλοι της Μουσικής (mmb.org.gr)

Ο Σπυρίδων Τρικούπης, ο συγγραφέας της περίφημης «Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως», απεβίωσε στην Αθήνα στις 12 Φεβρουαρίου 1873.