Το 2010 ήταν μία δύσκολη χρονιά για τον κλάδο των σούπερ μάρκετ, όπως ήταν άλλωστε και συνολικά για την ελληνική οικονομία. Η εφαρμογή του μνημονίου αναπόφευκτα επηρέασε τόσο τις συνθήκες λειτουργίας της αγοράς, όσο και τις καταναλωτικές τάσεις. Παράλληλα, οι στρατηγικές αλλαγές στη δομή του κλάδου προκάλεσαν σημαντικές ανακατατάξεις, οι συνέπειες των οποίων δεν έχουν γίνει ακόμη πλήρως ορατές. Όμως, παρά το δυσμενές περιβάλλον, οι χρηματοοικονομικές αναλύσεις δείχνουν ότι ο κλάδος διατήρησε τη θέση του, αφήνοντας ελπίδες για το μέλλον. Οι εξελίξεις καταγράφονται και αναλύονται σε βάθος στη ετήσια έκδοση Πανόραμα των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ 2011 που κυκλοφορεί από την Boussias Communications.


Αλλαγές στη δομή του κλάδου-μικρή αύξηση πωλήσεων

Το 2010 ήταν μία χρονιά έντονων στρατηγικών αλλαγών στη σύνθεση της αγοράς και των δικτύων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Το έναυσμα γι΄ αυτές τις αλλαγές έδωσαν, κυρίως, η αποχώρηση της Aldi από την Ελλάδα, η εξαγορά της Dia Hellas από την Καρφούρ Μαρινόπουλος, αλλά και η πτώχευση της αλυσίδας Ατλάντικ. Από τα καταστήματα των Aldi και Ατλάντικ κάποια λειτούργησαν υπό νέες διοικήσεις και επωνυμίες σταδιακά μέσα στο 2010, κάποια εγκαινιάστηκαν εντός του 2011 και κάποια έκλεισαν. Πολλά στοιχεία του πάγιου ενεργητικού τους ακόμα αναζητούν αγοραστή, ενώ κάποια άλλα εξαγοράστηκαν σε χαμηλότερες από την επένδυση τιμές (όπως πχ το υπερσύγχρονο Logistics Center της Aldi στη Θεσσαλονίκη, ύψους επένδυσης 85 εκατ. ευρώ). Από μόνες τους αυτές οι αλλαγές αντιπροσωπεύουν κύκλο εργασιών μεγαλύτερο των 800 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για αλλαγή επωνυμίας σε περισσότερα από 112 καταστήματα, δηλαδή περίπου 5% των καταστημάτων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ του 2010. Επιπλέον, οι αλυσίδες του κλάδου προχώρησαν και το 2010 σε σημαντικές επενδύσεις, που αφορούσαν στην ίδρυση τουλάχιστον 50 νέων σημείων πώλησης σε όλη τη χώρα, βάζοντας τον κλάδο σε τροχιά ανάπτυξης και εξελίξεων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εξέλιξη του κύκλου εργασιών των 74 υπό εξέταση αλυσίδων ήταν αρκετά ενθαρρυντική και οδήγησε σε αύξηση των πωλήσεων για άλλη μια χρονιά κατά 0,89% φτάνοντας τα 9,44 δισ. ευρώ. Η εικόνα των πωλήσεων του κλάδου θα ήταν σαφώς πιο πλήρης, αν ήταν διαθέσιμα τα στοιχεία της Lidl, της Aldi, της Μάκρο (που δεν είχε δημοσιεύσει ισολογισμό μέχρι τη στιγμή της συγγραφής της παρούσας έκδοσης), αλλά και κάποιων μικρότερων αλυσίδων, οι οποίες δεν δημοσίευσαν ισολογισμό για το 2010. Επίσης, μεγάλο ερωτηματικό παραμένει η Ατλάντικ και, συγκεκριμένα, το που θα διανεμηθούν οι μέχρι το 2009 περίπου 550 εκατ. ευρώ πωλήσεις της.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Aldi πριν την αποχώρηση της από την Ελλάδα, κατέγραψε αύξηση πωλήσεων φτάνοντας στο 10μηνο στα 90 εκατ. ευρώ. Οι εκτιμήσεις για την Μάκρο ανεβάζουν τις πωλήσεις της σε ένα ποσό μεγαλύτερο των 400 εκατ. ευρώ, ενώ για τη Lidl, που δημιουργεί το μεγαλύτερο «κενό γνώσης», εκτιμήσεις των μεγεθών της από το εξωτερικό αναφέρουν αύξηση του κύκλου εργασιών, ο οποίος υπολογίζεται στην περιοχή του 1,1 έως 1,25 δισ. ευρώ. Συνυπολογίζοντας τα εκτιμώμενα ποσά για τις παραπάνω εταιρείες, οι συνολικές πωλήσεις του κλάδου συγκρατήθηκαν στα επίπεδα του 2009, ίσως με μία πτώση της τάξης του 0,5% (ποσοστό σύμφωνο και με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ). Η εξέλιξη αυτή, όμως, είναι αποτέλεσμα και αρκετών παραγόντων, που δεν έχουν να κάνουν με τις ανακατατάξεις στην αγορά. Ο σημαντικότερος από αυτούς είναι η οικονομική ύφεση, που μαστίζει την Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια και το συνεχώς μειούμενο εισόδημα των πολιτών. Ως συνεπακόλουθο έχουμε τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες και τη στροφή προς φθηνότερα προϊόντα, την αναζήτηση προσφορών, την αυξανόμενη διείσδυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, την τάση των Ελλήνων καταναλωτών να προμηθεύονται προϊόντα από περισσότερα από ένα σημεία πώλησης, και αρκετές άλλες.

Σε κάθε περίπτωση, τα σούπερ μάρκετ είναι αναμφίβολα το κανάλι του λιανεμπορίου με τις μικρότερες επιπτώσεις της κρίσης και ένας από του κλάδους της ελληνικής οικονομίας με την καλύτερη διατήρηση της θέσης του. Με βάση αυτές τις επιδόσεις, τα επόμενα δύο χρόνια αναμένονται δύσκολα, αλλά σε καμία περίπτωση καταστροφικά για τον κλάδο.

Η ύφεση επηρέασε ρευστότητα και κερδοφορία

Ο κλάδος είχε να αντιμετωπίσει το 2010 τη μείωση της ρευστότητας στην ελληνική αγορά και οικονομία, αν και σε μικρότερο βαθμό από τους υπόλοιπους κλάδους του εμπορίου. Οι ελληνικές τράπεζες είναι δεδομένο ότι το 2010 μείωσαν σημαντικά τη χρηματοδότηση της αγοράς, οδηγώντας τις επιχειρήσεις (αλλά και τους καταναλωτές) σε ανάλογες αντιδράσεις. Κατά συνέπεια δεν αποτελεί έκπληξη ούτε η μείωση των διαθεσίμων του δείγματος των 74 επιχειρήσεων κατά -5,74%, ούτε η αύξηση των απαιτήσεων του κατά 24,41%, ούτε και η αύξηση των πιστώσεων προμηθευτών-πιστωτών κατά 4,73%. Αυτές οι εξελίξεις αντικατοπτρίζονται και στους αντίστοιχους δείκτες, με τη γενική ρευστότητα να μειώνεται κατά 2,93% και να διαμορφώνεται σε 55,88% αλλά και την άμεση ρευστότητα να παρουσιάζει αύξηση κατά 0,68% σε 25,05%.

Μοιραία αυτές οι αλλαγές μετατοπίστηκαν εν μέρει και στους δείκτες κερδοφορίας του κλάδου. Όμως, για να γίνουν πλήρως κατανοητές οι εξελίξεις στη κερδοφορία θα πρέπει πρώτα να γίνει κατανοητό ότι η αγορά αλλάζει. Οι καταναλωτές ψάχνουν πολύ περισσότερο τις προσφορές, είναι πολύ πιο ευαίσθητοι στις χαμηλές τιμές, και, φυσικά, ξοδεύουν λιγότερο. Επίσης, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των μεγάλων επιχειρήσεων του κλάδου και το πώς επηρεάζουν τη συνολική κερδοφορία. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι 74 επιχειρήσεις παρουσιάζουν υποχώρηση καθαρών κερδών κατά -84,21% σε 22,73 εκατ. ευρώ, ενώ οι 73 επιχειρήσεις –αν δηλαδή δεν ληφθούν υπόψη τα μεγέθη της Καρφούρ Μαρινόπουλος λόγω της σημαντικής πτώσης των αποτελεσμάτων της, παρουσιάζουν καθαρά κέρδη 107,51 εκατ. ευρώ, μειωμένα μόλις κατά -22,85%. Φαίνεται λοιπόν πως αν και ο κλάδος επηρεάστηκε από τις οικονομικές συνθήκες του 2010, τελικά «άντεξε», καθώς επέδειξε κέρδη και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων συγκράτησε τις θέσεις των προηγούμενων ετών.

Συμπερασματικά

Η συνολική εικόνα του κλάδου είναι αισιόδοξη. Ο καταναλωτής θα συνεχίσει να πηγαίνει στα καταστήματα σούπερ μάρκετ, με διαφορετικό, βέβαια, σκεπτικό και συνήθειες. Η πορεία του κύκλου εργασιών είναι πολύ πιθανό να επηρεαστεί. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, πως όλοι οι χρηματοοικονομικοί δείκτες θα εξελιχθούν με το ίδιο πρόσημο.

Το 2010 φαίνεται ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις ανταποκρίθηκαν στις προκλήσεις της εποχής και διαχειρίστηκαν σωστά τη χρηματοοικονομική λειτουργία τους, δημιουργώντας προσδοκίες για το μέλλον. Δυστυχώς, το 2010 που είναι ήδη αρκετούς μήνες πίσω μας, σύμφωνα και με τις πρόσφατες εξελίξεις στην οικονομία, είναι πολύ πιθανόν να φαντάζει μια καλή χρονιά σε σχέση με τους μήνες του 2011 που προηγήθηκαν αλλά και τους μήνες του 2011 που ακολουθούν.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ

Ειδήσεις Σήμερα: