Δύο ταινίες που μοιάζει να απέχουν έτη φωτός η μία από την άλλη, και όμως ορόσημα και οι δύο της κινηματογραφίας του Μιχάλη Κακογιάννη, προβάλλονται με αφορμή τη συμπλήρωση 92 χρόνων από τη γεννησή του.
Την Τρίτη 11 Ιουνίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 92 χρόνων από τη γέννηση του Μιχάλη Κακογιάννη προβάλλονται με δωρεάν είσδοδο στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης δύο ταινίες του μεγάλου σκηνοθέτη: οι «Τρωάδες» του Ευριπίδη, στις 18:00 και το «Πάνω, Κάτω και Πλαγίως», μια διαχρονική σάτιρα της ζωής στη μεγαλούπολη, στις 22:00.
«Ένας πολιτισμός είναι μεγάλος μόνον όταν κάνει αυτοκριτική» είχε πει ο Μιχάλης Κακογιάννης.
«Για μένα, το θέμα είναι να συνειδητοποιήσει κάθε Έλληνας τι έφερε το φασισμό και πώς λειτουργεί ο φασισμός σ΄ αυτήν την ίδια τη ζωή … πάντα υπήρχε φασισμός ακόμα και στις απλές καθημερινές λειτουργίες. Υπάρχει φασισμός πολλές φορές στις σχέσεις των ανθρώπων. Αν δεν τον ξεριζώσουμε δεν θα πάμε μπροστά.

Ο μόνος τρόπος είναι η αυτοκριτική σε βάθος, όπως έκαναν οι αρχαίοι Έλληνες στα έργα τους, στις τραγωδίες. Να βαρέσουμε αλύπητα τον εαυτό μας, για την ακούσια συνεργασία μας σε ένα σωρό εγκλήματα. Γιατί η αδιαφορία καμιά φορά, η αδράνεια, είναι και αυτή έγκλημα. Κι από εκεί και πέρα θα βρούμε πολλά μέσα μας.»

«Τρωάδες» (1970 -1971), 111`, στις 18:00, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Σκηνοθεσία: Μιχάλης Κακογιάννης
Σενάριο: Μιχάλης Κακογιάννης από την ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη
Φωτογραφία: Άλφιο Καντίνι
Σκηνικά – Κοστούμια: Νικόλας Γεωργιάδης
Διανομή: Κάθριν Χέμπορν, Βανέσα Ρέντγκρεϊβ, Ζενεβιέβ Μπιζώλντ, Ειρήνη Παπά, Πάτρικ Μαγκί, Μπράιαν Μπλεσντ

Επίκαιρα τα παραπάνω λόγια του Μιχάλη Κακογιάννη και στις μέρες μας, επίκαιρος όμως και ο Ευριπίδης. Αυτή είναι εξάλλου μια ατράνταχτη απόδειξη ότι ένας δημιουργός είναι μεγάλος: κάνει κριτική στην εποχή του και τις αξίες της, και, το έργο του, ως συμπέρασμα αυτή της κριτικής, παραμένει διαχρονικό.

Ποιος ήταν ο στόχος του Ευριπίδη στις «Τρωάδες«; Θέλοντας να σχολιάσει τον αποτροπιασμό του για σφαγή που διέπραξαν οι σύγχρονοί του Αθηναίοι στη Μήλο, χρησιμοποίησε τον πόλεμο της Τροίας, προκειμένου να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου ενάντια στο μιλιταρισμό, στον πόλεμο και στην καταπίεση.

Η ιστορία διαδραματίζεται μετά την πτώση της Τροίας, όπου οι αιχμάλωτες Τρωαδίτισσες περιμένουν να επιβιβαστούν στα πλοία που θα τις μεταφέρουν στην Ελλάδα, σκλάβες πια, ανάμεσά τους και η βασίλισσα Εκάβη αλλά και η χήρα του Έκτορα, Ανδρομάχη.

«Όταν ανέβασα τις «Τρωάδες» στην Αμερική, οι εφημερίδες έγραψαν ότι μέσα από την τραγωδία αυτή βλέπουμε τις σημερινές τραγωδίες, την τραγωδία της Χιροσίμα. Όταν ανέβασα τις «Τρωάδες» στο Παρίσι, μίλησαν για την Αλγερία.

Το έργο λοιπόν ήταν εξίσου επίκαιρο την εποχή που γράφτηκε, το 415 π. Χ, επίκαιρο στη δεκαετία του `70 που πρωτοπροβλήθηκε στο Φεστιβάλ των Κανών, επίκαιρο και σήμερα σε μια εποχή όπου οι αξίες και η ταυτότητα τελούν υπό αμφισβήτηση.

Ο Ευριπίδης για πρώτη φορά δίνει λόγο στους ηττημένους, ενώ ο Κακογιάννης χειρίζεται ένα από τα αγαπημένα ευριπίδεια θέματα: πώς δηλαδή μεταμορφώνονται οι θύτες σε θύματα. Πίσω από το φρικαλέο πεδίο καταστροφής που δημιούργησε ο πόλεμος, παρουσιάζει τη μεταμόρφωση των άλλοτε υπερήφανων τρωάδων γυναικών σε ικέτιδες. Από την άλλη ο Ευριπίδης απευθύνει ένα δριμύτατο «κατηγορώ» ενάντια στην ελληνική βαρβαρότητα και εκφράζει την ιδεαλιστική του εκτίμηση για το τι θα έπρεπε να αντιπροσωπεύει η Ελλάδα και, κυρίως, για το τι θα έπρεπε αυτή να αντιπροσωπεύει τη στιγμή που ανέβασε τις «Τρωάδες». Και σίγουρο αυτό δεν είναι η βαρβαρότητα!

Στο κείμενο του Ευριπίδη η Ανδρομάχη φωνάζει: «Έλληνες, έχετε βρει τρόπους να βασανίζετε που δεν είναι ελληνικοί»…

Πάνω Κάτω και Πλαγίως, (1992), 100`, στις 22:00, με ελέυθερη είσοδο για το κοινό

Σενάριο – Σκηνοθεσία: Μιχάλης Κακογιάννης
Φωτογραφία: Ανδρέας Σινάνος
Μουσική: Στέφανος Κορκολής
Τραγουδούν: Λεωνίδας Βελής, Χρήστος Δάντης
Στίχοι: Μιχάλης Κακογιάννης
Σκηνικά – Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Ήχος: Μαρίνος Αθανασόπουλος
Μοντάζ: Μιχάλης Κακογιάννης και Βασ. Συρόπουλος (εικόνα) Τ. Χατζής (ήχος)

Διανομή: Ειρήνη Παπά, Στράτος Τζώρτζογλου, Πάνος Μιχαλόπουλος, Ελένη Γερασιμίδου, Γιώργος Παρτσαλάκης, Αντώνης Ζαχαράτος, Έλντα Πανοπούλου, Τζων Μοδινός, Τάκης Ζαχαράτος, Γιάννης Ζουγανέλης, Γιάννης Μπέζος, Χρήστος Ευθυμίου, Ακίνδυνος Γκίκας, Μαρία Κανελλοπούλου

Σε εντελώς διαφορετικό κλίμα αυτή η ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, 20 σχεδόν χρόνια μετά τις «Τρωάδες».
Μια σειρά από εξωφρενικά γεγονότα που συμβαίνουν μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο στη σύγχρονη Αθήνα και στα οποία συμμετέχουν λυρικές καλλιτέχνιδες, ναύτες, ταξιτζήδες και τραβεστί, η 17 Νοέμβρη και η… Μαρία Κάλλας, έχουν σαν αποτέλεσμα να φέρουν πιο κοντά μια μητέρα στον έφηβο γιo της.

Το «Πάνω Κάτω και Πλαγίως» είναι κωμωδία. Εμπεριέχει όλη τη φρίκη που ζούμε καθημερινά σ` αυτήν την πόλη: από την αγωνία του να βρεις ταξί, ως τις τρομοκρατικές ενέργειες. Οι ανθρώπινες σχέσεις, οι εντάσεις και η έννοια της συμφιλίωσης βρίσκονται κάτω από τη συνεχή καταγραφή του φακού της κινηματογραφικής μηχανής.

Ο κριτικός Byron Ayanoglu στο περιοδικό “Now” του Καναδά (Τορόντο) γράφει για την ταινία «Πάνω Κάτω και Πλαγίως»:

«Το έργο αναγκάζει τους έντιμους Έλληνες να κάνουν μια διπλή βουτιά στους ηθικούς τους εφιάλτες. Αυτό καθρεφτίζεται στους ίδιους τους πρωταγωνιστές, όταν αποκαλύπτεται η φάρσα και ανακαλύπτουν ο ένας τον άλλο. Με τις αναφορές του σκηνοθέτη στην πανταχού παρούσα τραγωδία, ακόμη και μέσα στο πλαίσιο της ελληνικής κωμωδίας, καθώς και με τα θαυμάσια πορτραίτα του, σκιαγραφεί την σημερινή φρενήρη και χαοτική πραγματικότητα.»

******

Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Πειραιώς 206, Ταύρος, Αθήνα 177 78, τηλ. 210 3418 550, φαξ. 210 3418 570
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : info@mcf.gr Ιστοσελίδα: www.mcf.gr

Ειδήσεις Σήμερα: